«مناره» در لغت، به معنای مقام فروغ میباشد. اسم دیگرش «مأذنه» یعنی محل اذان اعلام کردن میباشد. آنچه از احادیث به کار گیری می خواهد شد این میباشد که مساجد مجال نبی(ص) فاقد مناره بودند. از احادیث به کار گیری میگردد که اصل مناره ساختن گزینه سرزنش قرار نگرفته و فقط از بلند ساختن آن نهی گردیده است. در روایتی آمده میباشد که امام علی(ع) فرمودند: «مناره را می بایست همسطح با پشتبام تشکیل داد.»[24]
5. کنگره
هدف از «کنگره» انواع مربعی صورت یا این که مثلثی میباشد که با مسافت های معلوم در انتهای دیوار مسجد سجاد مشهد و یا این که پشت بام مسجد ساخته می گردد. در احادیث رسیده؛ از ساختن اینگونه اشکالی در مساجد نهی گردیدهاست.
نبی گرامی فرمودند: مساجد را صاف و فارغ از کنگره بسازید.[25] در احادیث دیگری که از امام باقر(ع) گفته شده، آمده میباشد: زمانی که قائم آل محمد(عج) قیام نماید، کنگره های مسجد را ویران می نماید.[26]
فضیلت و محرک بنیاد مسجد
با تتبّع در احادیث، درمی یابیم که وعدهها و مشوقهای الهی برای بانیان مسجد بسیار میباشد؛ برای اختصار به یکسری آیتم که پررنگ خیس از دیگر محرکها میباشد، اشاره می کنیم:
1. جایگاه «اماّ الله» برای سازندگان مساجد
«هرکس دراین جهان مسجدی بسازد، پروردگار متعال به هر وجبی یا این که ذراعی از آن، شهری در پردیس آدرس مسجد سجاد مشهد از طلا و جواهرات و نقره و درّ و یاقنت و زمرّد و زبرجد و مروارید برای وی سازه مینماید که بزرگی آن به اندازه پیمودن فاصله چهل هزار سال رویه باشد و در هر شهری هزار هزار قصر، در هر قصری چهل هزار هزار منزل، و در هر منزلای چهل هزار هزار اتاق، و در هر اتاق چهل هزار هزار تخت و بر هر تختی همسری از حوریان و در هر اتاقی چهل هزار هزار خادم و چهل هزار هزار کنیز و در هر اتاقی چهل هزار هزار سفره کلان و بر هر سفرهای چهل هزار هزار کاسه و در هر ظرفی چهل هزار هزار نوع از گونه های خوراک وجود داراست و پروردگار به «دوست خویش» ـ در حدیث آمده: یعطی (الله لولیه) ـ چنان نیرو و توانی مداقه می فرماید که بتواند از کلیه همسران و خودنرها و آشامیدنیها فایده غالب شود.»[27]
2. منزل بهشتی، جایزه مسجدسازان
رسول اکرم(ص): «اینجانب بنى لله مسجداً لا يريد به رياء و لا سمعة بنى الله له بيتاً فى الجنة»[28]؛ هر کسي براى پروردگار مسجدى را بسازد و آن را براى ريا و خودنمايى به فعالیت مبارزه خداى تعالى در پردیس منزلاي براى وی سازه مينماید.
ابوعبیده حذّاء میگوید: از امام راستگو(ع) شنیدم که می فرمود: «مَن بَنى مَسجِداً بَنَى اللّهُ لَهُ بَيتاً فِي الجَنَّةِ، قالَ أبو عُبَيدَةَ: فَمَرَّ بي أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام في شماره تلفن مسجد سجاد مشهد طَريقِ مَكَّةَ، و قَد سَوَّيتُ بِأَحجارٍ مَسجِداً، فَقُلتُ لَهُ: جُعِلتُ فِداكَ، نَرجو أن يَكونَ هذا مِن ذلِكَ، فَقالَ: نَعَم؛ هر كس مسجدى برپا كند، آفریدگار در پردیس برايش منزلاى بر پا خواهد كرد. امام درست گو(ع) در مسير مكّه بر اینجانب سپری شد، در حالى كه با سنگهايى مسجدى را مهیا كرده بودم. گفتم: فدايت نحس! اميدوار باشيم كه اين، از آن گزاره میباشد؟ فرمود: «آرى.»[29]
3. بازدارنده نزول عذا الهی
آبادگران مساجد نزد پروردگار چنان محبوبند که پروردگار خیر فقط آنانرا از آفات و امراضی میخواهد رزرو مسجد سجاد مشهد بر قومی فرود آورد، به دور می نماید، بلکه به احترام آنها، کیفر و مجازات بندگان گناه کار را به تأخیر میاندازد. پیامبر آفریدگار(ص): «إنَّ الله تعالي، اذا انزل عاهةً اینجانب السّماء على اهل الارض صرفَت عن عَمّار المساجد»[30]؛ آفریدگار وقتى مرضى را از افق بر عموم فرود آورد آنرا از بانيان مساجد به دور می گرداند.
«مناره» در لغت، به معنای مقام فروغ میباشد. اسم دیگرش «مأذنه» یعنی محل اذان اعلام کردن میباشد. آنچه از احادیث به کار گیری می خواهد شد این میباشد که مساجد مجال نبی(ص) فاقد مناره بودند. از احادیث به کار گیری میگردد که اصل مناره ساختن گزینه سرزنش قرار نگرفته و فقط از بلند ساختن آن نهی گردیده است. در روایتی آمده میباشد که امام علی(ع) فرمودند: «مناره را می بایست همسطح با پشتبام تشکیل داد.»[24]
5. کنگره
هدف از «کنگره» انواع مربعی صورت یا این که مثلثی میباشد که با مسافت های معلوم در انتهای دیوار مسجد سجاد مشهد و یا این که پشت بام مسجد ساخته می گردد. در احادیث رسیده؛ از ساختن اینگونه اشکالی در مساجد نهی گردیدهاست.
نبی گرامی فرمودند: مساجد را صاف و فارغ از کنگره بسازید.[25] در احادیث دیگری که از امام باقر(ع) گفته شده، آمده میباشد: زمانی که قائم آل محمد(عج) قیام نماید، کنگره های مسجد را ویران می نماید.[26]
فضیلت و محرک بنیاد مسجد
با تتبّع در احادیث، درمی یابیم که وعدهها و مشوقهای الهی برای بانیان مسجد بسیار میباشد؛ برای اختصار به یکسری آیتم که پررنگ خیس از دیگر محرکها میباشد، اشاره می کنیم:
1. جایگاه «اماّ الله» برای سازندگان مساجد
«هرکس دراین جهان مسجدی بسازد، پروردگار متعال به هر وجبی یا این که ذراعی از آن، شهری در پردیس آدرس مسجد سجاد مشهد از طلا و جواهرات و نقره و درّ و یاقنت و زمرّد و زبرجد و مروارید برای وی سازه مینماید که بزرگی آن به اندازه پیمودن فاصله چهل هزار سال رویه باشد و در هر شهری هزار هزار قصر، در هر قصری چهل هزار هزار منزل، و در هر منزلای چهل هزار هزار اتاق، و در هر اتاق چهل هزار هزار تخت و بر هر تختی همسری از حوریان و در هر اتاقی چهل هزار هزار خادم و چهل هزار هزار کنیز و در هر اتاقی چهل هزار هزار سفره کلان و بر هر سفرهای چهل هزار هزار کاسه و در هر ظرفی چهل هزار هزار نوع از گونه های خوراک وجود داراست و پروردگار به «دوست خویش» ـ در حدیث آمده: یعطی (الله لولیه) ـ چنان نیرو و توانی مداقه می فرماید که بتواند از کلیه همسران و خودنرها و آشامیدنیها فایده غالب شود.»[27]
2. منزل بهشتی، جایزه مسجدسازان
رسول اکرم(ص): «اینجانب بنى لله مسجداً لا يريد به رياء و لا سمعة بنى الله له بيتاً فى الجنة»[28]؛ هر کسي براى پروردگار مسجدى را بسازد و آن را براى ريا و خودنمايى به فعالیت مبارزه خداى تعالى در پردیس منزلاي براى وی سازه مينماید.
ابوعبیده حذّاء میگوید: از امام راستگو(ع) شنیدم که می فرمود: «مَن بَنى مَسجِداً بَنَى اللّهُ لَهُ بَيتاً فِي الجَنَّةِ، قالَ أبو عُبَيدَةَ: فَمَرَّ بي أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام في شماره تلفن مسجد سجاد مشهد طَريقِ مَكَّةَ، و قَد سَوَّيتُ بِأَحجارٍ مَسجِداً، فَقُلتُ لَهُ: جُعِلتُ فِداكَ، نَرجو أن يَكونَ هذا مِن ذلِكَ، فَقالَ: نَعَم؛ هر كس مسجدى برپا كند، آفریدگار در پردیس برايش منزلاى بر پا خواهد كرد. امام درست گو(ع) در مسير مكّه بر اینجانب سپری شد، در حالى كه با سنگهايى مسجدى را مهیا كرده بودم. گفتم: فدايت نحس! اميدوار باشيم كه اين، از آن گزاره میباشد؟ فرمود: «آرى.»[29]
3. بازدارنده نزول عذا الهی
آبادگران مساجد نزد پروردگار چنان محبوبند که پروردگار خیر فقط آنانرا از آفات و امراضی میخواهد رزرو مسجد سجاد مشهد بر قومی فرود آورد، به دور می نماید، بلکه به احترام آنها، کیفر و مجازات بندگان گناه کار را به تأخیر میاندازد. پیامبر آفریدگار(ص): «إنَّ الله تعالي، اذا انزل عاهةً اینجانب السّماء على اهل الارض صرفَت عن عَمّار المساجد»[30]؛ آفریدگار وقتى مرضى را از افق بر عموم فرود آورد آنرا از بانيان مساجد به دور می گرداند.
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای مذهبی و مناسبتهای دینی