مجله خبری مساجد

قیام چنداول
قیام چِنداوُل اولی پیکار مردمی در کابل برای براندازی نظام کمونیستی در افغانستان، بود که در ۲ تیر/سرطان ۱۳۵۸ش در حوزه‌ شیعه‌نشین چنداول کابل اتفاق افتاد و ساعتی سپس ناکامی خورد. این مبادرت که با خلع‌سلاح مأموران پلیس استارت شد، بخشی از یک اپ عظیم برای اعمال در بخشها متفاوت کابل بود، ولی صرفا در چنداول عملیاتی شد و الهام‌نصیب اعتراضات، تظاهرات‌ها و قیام‌های فراوانی بر ضد دولت کمونیستی در مسجد سجاد مشهد افغانستان شد.

پیشینه
بعد از کودتای ۷ اردیبهشت ماه ۱۳۵۷ش که کمونیست‌ها به‌تیتر حزب دموکراتیک اخلاق و رفتار افغانستان به‌رهبری نورمحمد تره‌کی توان را به دست گرفت، برای مدتی بیش تر از 1سال، هیچ راهپیمایی و تظاهرات مستقلی در کابل برگزار رزرو مسجد سجاد مشهد نشد.[۱]

بی‌توجهی دولت کمونیستی به احکام اسلامی، خرابی در کادرهای حزبی و اعتماد به امداد‌های مالی و فکری روسیه شوروی، منجر شد علمای سراسر افغانستان، فتوای جهاد صادر نمایند.[۲] بعداز آن بود که عموم در نقاط متفاوت افغانستان مانند نورستان، بدخشان، و دره صوف، دست به اعتراض و قیام‌های محصور زدند.[۳] قیام هرات در ۲۴ اسفند ۱۳۵۷ هم در همین حالت رویداد و یک نتقطه اوج دورازشوخی در پیکار عموم با دولت کمونیستی بود. قیام هرات، شدت شغل دولت کمونیستی را ارتقاء بخشید. ولی قیام چنداول، اولی جنبش دور از شوخی و نرم افزار‌ریزی‌گردیده برای براندازی دولت کمو آدرس مسجد سجاد مشهد نیستی، در پایتخت (کابل) بود.[مستلزم منبع]

قبل از قیام چنداول، تکان‌های دیگری هم در کابل اپلیکیشن‌ریزی گردیده بود، ولی یا این که قبل از ایفا کشف شدند، و یا این که چندان اهمیتی نیافتند.[مستلزم منبع]

نرم افزار‌ریزی بدون نقص، اجرای محصور
دسته‌هایی به عنوان مثال حزب اسلامی، جمعیت اسلامی، تکان انقلاب اسلامی و جنبش اسلامی[۴]، با غرض برانداختن دولت کمونیستی، عملیاتی را اپلیکیشن‌ریزی کردند که قرار بود در ۲ تیر ۱۳۵۸، انفجارهای زیادی در یک مجال در سراسر کابل روی دهد و بعد از موفقیت عملیات و سقوط دولت، بیانیه‌ای از رادیو شماره تلفن مسجد سجاد مشهد خوانده گردد.[مستلزم منبع]

اختلاف اظهار نظر درباره عامل افشای قیام
قیام ۲ تیر ۱۳۵۸ش که قرار بود در بخش ها متفاوت کابل اعمال خواهد شد، صرفا در چنداول عملیاتی شد. میرآقا حقجو، معتقد بود بعضی تیم‌های چپ که در‌این جنبش شریک بوده‌اند، آن را فاش کرده و آن‌گاه رهبران این عملیات در تماس با نیروها در بخشها متعدد، کنسل جنبش را اعلام می‌نمایند، البته نمی‌توانند با نیروهای حاضر در چنداول تماس بگیرند و در فیض این تکان صرفا در چنداول روی میدهد.[۵]

ولی نشریه دفتر کار شورای ثقافتی جهاد افغانستان که در سال ۱۳۶۴ش منتشر گردیده، انفجار قبل از موعد یکی بمب‌ها در مجاورت پل گلشن همگانی کابل، منجر افشای این جنبش و بسته شدن طرق اساسی شهر از سوی دولت شد.[۶]

جزئیات قیام چنداول
ساعت ۱۰ صبح روز شنبه ۲ تیر ۱۳۵۸ش، چندین بدن از اعضای مجاهدین وارد ساختمان ۱۴ طبقه سینمای پامیر شدند و مأموران پلیس را خلع‌سلاح کردند. بام سینمای پامیر، محل مراقبت سلاح و مهماتی بود که برای سرکوب عموم آماده گردیده بود. بعد از تصرف سینمای پامیر و خلع سلاح ماموران، پاسگاه چنداول و دیگر مرکزها انتظامی محلی نیز تصرف شد.[۷]

بعد از این، عموم کم کم اجتماع کردند و شعارهایی مانند «مرگ بر تره‌کی»، «مرگ بر روسیه»، «زنده باد اسلام» و «الله اکبر» سرمی‌دادند.[۸] ۱۰۰ هزار نفر که بیشتر آن‌ها هزاره بودند، با درفش‌های سبز در جاده میوند در حیطه چنداول به روش افتادند.[۹] بعد از آن نیروهای دولتی وارد شدند و تظاهرکنندگان و عابران را به گلوله بستند و دستکم ۳۰۰ نفر را کشتند.[۱۰] مریض خانه‌های کابل به رغم همدردی پزشکان، به جهت خوف از حکومت، از پذیرفتن مجروحان ابا می‌کردند.[۱۱] با این هم اکنون، روز بعد از آن عموم هزاره مجدد دست به تظاهرات زدند.

دولت کمونیستی بعداز قیام چنداول
دستگیر‌های گروه‌جمعی معارضان دولت، تا یک ماه ادامه داشت و دستکم ۳ هزار نفر از عموم هزاره بی هیچ تحقیقی از خیابان‌ها عده‌آوری گردیده و مفقودالاثر شدند، یا این که در گورهای تیم‌جمعی به خاک ودیعه شدند. چرا‌که بیشتر تظاهرکنندگان شیعه بودند، آحاد شیعه ها کابل آیتم سوءظن دولت قرار گرفتند.[۱۲]

حکومت افغانستان، در اطلاعیه‌ای که در ۲ تیر ۱۳۵۸ از رادیو کابل خوانده شد و روز آن گاه در خبر نامه‌ها تکثیر یافت، قیام چنداول را یک واقعه خرد و محلی قلمداد کرد که از طرف «رهبران متعصب کشور ایران و موادسازنده خیانت کار به‌وطن» اپلیکیشن‌ریزی گردیده است. [مستلزم منبع]

قندیل منزل یا این که دارالحُفّاظ

قندیل منزل
این بخش که نمازخانه نیز نامیده می‌گردد، محل خواندن و تعبیروتفسیر قرآن بوده میباشد.[۲۲] اطلاق اسم قندیل منزل نیز به جهت قندیل‌های نورانی آنجا بوده که فروغ و روشنایی آستانه را تأمین می‌نموده است. قندیل منزل تالاری میباشد مستطیل صورت به بعدها ۵ر۱۱*۶ متر و دو فضای پیوسته در شمال و جنوب آنکه طاقی نیم گنبدی هر مورد را پوشش داده میباشد. در ۹۴۶ به فرمان فرمان روا طهماسب اولیه، غرض کاشانی فرشی برای قندیل منزل با ۳۳ میلیون گره بافت که پس از شرح بر زمین، نقش آن را بر سقف گهواره‌ای قندیل منزل به طور مطلاّ تصویر کردند. این فرش که کی. ابوت انگلیسی در زمان قاجار آن را ازاردبیل بیرون کرده، حال در موزه ویکتوریا و آلبرت هال لندن تحت عنوان پر ارزش‌ترین قالی عصر صفوی با اسم «فرش اردبیل» مراقبت می گردد. سقفی نیز که نقشه این فرش در آن تصویر گردیده بود، در زمین‌لرزه سال ۱۲۶۴ پایین مسجد سجاد مشهد ریخت.[۲۳]

سقف فعلی احتمالاً در عصر قاجار یا این که در ۱۳۱۴ ش، ایجاد شده است. دو نیم گنبد جنوبی و شمالی سالن که با گچ تشکیل شده و روی آنها با مقرنس ورنگ و روغن زینت یافته تا حدودی از آسانی سقف گچی فعلی کاسته میباشد. طاق پادشاه نشین نیز در مقابل آرامگاه روحانی صفی به طاقی خرد‌خیس که تزیینات ناودانی(خیاره‌ای)داراست و ازشیوه‌های معمول در بناهای قرن ها هشتم تا دهم بوده، ختم میشود. سلطان نشین سالن که در انتهای جنوبی قندیل منزل واقع گردیده و بیشتراز شصت سانتی‌متر از کف رواق بلند‌خیس میباشد، با دو پله مرمری و یک در و نرده‌ای نقره‌ای از بخش مهم سالن غیروابسته رزرو مسجد سجاد مشهد میگردد.[۲۴]

در سمت راست این نرده علامتی نصب گردیده که میگویند سلطان اسماعیل صفوی در نبرد چالدران آن را در اختیار داشته میباشد.سالن قندیل منزل در جناح غربی و شرقی جمعاًً دوازده طاقنمای (طارمی) قوسدار دارااست که طاقنماهای همکف سی سانتی‌متر از کف سالن بلندترند. بدنه و سقف این طاقنما‌ها همانند دیگر اجزای سالن به طور کاملً دارنده گچبری‌ها و نگارگری‌های رنگ و روغنی میباشد. بر بدنه جرز دیوار‌ها در بالای ازاره، یک کتیبه گچبری به خط ثلث دربردارنده روایات و آیه ها قرآنی و اسامی ائمه اطهار(ع) و شجره طومار طریقتی روضه خوان صفی نقش بسته میباشد. در تیزی جرز‌ها ردیف‌هایی تزئینی از سنگ مرمر نصب گردیده که تنهاً جنبه زینتی دارا‌هستند. درهای اساسی قندیل منزل نیز از نوع درهای چوبی با نگارگری لاکی و روغنی میباشد. قندیل منزل از روش دو طاقنمای شرقی شماره تلفن مسجد سجاد مشهد به چینی

منزل رویه پیدا می‌نماید. در نصیب پاد شاه نشین نیز دری به محوطه باطن آرامگاه روضه خوان صفی و درهایی به آرامگاه فرمانروا اسماعیل اولیه و محوطه بقاع منزل گشوده می‌گردد. قندیل منزل را می بایست فضای حدفاصل رینگ‌های منفرد گروه دانست که به امر روحانی صدرالدین موسی نزدیک به ۷۴۵ـ ۷۶۵ تاسیس شده است؛[۲۵] گرچه بعضی، به جهت نصب دستور طهماسب نخستین بر نمای بیرونی قندیل منزل، بنای آن را به‌این فرمان روا صفوی نسبت آدرس مسجد سجاد مشهد داده‌اند.[۲۶]

چینی منزل

چینی منزل
از بناهای اول تیم روضه خوان صفی میباشد که احتمالاً پیش از تاسیس جنت سرا و قندیل منزل، و حتی شاید هم زمان با گنبد اللّه اللّه تشکیل شده باشد.[۲۷] این محل که به صورت تماماً نامتقارن به قندیل منزل رویه پیدا می‌نماید، در بالا محل اجتماع درویشان یا این که سالن مراسم(عده منزل)بوده میباشد. در زمانه فرمان روا عباس نخستین(حک:۹۹۶ ـ ۱۰۳۸) با تولید تغییراتی در باطن آن، محل حفظ کتاب ها باارزش و اشیای قیمتی و چینی‌های سلطنتی شد. این چینی‌ها از نوع ظروف دارای اسم و رسم به می‌نگ و سلادون به پیشنهاد سلطان عباس اولیه به دست صنعتگران چینی تشکیل شده و تمامی مهر شاهی و عبارت «وقف آستانه روضه خوان صفی نمود مخلوق سلطان ولایت عباس» را دارا‌هستند. بخشی از این گنجینه‌ها صرف لشکرکشی‌های پاد شاه طهماسب و نادرشاه شد، و در عصر دوم جنگهای کشور‌ایران و روس در ۱۲۴۳/ ۱۸۲۸ پاسکویچ، فرمانده سپاه روس، با اشاره گریبایدوف، وزیر مختار روسیه، بخشی از این شی ءها را به سن پطرزبورگ جابجایی بخشید که حال در موزه ارمیتاژ جانور میباشد. اشغالگران روسی به د

مقبره حضرت عبدالعظیم
نوشته‌علمیٔ مهم: بقاع حضرت عبدالعظیم
بنابر نقلی رحلت عبدالعظیم حسنی در ۱۵ شوال سال ۲۵۲ق و در حین امام هادی(ع) بوده میباشد.[۱۷] آن چه درباره کیفیت رحلت عبدالعظیم حسنی آمده میباشد، دو عهدوپیمان، مرگ طبیعی و شهیدشدن اورا ماجرا کرده‌اند.[۱۸] سازه بر نقل محدث نوری، شخصی از شیعه ها، فرستاده اکرم(ص) را در فقید رؤیا زیارت می‌نماید که به وی می فرماید: فردا یکی اولاد اینجانب در گلشن سیب در خانه عبدالجبار بن عبدالوهاب رازی تشییع و دفن گردد. او آن گلشن را خرید و وقف عبدالعظیم و دیگر شیعه‌ها کرد که در آن مسجد سجاد مشهد دفن شوند.

[۱۹] به همین انگیزه، آرامگاه او به «مسجد شجره» یا این که «مزار مجاورت درخت» مشهور میباشد.[۲۰] روحانی صدوق در اجر الاعمال روایتی را نقل می‌نماید که شخصی از هم محلی ری بر امام هادی(ع) وارد شد و اعلام کرد: به زیارت سیدالشهدا مشرف شدم. امام فرمود: در‌حالتی که به زیارت قبر عبدالعظیم که نزد شماست می‌رفتی مانند کسی بودی که قبر حسین بن علی(ع) را زیارت رزرو مسجد سجاد مشهد نموده است.[۲۱]

مقبره حضرت احمد بن موسی
نوشته‌علمیٔ مهم: بقاع احمد بن موسی
بنابر نقلی بعداز شهید شدن امام رضا(ع)، برادرش احمد به یار و همدم نزدیکان خویش راهی شیراز شد و در آنجا در جریان نزاع به شهید شدن رسید.[۲۲] قبر احمد بن موسی تا سیصد سال نهفته بود تا آنکه در طی عضدالدوله دیلمی (۳۷۲ – ۳۳۸ق) [۲۳] و سازه بر قولی دیگر در طول امیر مقرب‌الدین از وزیر ها و نزدیکان اتابک ابوبکر (مظفرالدین ابوبکر بن سعد بن زنگی) (۶۵۸ – ۶۵۳ق) [۲۴] پدیدار و آشکار شد. لاشه اورا از روی انگشتر او که نگینش به عبارت العزّه لله احمد بن موسی منقوش بود، آدرس مسجد سجاد مشهد شناختند.[۲۵]

منطقههای علمیه
منطقههای علمیه
حوزه علمیه قم حوزه علمیه قم از مهم ترین حیطههای علمیه شیعه ها میباشد که در نصفه ابتدا قرن دوم قمری تأسیس شد مسافرت اشعریان در تأسیس آن تأثیرگذار بود. حوزه علمیه قم در قرن سوم و چهارم رونق فراوان یافت، ولی با رونق منطقههای ری و بغداد در قرن پنجم، از شکوه آن کاسته شد. با حمله مغولان در سال ۶۲۱ حوزه قم روی به زوال بنیان. با ورود روضه خوان عبدالکریم حائری در سال ۱۳۰۰ش به قم حوزه علمیه جدیدی در قم تأسیس شد، با سفر بروجردی، حوزه قم هم طراز معتبرترین حوزه آن بعد از ظهر، یعنی حوزه نجف شد. با موفقیت انقلاب اسلامی کشور‌ایران حوزه علمیه قم سامان بیشتری یافت. امروزه طلاب بخش اعظمی از سراسر عالم در حوزه علمیه قم اشتغال به علم آموزی شماره تلفن مسجد سجاد مشهد دارا‌هستند.
حوزه علمیه اصفهان حوزه علمیه اصفهان بعداز قانونی شدن مذهب تشیع در عصر صفویه در کشور ایران و جابجایی پایتخت به اصفهان صورت گرفت. عالمانی زیرا میرزاعبداللّه افندی، روحانی بهائی، محمد باقر سبزواری، محمد تقی مجلسی، محمدباقر مجلسی، آقاجمال خوانساری، آقاحسین خوانساری، سید ابوالحسن اصفهانی در‌این حوزه رویش و رویش یافته‌اند.
حوزه علمیه ری حوزه علمیه ری در نصفه دوم قرن سوم هجری در طول سفر علویان صورت گرفت. محمد بن یعقوب کلینی، روحانی صدوق، ابن قبه رازی، و ابوالفتوح رازی از علمای به اسم حوزه علمیه ری بودند.
حوزه علمیه مشهد بعداز حوزه علمیه قم، دومی راس حوزوی کشور‌ایران میباشد و حالا بیشتراز چهل درس بیرون و چهارصد درس سطح ها خوب در آن برقرار میباشد. مدیر همه مدرسه ها علمیۀ استان‌های خراسان رضوی، خراسان جنوبی و خراسان شمالی با این حوزه میباشد.
حوزه علمیه طهران در طی آقامحمد خان قاجار تأسیس شد. حوزه طهران رینگ واسط در میان ناحیههای اساسی آن بعدازظهر مانند نجف، کربلا، اصفهان و منطقههای فرعی شهرستانهای کشور ایران بود. محمد حسن آشتیانی، حاج ملا علی کنی، روضه خوان فضل و ادب الله نوری، محمد تقی آملی، سید احمد خوانساری، محمد مهدی الهی قمشه ای و ابوالحسن شعرانی از علمای دارای شهرت حوزه علمیه طهران بودند. حوزه علمیه طهران در مسائل سیاسی مثل نهضت تنباکو، تکان مشروطه خواهی، نبرد با اقدامات آیین ستیزانه رضاشاه، نهضت ملی شدن نفت، قیام پانزده خرداد ماه و انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران نیز فعال بود. متاخرترین مرجع تاسی بومی طهران آقا مجتبی تهرانی بود.

خاصیت
در کتاب مفاتیح الجنان، حدیثی از امام راستگو(ع) بیان شده که در صورتی کسی از وقوع چیزی بیمناک میباشد، تسبیح تربت در اختیار گرفته و این دعا مسجد سجاد مشهد را بخواند:

«أَصْبَحْتُ [أَمْسَيْتُ] اَللَّهُمَّ مُعْتَصِماً بِذِمَامِكَ وَ جِوَارِكَ اَلْمَنِيعِ اَلَّذِي لاَ يُطَویَلُ وَ لاَ يُحَویَلُ مِنْ شَرِّ كُلِّ غَاشِمٍ وَ طَارِقٍ مِنْ سَائِرِ مَنْ خَلَقْتَ وَ مَا خَلَقْتَ مِنْ خَلْقِكَ اَلصَّامِتِ وَ اَلنَّاطِقِ [فِي جُنَّةٍ] مِنْ كُلِّ مَخُوفٍ بِلِبَاسٍ سَابِغَةٍ حَصِينَةٍ وَ هِيَ وِلاَءُ أَهْلِ بَيْتِ نَبِيِّكَ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ [مُحَمَّدٍ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ] مُحْتَجِزاً [مُحْتَجِباً] مِنْ كُلِّ قَاصِدٍ لِي إِلَى أَذِيَّةٍ بِجِدَارٍ حَصِينٍ اَلْإِخْلاَصِ فِي اَلاِعْتِرَافِ بِحَقِّهِمْ وَ اَلتَّمَسُّكِ بِحَبْلِهِمْ جَمِيعاً مُوقِناً أَنَّ اَلْحَقَّ لَهُمْ وَ مَعَهُمْ وَ مِنْهُمْ وَ فِيهِمْ وَ بِهِمْ أُوَالِي مَنْ وَالَوْا وَ أُعَادِي مَنْ عَادَوْا وَ أُجَانِبُ مَنْ جَانَبُوا فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَعِذْنِي اَللَّهُمَّ بِهِمْ مِنْ شَرِّ كُلِّ مَا أَتَّقِيهِ يَا عَظِيمُ حَجَزْتُ اَلْأَعَادِيَ عَنِّي بِبَدِيعِ اَلسَّمٰویٰاتِ وَ اَلْأَرْضِ إِنَّا جَعَلْنٰا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنٰاهُمْ فَهُمْ لاٰ رزرو مسجد سجاد مشهد يُبْصِرُونَ»

بعد تسبیح را ببوسد و بر دو دیده بگذارد و بگوید:

«اَللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِحَقِّ هَذِهِ اَلتُّرْبَةِ اَلْمُبَارَكَةِ وَ بِحَقِّ صَاحِبِهَا وَ بِحَقِّ جَدِّهِ وَ بِحَقِّ أَبِيهِ وَ بِحَقِّ أُمِّهِ وَ بِحَقِّ أَخِيهِ وَ بِحَقِّ وُلْدِهِ اَلطَّاهِرِينَ اِجْعَلْهَا شِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ وَ أَمَاناً مِنْ كُلِّ خَوْفٍ وَ حِفْظاً آدرس مسجد سجاد مشهد مِنْ كُلِّ سُوءٍ»

و بعداز آن، تسبیح را بر پیشانی خویش بگذارد. [یادداشت ۱]

کاربردها و باورها
از تسبیح بیشتر برای بیان کردن بیان و استخاره به دست آوردن به کارگیری میشود.[۱۶] مهر و تسبیح تربت، از سوغات‌های کربلا میباشند که معمولا زائران در رجوع و برگشت از هجرت زیارتی برای سایرافراد کادو میاورند.[۱۷] احکام فقاهتی که برای تربت مذکور راجع به تسبیح تربت نیز روان میباشد و نجس کردن تسبیح تربت حرام و برطرف کردن نجاست از آن واجب شماره تلفن مسجد سجاد مشهد میباشد.[۱۸]

از باورهای رایج مرتبط با تسبیح تربت این میباشد که زنان با گرداندن تسبیح تربت کربلا و تلاوت بیان و دعا بر سفره‌های نذری، قبولی نذر را از معبود و امامان می‌طلبند.[۱۹] در بعضی از روستاهای کشور‌ایران، هنگام دفن مردگان، در چنگ میت مرد، تسبیحی ۱۰۰ یا این که ۳۳ دانه از تربت کربلا میگذارند و مردگان زن را با دست‌حایل و انگشتر و گلوبندی تسبیح مانند که از خاک کربلا تنظیم گردیده و اسم «‌پنج بدن» بر آن حک شد‌ه‌است، می‌آرایند.[۲۰]

پانویس
فرهنگ وتمدن گران قدر حرف، زیر کلمه و واژه تسبیح.
دهخدا، فرهنگ وتمدن لغت، زیر کلمه و واژه تربت.
حسام مظاهری، فرهنگ وتمدن سوگ شیعی، ۱۳۹۵ش، ص۱۱۵.
دانشنامه گرانقدر اسلامی، تحت کلمه تسبیح.
بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۵، ص۳۳۴، ح۱۶.
مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۱۷۷.
روضه خوان اثرگذار، المزار، ص۱۵۱، ح۳ ، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۰۱، ص۱۳۳، ح۶۵.
محمدی ری‌شهری، منتخب نهج الذكر، ترجمه شیخی، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۲۷۷.
حرّ عاملی، وسائل الشیعة، ۱۴۰۹ق، ج۱۴، ص۵۳۶.
محمدی ری‌شهری، منتخب نهج الذكر، ترجمه شی

سوره عنکبوت

سوره عنکبوت بیست و نهمی سوره و از سوره‌های مکی قرآن میباشد که در جزء بیست و بیست و یکم قراردارد. اسم عنکبوت از تشبیهی که در آیه ۴۱ این سوره آمده، گرفته گردیده است. این سوره درباره توحید، آرم‌های خداوند در آفرینش، نبرد با بی دینی صحبت گفته و برای دلداری به مسلمان‌هاِ معدود‌تعداد نخست اسلام، عاقبت بعضا از پیامبران قبل را گزارش نموده است. سوره عنکبوت همینطور درباره عظمت قرآن و دلالیل حقانیت نبی(ص) و لجاجت معارضان مسجد سجاد مشهد سخن نموده است.

از آیه‌ها دارای اسم و رسم سوره عنکبوت آیه ۴۱ و ۵۷ آن میباشد که در اولین، خدا ماجرا توکل‌کردن کافران به بت‌ها را به عنکبوت و منزل سست عنکبوت تشبیه نموده است و در دو‌مین هشدار داده میباشد که هر انسانی مرگ را می‌چشد و به سوی خدا رزرو مسجد سجاد مشهد برمی‌شود.

درباره فضیلت خواندن این سوره مثلا از نبی(ص) نقل گردیده است کسی که سوره عنکبوت را بخواند به تعداد کلیه مؤمنان و همگی منافقان ده حسنه به وی داده می‌گردد. همینطور به گزارش امام درستگو(ع) آمده اجر تلاوت سوره روم و سوره عنکبوت در شب ۲۳ رمضان، فردوس میباشد و این دو سوره نزد خدا جایگاهی آدرس مسجد سجاد مشهد والا دارا هستند.

معرفی
نامگذاری
اسم عنکبوت برای این سوره، برگرفته از تمثیلی میباشد که در آیه ۴۱ آن آمده میباشد.[۱] معبود در‌این آیه ماجرا کافران را که غیر پروردگار را می‌پرستند، به عنکبوت و منزل عنکبوت تشبیه کرده و منزل عنکبوت را سست‌ترین منزل شماره تلفن مسجد سجاد مشهد خوانده میباشد.[۲]

محل و ترتیب نزول
سوره عنکبوت جزو سوره‌های مکی و در ترتیب نزول، هشتاد و پنجمی سوره‌ای میباشد که بر رسول(ص) نازل گردیده‌است. این سوره در دکوراسیون کنونی مُصحَف، بیست و نهمی سوره میباشد[۳] و در جزء ۲۰ و ۲۱قرآن جای‌دارد.

تعداد آیه ها و دیگر خصوصیت‌ها
سوره عنکبوت ۶۹ آیه، ۹۸۳ واژه و ۴۳۲۱ صحبت داراست. این سوره از دید حجمی جزو سوره‌های مثانی و مقداری بیشتر از یک حزب (یک چهارم جزء) میباشد.[۴]

محتوا
تعبیر و تفسیر مثال محتوای سوره عنکبوت را در چهار نصیب کلی اینگونه ذکر می‌نماید:

۱. ذکر قضیه «آزمون» و «برخورد منافقان» در آزمون‌ها و آشنایی سعی آنها؛

۲. دلداری به فرستاده(ص) و مؤمنانِ معدود تعداد و اولِ اسلام از روش ذکر کناره‌هایی از سرانجام پیامبرانی زیرا نوح، ابراهیم، لوط و شعیب؛

۳. حرف از توحید، علامت‌های پروردگار در فقید آفرینش، و جنگ با کفر؛

۴. کلام از ضعف و ناتوانی معبودهای ساختگی، و تعریف بت‌پرستان به عنکبوت، همینطور پرداختن به عظمت قرآن و دلایل حقانیت فرستاده(ص) و لجاجت معارضان، و ذکر مسائل تربیتی مثل نماز، خوبی به والدین و انجام با تقوا و نحوه مشاجره و واکنش منطقی با معارضان.[۵]
شأن نزول
درباره برخی از نشانه‌ها سوره عنکبوت، شأن نزول‌های مختلفی آورده شده میباشد. مثلا اورده شده آیه‌ها ابتدایی این سوره درباره عمار و یاسر نازل شد که به جهت اطمینان به آفریدگار شکنجه شدند یا این که درباره مسلمانانی نازل شد که در مکه بودند. در شأن نزول دوم آمده میباشد مسلمانانی که در مدینه بودند به مسلمان‌ها مکه طومار نوشتند که اقرار به اسلام از شما پذیرفته وجود ندارد، مگر اینکه هجرت نمائید. پس زمانی که آن مسلمان ها به سوی مدینه جنبش کردند، مشرکان مکه آنان‌را تعقیب کردند و بعضا از آن ها را کشتند.[۷] همینطور آمده میباشد آیه دهم و یازدهم این سوره درباره عده ای نازل شد که با لهجه، ایمان می‌آوردند اما همین که خویش را در معرض خطر می‌دیدند، به شرک قدیمی برمی‌گشتند و اذیت عموم را با عذاب آخرت یکسان می‌شمردند.[۸]

آیه ها معروف
آیه معجزه قرآن(اُمّی بودن نبی)
وَمَا كُنْتَ تَتْلُو مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتَابٍ وَلَا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ ۖ إِذًا لَارْتَابَ الْمُبْطِلُونَ(آیه ۴۸) ترجمه:تو هیچوقت قبلا کتابی نمی‌خواندی، و با دست خویش چیزی نمی‌نوشتی، مبادا افرادی که در صدد (تکذیب و) ابطال سخنان تو می‌باشند، شک نمایند!

این آیه در جایگاه ثابت نزول قرآن از سوی آفریدگار میباشد و اعجاز بودن آن میباشد و تأکیدش بر این میباشد که فرستاده عادت به تایپ کردن و تلاوت نداشته و آیه ۱۶ سوره یونس [یادداشت ۱]نیز این داعیه را پذیرش می‌نماید و به رسول خطاب می‌نماید که چنانچه غیر این بود یعنى بر قرائت و تایپ کردن مسلط بودی مخالفانت که همواره مى‌خواهند حق را فسخ معرفى نمایند عذروبهانه به دست آورده و در حقانیت دعوت تو به تردید مى‌افتادند اما از آنجایى که عالی نمى‌توانستى بخوانى و بنویسى ، و سال‌ها میباشد که عموم تو‌را به‌این صفت مى شناسند، زیرا با تو معاشرت دارا هستند، دیگر هیچ جاى شکى برایشان باقى نمى‌ماند، که‌این قرآن کتاب خداوند میباشد ، و آفریدگار آن را بر تو نازل کرده ، از بافته هاى خودت وجود ندارد و اینگونه وجود ندارد که از کتاب‌هاى قدیمى ، قصه‌ها و مطالبى را اقتباس کرده ، و بدین شکل درآورده باشى ، و دیگر مبطلان نمى‌توانند با این عذروبهانه قرآن را ابطال نمایند. [۹] به حیث تعبیروتفسیر مجمع البیان این که فردی مانند نبی عمری درمیان مردمش باشد فارغ از هیچ قرائت و نوشتنی و همگی بر حالات وی شاهد باشند و ناگهان چیزی بیاورد که تمامی از آوردنش عاجز باشند همین برای این عموم کافی میباشد که اعتراف نمایند که از سوی خداست و اعجاز میباشد. [۱۰]

شیراز

شیراز از شهرهای باستانی و ایران بزرگ، راءس استان عجم و محل مقبره فرمانروا‌لامپ، اخوی امام رضا(ع) میباشد. این شهر راءس حکومت سلسله زندیه(۱۱۲۹ – ۱۱۷۴ش/۱۷۵۱ ـ‌ ۱۷۹۴م) بود و اثرها تاریخی فراوانی را از آن زمانه در خویش به یادگار داراست. بقعه سعدی و حافظ دو شعر سرا پر رنگ فارسی‌گویش در‌این شهر واقع مسجد سجاد مشهد میباشد.

وضعیت جغرافیایی
استان عجم در جنوب حوزه‌ مرکزی کشور‌ایران، از شمال با اصفهان و یزد، از مغرب با کهگیلویه و بویراحمد و بوشهر، از جنوب با هرمزگان و از شرق با کرمان هم محلی میباشد. شهر شیراز، راءس استان عجم به ارتفاع ۴۰ کیلومتر و عرضی گوناگون دربین ۱۵ تا ۳۰ کیلومتر با مساحت ۱۲۶۸ کیلومتر مربع به صورت مستطیل در نصیب مرکزی رزرو مسجد سجاد مشهد عجم جای دارد.[۱] [۲]

تاریخچه
اسم شیراز در کتیبه‌های هخامنشی تخت جمشید خوانده شد‌ه‌است، اشیا وظروف تاریخی و مسکوکاتی که اکنون در موزه مترو پولیتن نیویورک جانور میباشد از عظمت شیراز در عهدوپیمان سلوکی‌ها , اشکانیان و ساسانیان سند میدهد. طبق احادیث اساطیری شیراز در طول فرزند تهمورث دو‌مین شاه پیشدادی تاسیس شده است. بعداز حمله اعراب، صفاریان(۲۴۷ ـ ۳۹۴ق) و آل بویه(۳۲۲ تا ۴۴۸ق) بر آبادانی شیراز اضافه کردند. در سال ۱۰۷۹ق شیراز بر تاثیر روان شدن سیل سهمگین ویران شد و اکثری از اثرها تاریخی آن از فی مابین رفت. همینطور این شهر در حین حمله افغان‌ها(۱۱۳۳ ـ ۱۱۴۲ق) فساد‌های بی‌شماری را متحمل شد. شیراز طی چندین دهه اخیر گسترش آدرس مسجد سجاد مشهد یافته میباشد.[۳]

اماکن زیارتی

مقبره پادشاه‌لامپ
آرامگاه پاد شاه‌لامپ
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: بقعه فرمان روا‌لامپ
پادشاه‌لامپ آرامگاهی میباشد که در آن احمد فرزند امام موسی کاظم(ع) مشهور به فرمان روا لامپ و اخوی امام رضا(ع) دفن گردیده است. وی حدود ۲۰۳ق شاهچراغ به شیراز سفر کرد و در آنجا درگذشت. گفته شد احمد در رویکرد پیوستن به اخوی خویش به سوی خراسان مسافرت نمود اما در رویکرد بوسیله اشخاص مأمون خلیفه عباسی در شهر شیراز کشته شد. این سازه در عصر اتابکان عجم در قرن ۶ قمری ساخته شد.[۴] این آرامگاه که تعالی‌ترین زیارتگاه مذهبی شیراز میباشد، در حین اتابک سعدبن زنگی، امیر مقرب‌الدین مسعود بدرالدین وزیر او بقاع و گنبدی بر فراز قبر او ایجاد کرد و اتابک نیز رواقی بر آن خاطر نشان شماره تلفن مسجد سجاد مشهد کرد.[۵] [۶]

بعد از آن تاشی خاتون مامان فرمان روا اسحاق اینجو در سال ۷۴۵ هجری قمری تعمیرات مهم در آن اعمال اعطا کرد و حرم،ضریح، مکتب خوب و مدفنی در جنوب آن برای خویش تشکیل داد. بنای آرامگاه در ادوار متفاوت آیتم ترمیم و مرمت قرار گرفته میباشد مثلا مجال حکومت فرمان روا اسماعیل صفوی، معدود فرمان روا افشار و فتحعلی فرمانروا قاجار. داخل مقبره با به شغل بردن آینه‌های ریز رنگین، به سبکی هنرمندانه، آینه کاری گردیده و گونه های خط‌های زیبای فارسی و عربی، تزیین کننده نمای گوشه و کنار آینه‌ها و کاشی‌ها میباشد. [۷]

بنای بقعه، مشمول ایوانی در جلو و حرمی پهناور در پشت تراس میباشد که در ۴ جانب بقعه، ۴ سلطان نشین قرار گرفته و مسجدی نیز در پشت بقعه ایجاد شده است. بارگاه آن در فرمان روا نشین تحت گنبد جای‌دارد و از نقره ایجاد شده است.ایوان شاهچراغ دارنده ۲ در اساسی ورودی میباشد که در سمت جنوب و شمال مقبره از ذیل ۲ راز در بلندمرتبه کاشیکاری گردیده پیشین و وارد ایوان عظیم بقاع میشویم.[۸] [۹]

مقبره سید علاءالدین حسین
آرامگاه سید علاء الدین حسین(ع)
آرامگاه سید علاء الدین حسین در شمال پل دیرین دروازه اصفهان و مجاورت رودخانه کم آب جای‌دارد. این سازه یکی‌از حرم‌هایی میباشد که در دوران قبل، در خارج از ساختمان بلند و باروی شهر شیراز قدیم قرار داشته میباشد. بیشتر تاریخ نویسان، آن حضرت را فرزند حمزه فرزند امام موسی کاظم(ع) دانسته‌اند. بیان کننده وی در تاثیر ستم حکومت عباسی به یار شماری از نزدیکان و اعضای خانواده در سال ۲۲۰ هجری قمری به شیراز سفر کرده و با هیزم شکنی و فروش آن، معاش می‌کرد تا اینکه به دست مزدوران عباسی کشته شد.[۱۰]

در طی عضدالدوله دیلمی که عشق متعددی به سادات علوی داشت، موقوفات متعددی به آرامگاه علی بن حمزه تخصیص داده شد. بعد ها در طول صفویه، زندیه و قاجاریه تعمیرات اصلی اجرا گرفت و فعلا به شیوه نیکویی مراقبت میگردد و سازه و محوطه زیبایی داراست.[۱۱]

طریقه اقتصادی و فرهنگی
از دید اقتصادی جامعه روحانیت طرفدار اقتصاد بازار آزاد و واگذاری امور به قسمت سری و عموم میباشد و همواره از دولتی شدن اقتصاد عیب گیری نموده است. همینطور به نصیب سری، شرکت کردن عموم، و کاهش نقش دولت در کارها اقتصادی دقت ویژه‌ای دارااست. پناه از حق شخص برای استخراج فایده، با التزام به احکام دینی، هر یک سری باعث به سرمایه داری خواهد شد و نیز حقیقی و واقعی فهمیدن تفاوت سطح معاش اشخاص جامعه، به جامعه روحانیت جنگ جو منسوب مسجد سجاد مشهد شده میباشد.[۲۰]

در سال‌های اخیر و به خصوص با استارت اصلاحات از ۱۳۷۶ش، جامعه روحانیت همواره نگرانی خویش را از اوضاع فرهنگی سرزمین ابراز داشته و خواهان رسیدگی بیشتر دولت بر تولیدات فرهنگی و مثلا مطبوعات گردیده است. این جامعه در کارها فرهنگی، بر مراقبت قیمت‌های معنوی انقلاب توکل داراست و در سیاست فرنگی، حکومت اسرائیل را نامشروع میداند و حمایت کننده عموم فلسطین میباشد. همینطور معتقد به برقراری رابطه ها فرنگی بر طبق عزت و توان رزرو مسجد سجاد مشهد میباشد.[۲۱]

شیوه‌های تأثیرگذاری
ابزارها و طریق‌های تأثیرگذاری جامعة روحانیت اهل مبارزه بر اذهان همگانی و نقش آن در تحولات سیاسی مرزو بوم عبارت میباشد از:

اداره کارها مساجد
حضور مؤثر در مجالس و مجامع و شوراهای سیاستگذاری و مشورتی و تصمیم‌گیری
مطبوعات
بیانیه‌ها
اطلاعیه‌ها و آدرس مسجد سجاد مشهد روزنامه‌ها.
نشریه
این تشکل نشریه قانونی، که بینش‌ها و موضع ها قانونی آن را رفلکس دهد، ندارد لذا آنچه تحت عنوان موضع ها جامعه در منابع آمده تنهاً برداشتی از موضع‌ها اعضای آن میباشد. روزنامه جامعه روحانیت ماهانه منتشر می‌گردد و صرفا برای دوراندیشی از خبر ها داخلی و فرنگی، برای مدیران ارشد مرز و بوم، جوارح و علاقه مندان و تشکل‌های همسو ارسال شماره تلفن مسجد سجاد مشهد میگردد.[۲۲]

مقام رسمی

موحدی کرمانی
محل کار مهم جامعه روحانیت اهل نبرد در طهران تحت عنوان مؤسسه فرهنگی جامعه روحانیت مبارز و جنگجو به تصویب رسیده میباشد. یکی‌از دیگر از بحران‌های داخلی جامعه روحانیت جنگجو طهران، مسئله مقام رسمی آن میباشد. تنی چند از اعضای آن با تصویب و قانونی شدن جامعه تحت عنوان دسته یا این که سازمان سیاسی مخالف‌اند و جامعه را بیشتر نهادی شیخ میدانند. در قبال، بعضا دیگر شرایط فعلی جامعة روحانیت را بر خلاف قانونمندی مرزوبوم می دانند و معتقدند می بایست هر چه زودتر اساسنامه جامعه از سوی شورای مرکزی جدیدی ثبت خواهد شد و جامعه به تصویب رسمی رسد.[۲۳] زیرا جامعه خویش را حزب یا این که تشکل سیاسی نمی‌داند، نشریه قانونی ندارد و فقط ترجمان (ارگان) آن مجله رسالت میباشد که برخی اعضای برجستة جامعه، آن را در ۱۳۶۳ش تأسیس کردند.[۲۴]

در سال‌های اخیر جامعه روحانیت مبارز و جنگجو در کنار تشکل‌های همسوی خویش (به عنوان مثال حزب مؤتلفه اسلامی، جامعه اسلامی مهندسین، انصار حزب اللّه، جامعه اسلامی دانشگاهیان، و انجمن‌های اسلامی صنف‌ها بازار طهران) نقش مهمی در تحولات سیاسی کشور ایران داشته[۲۵] و تحت عنوان فراگیرترین تشکل سیاسی، از اولِ انقلاب تا به امروز در حاکمیت مرزوبوم، به صورت بدون واسطه یا این که غیرمستقیم، و در مهمترین تصمیم گیری‌های مرز و بوم دخالت داشته میباشد.[۲۶]

بعد از درگذشت محمدرضا مهدوی کنی در سال ۱۳۹۳ش، محمدعلی موحدی کرمانی تحت عنوان دبیرکل تازه جامعه روحانیت اهل جنگ تعیین شد.[۲۷]

پانویس
هاشمی رفسنجانی، زمانه جنگ، ج۱، ص۱۸۵، ۲۳۵.
رجوع‌نمایید به ناطق نوری، خاطرات، ص۱۱۱ـ۱۱۳؛ راهوار منفرد، احزاب، تشکل‌ها و جبهه‌های سیاسی کشور‌ایران امروز، ص۱۰۸؛ هاشمی رفسنجانی، زمانه نبرد، ج۱، ص۳۲۲؛ عمید زنجانی، روایتی از انقلاب اسلامی کشور ایران ، ص۲۴۰ـ۲۴۲، ۲۵۱ـ۲۵۲؛ مرتجی، جبهه‌های سیاسی در جمهوری اسلامی ایران امروز، ص۱۳ـ ۱۴.
مهدوی کنی، «رای زنی با حضرت آیت‌اللّه محمدرضا مهدوی کنی»، ص۳۷ـ ۳۸؛ رضوی، هاشمی و انقلاب ، ص۱۳۶ـ۱۳۷؛ ظریفی نیا، کالبد شکافی جبهه‌های سیاسی کشور ایران ، ص۸۹.
راهوار منفرد، احزاب، تشکل‌ها و جبهه‌های سیاسی کشور‌ایران امروز، ص۳۱۷ـ ۳۱۸؛ سلیمی بنی، جامعة روحانیت جنگ جو، ص۲۰.
عمید زنجانی، روایتی از انقلاب اسلامی کشور‌ایران ، ص۲۴۵ـ ۲۴۹.
عمید زنجانی، روایتی از انقلاب اسلامی کشور ایران ، ص۲۴۷ـ ۲۴۹؛ سلیمی بنی، جامعه روحانیت اهل مبارزه، ص۲۱.

مصارف صدقه

إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَ‌اءِ وَالْمَسَاکینِ وَالْعَامِلِینَ عَلَیهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُاینترنتُهُمْ وَفِی الرِّ‌قَابِ وَالْغَارِ‌مِینَ وَفِی سَبِیلِ اللَه وَابْنِ السَّبِیلِ ۖ فَرِ‌یضَةً مِّنَ اللهِ ۗ وَاللَه عَلِیمٌ حَبستنی قیفیٌ ﴿۶۰﴾ (ترجمه:صدقات، فقط به تهیدستان و بینوایان و متصدیان [توده و پخش‌] آن، و اشخاصی که دلشان به دست آورده می‌گردد، و در [رویه آزادی‌] بردگان، و وامداران، و در شیوه خداوند، و به در روش باقیمانده، تخصیص دارااست. [این‌] تحت عنوان فریضه از جانب خداست، و پروردگار دانای حکیم میباشد.) مسجد سجاد مشهد [سوره توبه–آیه۶۰]

توبه، آیه ۶۰

پروردگار در نشانه‌ها قرآن مصارف صدقه را هشت گزینه ذکر می‌نماید:[۱۶]

فقرا
مساکین
عاملان و توده‌کنندگانِ زکات. در واقعیت آنچه به آن ها داده می شود، به منزله مزد و اُجرتشان میباشد.
«مُؤلِفَة قلوبُهُم» یعنی اشخاصی که انگیزۀ نیرومندی برای امداد به اسلام ندارند و با تشویق مالی می‌قدرت محبتشان را جلب رزرو مسجد سجاد مشهد کرد.
آزاد ساختن بردگان.
ادای دِین بدهکاران و آن‌ها که فارغ از جُحافظه موقت و تقصیر تحت توشه بدهکاری باقیمانده و از ادای آن عاجز گردیده‌اند.
مصرف در رویکرد خداوند.(فی سبیل الله) مراد از آن، آحاد شیوه‌هایی میباشد که بر پیشرفت و تقویت دین الهی منجر گردد.
یاری به واماندگان در خط مش ( ابنِ سبیل)، یعنی مسافرانی که در منش باقی‌مانده و زاد و بار کافی چهت نیل به مقصد ندارند.[۱۷]
چگونگی صدقه دادن
دو طریق ناپسند از لحاظ قرآن:
پروردگار از دو طریق در صدقه‌دادن نهی نموده آدرس مسجد سجاد مشهد است:.[۱۸]

صدقه برای دورویی و عرض اندام باشد. در اینگونه موردی صدقه از به عبارتی آغاز فسخ می گردد.
صدقه‌ای که بعداً با منت و اذیت، اجر و ارزشش از در میان می‌رود.
فسخ بودن این دو قول صدقه از این رو میباشد که برای رضای آفریدگار جاری ساختن نشده یا این که در صورتی‌که هم برای رضای خداوند بوده، فرد نتوانسته نیت خویش را خالص نگه دارااست و با منت و اذیت آن را فسخ نموده است.[۱۹]

دو شیوه پسندیده از نظر قرآن:
معبود در قرآن دو عهدوپیمان صدقه دادن را مطرح کرده و هر دو را ستوده میباشد:

صدقه نهفته:بشر را از دورویی بدور می‌سازد و آبروی بینوا محفوظ می ماند و حاجتمند شم ذلت و خِفّت نمی‌نماید. از‌آنجا که بنای آئین بر اخلاص میباشد، هرآنچه فعالیت خالص‌خیس باشد، فضیلت بیشتری داراست و به همین جهت خدای سبحان صدقه نهفته را بر صدقه علنی ترجیح داده و می فرماید:«در صورتی‌که مخفیانه صدقه دهید برایتان عالی شماره تلفن مسجد سجاد مشهد میباشد».[۲۰]
صدقه آشکار: که تشویق و دعوت عملی عموم به شغل نیک و مایه دلگرمی فقرا و مساکین میباشد؛ به دلیل آنکه می بینند در جامعه عده ای میباشند که به حالا آن‌ها تَرَحُّم می‌نمایند؛ همینطور این فعالیت منجر می شود روحیه یأس و ناامیدی از فقرا برود.[۲۱]
مصادیق صدقه
صدقه کادو‌ای میباشد که از طرف اشخاص حقیقی وواقعی یا این که حقوقی به خواسته خیریه و سود‌مند شدن اشخاص دیگر، داده میگردد.صدقه ممکن میباشد به طور‌های وجه عیب گیری، سرویس ها، وسایل مستعمل یا این که به کارگیری نشده‌ای مانند پوشاک، اثاثیه‌بازی، طعام و رسانگر، امداد‌های ضروری به عنوان مثال امداد‌های آدم‌از صمیم قلب، امداد به بسط و نیازهای ضروری تن بشر مانند خون و لینک و پیوند اندام و...باشد.فرستاده خداوند (ص) فرمود: هر معروفی صدقه به شمار می‌آ‌ید و هر آنچه را که مؤمن برای خویش و خانواده و همسرش هزینه نماید و نیز هر آنچه با آن آبروی خویش را مراقبت نماید برایش صدقه نوشته میگردد.[۲۲] در روایتی نبی پروردگار(ص) فرمود: هر مسلمانی هر روز می بایست صدقه‌ای بدهد و زیرا پرسیدند چه کسی اقتدار این شغل را داراست فرمود: برداشتن چيزهاى آسيب رسان از راز رویکرد صدقه میباشد؛ علامت دادن رویه به كسى صدقه میباشد، عيادت از بيمار صدقه میباشد، فرمان به دارای اسم و رسم صدقه میباشد، نهى از منكر صدقه میباشد و درود را پاسخ دادن صدقه میباشد. [۲۳] [یادداشت ۲]

یا این که أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِنادر بِالْمَنِّ وَالْأَذَیٰ کالَّذِی ینفِقُ مَالَهُ رِ‌ئَاءَ النَّاسِ وَلَا یؤْمِنُ بِالله وَالْیوْمِ الْآخِرِ ۖ فَمَثَلُهُ نادرَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَیهِ تُرَ‌ابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَ‌کهُ صَلْدًا ۖ لَّا یقْدِرُ‌ونَ عَلَیٰ شَیءٍ مِّمَّا کسَبُوا ۗ وَاللهُ لَا یهْدِی الْقَوْمَ الْکافِرِ‌ینَ﴿۲۶۴﴾
ای اشخاصی که ایمان آورده‌اید، صدقه‌های خویش را با اینجانبّت و آزار، فسخ مکنید، مانند هر کس مالش را برای خود نمایی به عموم، انفاق می‌نماید و به خداوند و روز بازپسین ایمان ندارد. پس مَثَل وی همانند مَثَل سنگ خارایی میباشد که بر روی آن، خاکی [نشسته‌] میباشد و رگباری به آن رسیده و آن [سنگ‌] را مشقت بار و صاف بر مکان گذارده میباشد. آن‌ها [ریاکاران‌] نیز از آنچه به دست آورده‌اند، فایده‌ای نمی‌مارک، و خدا، تیم کافران را هدایت نمی‌نماید.
آیه ۲۶۴ سوره بقره
(بعضا از آداب صدقه عبارتند از: صدقه دادن از طَیِّبات یعنی اموال منزه و حلال، دوری از صدقه دادن از اموال پست و بی بها، [۲۴] قرائتی در تعبیر آیه ۲۶۷ سوره بقره[یادداشت ۳] گفته که غرض از انفاق، رهايى از بخل میباشد، خیر رهايى از اشياى بى‌قیمت و ناخوشایند و وجدان بشر را بهترين معيار براى آشنایی پسنديده و ناپسند دانسته میباشد یعنی هر آنچه را مى‌پسندد كه به وی انفاق كنند، شايسته میباشد كه انفاق كند و در صورتی‌که آن‌را دوست نمى‌داراست، شايسته‌ى انفاق نيست. [۲۵]

مقدار
در صدقه دادن فرد می بایست میانروی را رعایت نماید؛ یعنی خیر به سیرتکامل‌ای باشد که در صدقه دادن حسودوبخیل باشد و خیر آن سیرتکامل صدقه دهد که برای خویش نقص‌ ساخت نماید.[۲۶][یادداشت ۴] مقدار دست‌کم صدقه به اقتدار فرد بستگی دارااست، حتی‌در برخی احادیث یک جرعه آب هم تحت عنوان صدقه اورده شده میباشد.[۲۷]

اثرها پررنگ کلامی و متکلمان گران قدر
نوشته‌علمیٔ مهم: فهرست کتاب‌های کلامی شیعی
بعضی از مهم ترین کتاب‌های کلامی امامیه عبارت میباشد از: اوائل‌المقالات، تصحیح‌الاعتقاد، تجرید‌الاعتقاد و کشف‌المراد.[۷۶] نویسندگان این کتاب‌ها که به‌ترتیب روحانی موءثر (۳۳۶یا۳۳۸-۴۱۳ق)، روحانی طوسی (۳۸۵-۴۶۰ق)، خواجه نصیرالدین طوسی (۵۹۷-۶۷۲ق) و علامه حلی (۶۴۸-۷۲۶ق) میباشند از پررنگ‌ترین متکلمان امامیه شمرده مسجد سجاد مشهد می شوند.[۷۷]

به‌دنبال، توضیحاتی درباره برخی از این کتاب‌ها و دیگر کتاب‌های کلامی امامیه آمده میباشد:

کتابُ‌التّوحید: تیم روایاتی درباره توحید و آشنایی ذات، صفات، اسماء و افعال الهی و دیگر مسائل کلامی میباشد که به‌دست روحانی صدوق تصنیف رزرو مسجد سجاد مشهد گردیده‌است.[۷۸]
الاعتقادات: نوشته روحانی صدوق. مولف در ۴۵ باب و در اولِ هر باب با تیتر «باب الاعتقاد فی...» مهم ترین مسائل اعتقادی شیعه را ذکر نموده است.[۷۹] کتاب تصحیح اعتقادات الامامیه تألیف روحانی اثرگذار به عنوان مثال کتاب‌های کلامی شیعه میباشد که در عیب گیری و نظارت کتاب اعتقادات روضه خوان صدوق به کتابت درآمده آدرس مسجد سجاد مشهد میباشد.[۸۰]
الاِحتجاج علیٰ اَهلِ اللِّجاج: الاحتجاج از کتاب‌های کلامی-روایی شیعه و نوشته احمد بن علی طبرسی، متکلم و عالم قرن ششم هجری، میباشد. این کتاب روایاتی از ائمه معصومین(ع) را دربردارد که محتوای آن دلیل و احتجاج در مقابل معارضان شماره تلفن مسجد سجاد مشهد میباشد.[۸۱]
تجریدالاعتقاد: بعضا از خصوصیت‌های این کتاب خواجه نصیرالدین طوسی عبارت میباشد از: ذکر مسائل کلامی با نحوه برهانی، ابداع در چیدمان و تهیه و تنظیم مسائل کلامی و آمیخته‌شدن مسائل کلامی با فلسفه. این خصوصیت‌ها کتاب را از دیگر اثر ها کلامی قبل از خویش متمایز کرده و بر اثرها کلامی بعد از خویش تأثیر گذارده میباشد.[۸۲] تفصیل‌های متعددی بر کتاب تجریدالاعتقاد درج شده میباشد[۸۳] که از مهمترین گستردن‌ها، کتاب کشف‌المراد نوشته علامه حلی،[۸۴] و شوارق الالهام تألیف عبدالرزاق لاهیجی میباشد.
منشور عقاید امامیه: کتابی به گویش فارسی از جعفر سبحانی میباشد که عقاید شیعه را در پوسته ده قسمت و یکصد و پنجاه اصل اعتقادی‌، به‌اختصار، ذکر نموده است.[۸۵]
الذخیرة فی دانش الکلام، تاثیر سید مرتضی، حزم الاصول فی دانش الکلام تاثیر روضه خوان طوسی، گوهر منظور نوشته عبدالرزاق لاهیجی به گویش فارسی، قواعدالمرام تاثیر ابن‌میثم بحرانی، اللَّوامع الالهیة تألیف فاضل مقداد، عقائد الامامیة نوشته محمدرضا مظفر، شیعه در اسلام نوشته علامه طباطبایی و الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل تاثیر جعفر سبحانی از سایر کتاب‌های حرف امامیه به شمار میروند.

کتاب الاعتقادات، روحانی صدوق

کتاب تجرید الاعتقاد، خواجه نصیرطوسی

کشف المراد، علامه حلی

اللَّوامع الالهیة، فاضل مقداد

شوارق الالهام، عبدالرزاق لاهیجی

منشور عقاید امامیه، جعفر سبحانی
مکاتب کلامی امامیه
در حرف امامیه نحوه‌ها و مکاتب کلامی مختلفی وجود داراست[۸۶] برخی از آن‌ها، به ترتیب هنگامی، به تفصیل ذیل میباشد:

* مدرسه کلامی قم: مدرسه قم، بر اساس حدیث‌گرایی بود و در قرن سوم و چهارم قمری در قم ترویج داشت.[۸۷] طریق حدیث‌گرایی را تفاوت اساسی مدرسه قم با دیگر مکاتب کلامی دانسته‌اند.[۸۸] با اینکه میل اساسی این مدرسه، نقل احادیث و تبیین آن‌ها بود، ولی از‌آن‌جا‌که به تهیه و تنظیم و دکوراسیون احادیث اعتقادی براساس مسائل کلامی پرداخت، به مدرسه کلامی قم معروف شد.[۸۹] نص‌گرایی،[۹۰] نزاع با بزرگ نمایی،[۹۱] مجوز سهو النبی[۹۲] و دارای اعتبار درک کردن خبر واحد حتی‌در اعتقادات[۹۳] از خصوصیت‌های این مدرسه به شمار می آید. روضه خوان صدوق را نماینده اساسی این مدرسه دانسته‌اند.[۹۴]

مدرسه کلامی بغداد: از مکاتب سخن امامیه که مبنی بر عقل‌گرایی بود[۹۵] و در قرنها دوم[۹۶] تا ششم[۹۷] در بغداد ترویج داشت. تمایز اصلی این مدرسه با مکاتب کلامی دیگر همانند مدرسه کلامی قم و کوفه را طرز عقل‌گرایی آن دانسته‌اند. بعضی مدرسه بغداد را به مدرسه بغداد متقدم و متأخر تقسیم کرده‌اند و برآنند روحانی موءثر، اساس‌گذار مدرسه بغداد متقدم و سید مرتضی، مؤسس مدرسه بغداد متأخر بود.[۹۸] مدرسه بغداد متأخر را عقل‌گرایانه‌ترین مدرسه در صحبت امامیه شمرده‌اند.[۹۹] عقل‌گرایی،[۱۰۰] عدم حجیت خبر واحد در اعتقادات،[۱۰۱] رد سهو النبی،[۱۰۲] جانبداری از موضوع امامت و غایب بودن[۱۰۳] از خصوصیت‌های مدرسه بغداد میباشد.
مدرسه کلامی حِلّه: این مدرسه از اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم هجری، در حیطه حله صورت گرفت و به بازه زمانی سه قرن اشاعه داشت.[۱۰۴] سَدیدالدین حِمَّصی رازی را مبنا‌گذار این دانسته‌اند.[۱۰۵] مدرسه حله با ورود خواجه نصیرالدین طوسی به حوزه حله به زمانه نقط ی اوج خویش رسید.[۱۰۶] از حیث بعضا دانشمندان، در مکتب کلامی حله، سه جریان فکری وجود داشت: جریان صحبت عقلی و فلسفی، جریان سخن حدیث‌گرا و جریان عرفانی.[۱۰۷] مثلا خصوصیت‌های این مدرسه، ترویج صحبت فلسفی،‌[۱۰۸] تحکیم و تقویت مباحث امامت،[۱۰۹] بسط حرف تطبیقی[۱۱۰] و تهیه و تنظیم نو و دکوراسیون جدید‌ای از مباحث کلامی[۱۱۱] اورده شده میباشد.

حدیث حسن
حدیث حَسَن روایتی میباشد که یکی راویان آن یا این که تمامیٔ آن‌ها، امامی مذهب و ممدوح می‌باشند؛ ولی ثقه نیستند و درباره عدل و داد آنان صراحتی مسجد سجاد مشهد نیست.[۱]

بر این تعریف و تمجید، مامقانی شرطی را اضافه کرده‎ میباشد که ممدوح و مورد قبول بودن راوی بایستی به اندازه‌ای‎ باشد که ذم و نکوهشی معارض آن نباشد که راوی را تضعیف رزرو مسجد سجاد مشهد نماید.[۲]

بنابر حیث رضا مؤدب مؤلف کتاب دانش الدرایه تطبیقی، تمجید اهل سنت از حدیث حسن بدین سیرتکامل میباشد: داستان متصلی که راویان آن عادل میباشد؛ ولی در محافظتِ حدیث، ضعیف میباشند و همینطور در سلسله گواهی آن عیبی وجود ندارد. علاوه اینکه ممکن میباشد متن آن با روایات متابع و شاهد در مقابله آدرس مسجد سجاد مشهد باشد.[۳][یادداشت ۱]

پانویس
بهائی، الوجیزة فی دانش الدرایة، ۱۳۹۸ق، ج۱، ص۵؛ شهید ثانی، الرعایه فی دانش الدرایه، ۱۳۶۷ش، ج۱، ص۸۱؛ مامقانی، مقباس الهدایة، ۱۳۸۵ش،‌ ج۱، ص۱۳۲.
مامقانی، مقباس الهدایة، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۱۳۲.
مؤدب، دانش الدرایه تطبیقی، ۱۳۹۱ش، ص۳۳۵.
یادداشت
برای حدیث شاهد تعاریفی نقل شده مانند:حدیثی که راوی دیگر با راوی آن حدیث در نقل از صحابه دیگری در لفظ و معنای حدیث موافقت داشته باشد(به‌این حدیث مُتابِع هم اورده شده) یاحدیث مفردی میباشد که بوسیله صحابی دیگر نقل گردد یا این که حدیث مفردی که مضمون آن به سلسله مدرک دیگری اورده شده باشد و یاحدیث ضعیفی که مؤیِّد حدیث دیگر شماره تلفن مسجد سجاد مشهد میباشد.[مستلزم منبع]
منابع
بهائی، محمد بن حسین، الوجیزة فی دانش الدرایة، قم، بصیرتی، ۱۳۹۸ق.
شهید ثانی، زین الدین بن علی، الرعایه فی دانش الدرایه،به تفحص:عبدالحسین محمدعلی بقال، قم، انتشار کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، ۱۳۶۷ش.
مامقانی، عبدالله، مقباس الهدایة، قم، برهان ما، ۱۳۸۵ش.
مؤدب، رضا، دانش الدرایه تطبیقی، قم، راءس در بین المللی ترجمه و تکثیر المصطفی، ۱۳۹۱ش.
نبو
حدیث
اقسام حدیث
بر طبق اعتبار مدرک
حدیث درست • حدیث حسن • حدیث موثق • حدیث ضعیف
بر طبق شمار راویان
حدیث پی درپی • خبر واحد • خبر مستفیض • خبر عزیز • خبر غریب
مبنی بر سلسله‌مدرک
حدیث مسند • حدیث معنعن • خوب و نازل • حدیث مضمر • حدیث مرسل • حدیث مرفوع • حدیث مقطوع • حدیث موقوف • حدیث مجزا • حدیث چالش
حدیث ضعیف
حدیث مجهول • حدیث مسئله • حدیث متروک • حدیث مطروح • حدیث شاذ • حدیث منکر • حدیث مضطرب • حدیث مقلوب • حدیث مدلس • حدیث مدرج
نحوه‌های تحمل حدیث
وجاده • اذن داستان • سماع حدیث • نگارش حدیث
حدیث‌شناسان
کلینی • روحانی صدوق • روضه خوان اثر گذار • روضه خوان طوسی • روحانی حر عاملی • علامه مجلسی ← ادامه