قیام چنداول
قیام چِنداوُل اولی پیکار مردمی در کابل برای براندازی نظام کمونیستی در افغانستان، بود که در ۲ تیر/سرطان ۱۳۵۸ش در حوزه شیعهنشین چنداول کابل اتفاق افتاد و ساعتی سپس ناکامی خورد. این مبادرت که با خلعسلاح مأموران پلیس استارت شد، بخشی از یک اپ عظیم برای اعمال در بخشها متفاوت کابل بود، ولی صرفا در چنداول عملیاتی شد و الهامنصیب اعتراضات، تظاهراتها و قیامهای فراوانی بر ضد دولت کمونیستی در مسجد سجاد مشهد افغانستان شد.
پیشینه
بعد از کودتای ۷ اردیبهشت ماه ۱۳۵۷ش که کمونیستها بهتیتر حزب دموکراتیک اخلاق و رفتار افغانستان بهرهبری نورمحمد ترهکی توان را به دست گرفت، برای مدتی بیش تر از 1سال، هیچ راهپیمایی و تظاهرات مستقلی در کابل برگزار رزرو مسجد سجاد مشهد نشد.[۱]
بیتوجهی دولت کمونیستی به احکام اسلامی، خرابی در کادرهای حزبی و اعتماد به امدادهای مالی و فکری روسیه شوروی، منجر شد علمای سراسر افغانستان، فتوای جهاد صادر نمایند.[۲] بعداز آن بود که عموم در نقاط متفاوت افغانستان مانند نورستان، بدخشان، و دره صوف، دست به اعتراض و قیامهای محصور زدند.[۳] قیام هرات در ۲۴ اسفند ۱۳۵۷ هم در همین حالت رویداد و یک نتقطه اوج دورازشوخی در پیکار عموم با دولت کمونیستی بود. قیام هرات، شدت شغل دولت کمونیستی را ارتقاء بخشید. ولی قیام چنداول، اولی جنبش دور از شوخی و نرم افزارریزیگردیده برای براندازی دولت کمو آدرس مسجد سجاد مشهد نیستی، در پایتخت (کابل) بود.[مستلزم منبع]
قبل از قیام چنداول، تکانهای دیگری هم در کابل اپلیکیشنریزی گردیده بود، ولی یا این که قبل از ایفا کشف شدند، و یا این که چندان اهمیتی نیافتند.[مستلزم منبع]
نرم افزارریزی بدون نقص، اجرای محصور
دستههایی به عنوان مثال حزب اسلامی، جمعیت اسلامی، تکان انقلاب اسلامی و جنبش اسلامی[۴]، با غرض برانداختن دولت کمونیستی، عملیاتی را اپلیکیشنریزی کردند که قرار بود در ۲ تیر ۱۳۵۸، انفجارهای زیادی در یک مجال در سراسر کابل روی دهد و بعد از موفقیت عملیات و سقوط دولت، بیانیهای از رادیو شماره تلفن مسجد سجاد مشهد خوانده گردد.[مستلزم منبع]
اختلاف اظهار نظر درباره عامل افشای قیام
قیام ۲ تیر ۱۳۵۸ش که قرار بود در بخش ها متفاوت کابل اعمال خواهد شد، صرفا در چنداول عملیاتی شد. میرآقا حقجو، معتقد بود بعضی تیمهای چپ که دراین جنبش شریک بودهاند، آن را فاش کرده و آنگاه رهبران این عملیات در تماس با نیروها در بخشها متعدد، کنسل جنبش را اعلام مینمایند، البته نمیتوانند با نیروهای حاضر در چنداول تماس بگیرند و در فیض این تکان صرفا در چنداول روی میدهد.[۵]
ولی نشریه دفتر کار شورای ثقافتی جهاد افغانستان که در سال ۱۳۶۴ش منتشر گردیده، انفجار قبل از موعد یکی بمبها در مجاورت پل گلشن همگانی کابل، منجر افشای این جنبش و بسته شدن طرق اساسی شهر از سوی دولت شد.[۶]
جزئیات قیام چنداول
ساعت ۱۰ صبح روز شنبه ۲ تیر ۱۳۵۸ش، چندین بدن از اعضای مجاهدین وارد ساختمان ۱۴ طبقه سینمای پامیر شدند و مأموران پلیس را خلعسلاح کردند. بام سینمای پامیر، محل مراقبت سلاح و مهماتی بود که برای سرکوب عموم آماده گردیده بود. بعد از تصرف سینمای پامیر و خلع سلاح ماموران، پاسگاه چنداول و دیگر مرکزها انتظامی محلی نیز تصرف شد.[۷]
بعد از این، عموم کم کم اجتماع کردند و شعارهایی مانند «مرگ بر ترهکی»، «مرگ بر روسیه»، «زنده باد اسلام» و «الله اکبر» سرمیدادند.[۸] ۱۰۰ هزار نفر که بیشتر آنها هزاره بودند، با درفشهای سبز در جاده میوند در حیطه چنداول به روش افتادند.[۹] بعد از آن نیروهای دولتی وارد شدند و تظاهرکنندگان و عابران را به گلوله بستند و دستکم ۳۰۰ نفر را کشتند.[۱۰] مریض خانههای کابل به رغم همدردی پزشکان، به جهت خوف از حکومت، از پذیرفتن مجروحان ابا میکردند.[۱۱] با این هم اکنون، روز بعد از آن عموم هزاره مجدد دست به تظاهرات زدند.
دولت کمونیستی بعداز قیام چنداول
دستگیرهای گروهجمعی معارضان دولت، تا یک ماه ادامه داشت و دستکم ۳ هزار نفر از عموم هزاره بی هیچ تحقیقی از خیابانها عدهآوری گردیده و مفقودالاثر شدند، یا این که در گورهای تیمجمعی به خاک ودیعه شدند. چراکه بیشتر تظاهرکنندگان شیعه بودند، آحاد شیعه ها کابل آیتم سوءظن دولت قرار گرفتند.[۱۲]
حکومت افغانستان، در اطلاعیهای که در ۲ تیر ۱۳۵۸ از رادیو کابل خوانده شد و روز آن گاه در خبر نامهها تکثیر یافت، قیام چنداول را یک واقعه خرد و محلی قلمداد کرد که از طرف «رهبران متعصب کشور ایران و موادسازنده خیانت کار بهوطن» اپلیکیشنریزی گردیده است. [مستلزم منبع]
قیام چنداول
قیام چِنداوُل اولی پیکار مردمی در کابل برای براندازی نظام کمونیستی در افغانستان، بود که در ۲ تیر/سرطان ۱۳۵۸ش در حوزه شیعهنشین چنداول کابل اتفاق افتاد و ساعتی سپس ناکامی خورد. این مبادرت که با خلعسلاح مأموران پلیس استارت شد، بخشی از یک اپ عظیم برای اعمال در بخشها متفاوت کابل بود، ولی صرفا در چنداول عملیاتی شد و الهامنصیب اعتراضات، تظاهراتها و قیامهای فراوانی بر ضد دولت کمونیستی در مسجد سجاد مشهد افغانستان شد.
پیشینه
بعد از کودتای ۷ اردیبهشت ماه ۱۳۵۷ش که کمونیستها بهتیتر حزب دموکراتیک اخلاق و رفتار افغانستان بهرهبری نورمحمد ترهکی توان را به دست گرفت، برای مدتی بیش تر از 1سال، هیچ راهپیمایی و تظاهرات مستقلی در کابل برگزار رزرو مسجد سجاد مشهد نشد.[۱]
بیتوجهی دولت کمونیستی به احکام اسلامی، خرابی در کادرهای حزبی و اعتماد به امدادهای مالی و فکری روسیه شوروی، منجر شد علمای سراسر افغانستان، فتوای جهاد صادر نمایند.[۲] بعداز آن بود که عموم در نقاط متفاوت افغانستان مانند نورستان، بدخشان، و دره صوف، دست به اعتراض و قیامهای محصور زدند.[۳] قیام هرات در ۲۴ اسفند ۱۳۵۷ هم در همین حالت رویداد و یک نتقطه اوج دورازشوخی در پیکار عموم با دولت کمونیستی بود. قیام هرات، شدت شغل دولت کمونیستی را ارتقاء بخشید. ولی قیام چنداول، اولی جنبش دور از شوخی و نرم افزارریزیگردیده برای براندازی دولت کمو آدرس مسجد سجاد مشهد نیستی، در پایتخت (کابل) بود.[مستلزم منبع]
قبل از قیام چنداول، تکانهای دیگری هم در کابل اپلیکیشنریزی گردیده بود، ولی یا این که قبل از ایفا کشف شدند، و یا این که چندان اهمیتی نیافتند.[مستلزم منبع]
نرم افزارریزی بدون نقص، اجرای محصور
دستههایی به عنوان مثال حزب اسلامی، جمعیت اسلامی، تکان انقلاب اسلامی و جنبش اسلامی[۴]، با غرض برانداختن دولت کمونیستی، عملیاتی را اپلیکیشنریزی کردند که قرار بود در ۲ تیر ۱۳۵۸، انفجارهای زیادی در یک مجال در سراسر کابل روی دهد و بعد از موفقیت عملیات و سقوط دولت، بیانیهای از رادیو شماره تلفن مسجد سجاد مشهد خوانده گردد.[مستلزم منبع]
اختلاف اظهار نظر درباره عامل افشای قیام
قیام ۲ تیر ۱۳۵۸ش که قرار بود در بخش ها متفاوت کابل اعمال خواهد شد، صرفا در چنداول عملیاتی شد. میرآقا حقجو، معتقد بود بعضی تیمهای چپ که دراین جنبش شریک بودهاند، آن را فاش کرده و آنگاه رهبران این عملیات در تماس با نیروها در بخشها متعدد، کنسل جنبش را اعلام مینمایند، البته نمیتوانند با نیروهای حاضر در چنداول تماس بگیرند و در فیض این تکان صرفا در چنداول روی میدهد.[۵]
ولی نشریه دفتر کار شورای ثقافتی جهاد افغانستان که در سال ۱۳۶۴ش منتشر گردیده، انفجار قبل از موعد یکی بمبها در مجاورت پل گلشن همگانی کابل، منجر افشای این جنبش و بسته شدن طرق اساسی شهر از سوی دولت شد.[۶]
جزئیات قیام چنداول
ساعت ۱۰ صبح روز شنبه ۲ تیر ۱۳۵۸ش، چندین بدن از اعضای مجاهدین وارد ساختمان ۱۴ طبقه سینمای پامیر شدند و مأموران پلیس را خلعسلاح کردند. بام سینمای پامیر، محل مراقبت سلاح و مهماتی بود که برای سرکوب عموم آماده گردیده بود. بعد از تصرف سینمای پامیر و خلع سلاح ماموران، پاسگاه چنداول و دیگر مرکزها انتظامی محلی نیز تصرف شد.[۷]
بعد از این، عموم کم کم اجتماع کردند و شعارهایی مانند «مرگ بر ترهکی»، «مرگ بر روسیه»، «زنده باد اسلام» و «الله اکبر» سرمیدادند.[۸] ۱۰۰ هزار نفر که بیشتر آنها هزاره بودند، با درفشهای سبز در جاده میوند در حیطه چنداول به روش افتادند.[۹] بعد از آن نیروهای دولتی وارد شدند و تظاهرکنندگان و عابران را به گلوله بستند و دستکم ۳۰۰ نفر را کشتند.[۱۰] مریض خانههای کابل به رغم همدردی پزشکان، به جهت خوف از حکومت، از پذیرفتن مجروحان ابا میکردند.[۱۱] با این هم اکنون، روز بعد از آن عموم هزاره مجدد دست به تظاهرات زدند.
دولت کمونیستی بعداز قیام چنداول
دستگیرهای گروهجمعی معارضان دولت، تا یک ماه ادامه داشت و دستکم ۳ هزار نفر از عموم هزاره بی هیچ تحقیقی از خیابانها عدهآوری گردیده و مفقودالاثر شدند، یا این که در گورهای تیمجمعی به خاک ودیعه شدند. چراکه بیشتر تظاهرکنندگان شیعه بودند، آحاد شیعه ها کابل آیتم سوءظن دولت قرار گرفتند.[۱۲]
حکومت افغانستان، در اطلاعیهای که در ۲ تیر ۱۳۵۸ از رادیو کابل خوانده شد و روز آن گاه در خبر نامهها تکثیر یافت، قیام چنداول را یک واقعه خرد و محلی قلمداد کرد که از طرف «رهبران متعصب کشور ایران و موادسازنده خیانت کار بهوطن» اپلیکیشنریزی گردیده است. [مستلزم منبع]
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و آموزشی