صورتهای دارای اسم و رسم این قوم و قبیله
اَعْین بن سُنْسُن شیبانی
اعین یعنی گشاده دیده. بابا او سنسن یا این که سنبس، راهبی مسیحی در یکی شهرهای سرزمین روم بود. خویش اورا که به بردگی گرفتار گردیده بود، مردی از بنی شیبان کوفه در حلب خریداری کرد و به کوفه آورد. وی بعد از آن مسلمان شد و بعداز چندی حافظ قرآن شوید و در ادبیات مهارتی یافت و از تکثیر پرهیزگاری و طهارت اخلاقی نیز جایگاه بلندی استحصال کرد. خواجه اورا آزاد کرد، البته از او خواست عضویت بنبشیبان را بپذیرد، امّا وی نپذیرفت، با اینهمه، وی و خاندانش به «کوفی شیبانی» آوازه یافتند. بعضی گفتهاند که اعین اهل ایران بوده و با علی بن ابی طالب(ع) دیدار کرده و بر دست وی مسلمان گشته و بعد از آن از یاران او گردیده است[۷] اما رجال شناسان عموماً اینگونه نظری را تأیید نمینمایند. آنچه قطعی به حیث میرسد این میباشد که اعین و خویشان وی، تا آنجا که اشخاص آن شناخته گردیدهاند، جز تنی یک سری، شیعه بودهاند و اکثری به دوستی و طرفداری از علی(ع) و دیگر امامان مسجد امین مشهد شهرهاند.
زُرارة بن اعین شَیبانی
نوشته ی علمیٔ مهم: زرارة بن اعین
زُرارَة بن اَعْیَن بن سُنسُن شَیبانی کوفی (حدود ۷۰-۱۴۸ یا این که ۱۵۰ق) که از اصحاب اجماع و صحابه خاص امام باقر(ع) و امام راست گو(ع)، و از فقیهان و متکلمان شیعه میباشد.
فراگیر امام باقر(ع) و امام درست گو(ع)
زراره، محدّث، فقید، متکلّم، ادیب و مولف امامی، بوده میباشد. وی از مشهورترین راویان شیعی و از پررنگترین شاگردان امام درستگو(ع) میباشد، با این تمامی، حال و روز معاش وی چندان پرنور وجود ندارد. وی در دانش سخن، جدل و دلیل بسیار قدرتمند بود و غالباً در جایگاه مشاجره بر معارضان خویش پیروز میشد؛ از اینرو بسیار گزینه دقت امام درستگو(ع) و شیعهها بود. وی از شاگردان امام باقر(ع) (۵۷-۱۱۴ق/۶۷۶-۷۳۲م) بوده و از وی احادیث بخش اعظمی نقل نموده است. بعضی از رجال شناسان زراره را غیر موثّق دانستهاند و بعضی احادیث نیز در شماتت او وارداتی میباشد که به قولی تعداد آن ها به ۲۰ میبرسد[۸] البته باتوجه به منزلت پرنور و اصلی زراره نزد امام پنجم و ششم و احادیث اکثری که از سوی آن دو امام و امامان در مدح و تأیید وی وارداتی میباشد و حتی اورا راستگوترین شخص زمانش دانستهاند[۹]، تردیدی در ایمان، علم، اخلاص، ودیعه و فقاهت او باقی نمیماند.
نقش زراره در پیشرفت معارف اهل بیت(ع)
نقش زراره در توسعه و احیای معارف اهل بیت(ع) تا آنجاست که امام درستگو(ع) اعلام کرد: آفریدگار زراره را بیامرزد، که چنانچه وی و مانند وی نبودند، سخنان پدرم از دربین رفته بود.[۱۰]
در حدیث دیگر، امام درستگو(ع) آشکارا اورا از بهشتیان دانسته میباشد.[۱۱] گشوده از آن امام ماجرا گردیدهاست که ذکر کرد: ۴ بدن نزد اینجانب دوست داستنی ترند: بُرَید بن معاویة بَجَلی، محمد بن مسلم، ابوبصیر و زراره.[۱۲]
وثاقت زراره
رجال شناسان عموماً احادیث ذمّ زراره را ضعیف و یا این که ناشی از موقعیت خاص سیاسی و تقیه دانستهاند[۱۳] مسأله دیگری که نزد دانشمندان شیعی گزینه بیان کرد و گوست، انکار یا این که شک و تردید وی در مورد امامت موسی بن جعفر(ع) (۱۲۸-۱۸۳ق/۷۴۵-۷۹۹م) میباشد[۱۴] هرچند این نسبت تماماً محرز وجود ندارد، امّا در صورتی اینگونه تردیدی نیز در زراره پیدا گردیده باشد، باتوجه به تأییدات امامان و شیعه ها آتی از زراره، مکان شک و تردید باقی نمیماند که سرنوشت وی به امامت امام موسی(ع) گردن گذارده میباشد.
اثرها
گفتهاند که زراره دارنده تألیفاتی میباشد، ولی جز یک کتاب با تیتر الاستطاعه والجبر والعهود[۱۵] از وی حافظه نشده میباشد. ابنبابویه قمی (۳۲۹ق/۹۴۱م) گوید که آن کتاب را چشم میباشد.[۱۶] بعضی داعیه کردهاند که زراره ۹۰ سال زیسته میباشد.[۱۷] این احتمال بدور نمیکند، چون برخی اورا از اصحاب امام علیبنحسین(ع) نیز دانستهاند.[۱۸]
فرزندان
زراره ۷ فرزند داشت با اسمهای: رومی، یحیی، عبدالله، حسن، حسین، محمد و عُبید که از راویان شیعی و غالباً از شاگردان امام درست گو(ع) و امام کاظم(ع) بودهاند و از آن ها قصه کردهاند. دراین دربین عبید از اعتبار و آوازه بیشتری شامل است؛ چنانکه اورا «موثَّق» شمردهاند. وی در کوفه میزیست و از چنان اعتباری منتفع بود که شیعهها کوفه اورا به هنگام نیاز برای ملاقات با امام درست گو(ع) و سوال از آن حضرت به مدینه میفرستادند.[۱۹]
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و آموزشی