(شهید شدن ۶۵ق) رهبر قیام توابین و از بزرگان کوفه، صحابی حضرت محمد(ص) و از شیعهها امام علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) بود. سلیمان بن صرد در بعضا نبردها در رکاب امیرمؤمنان(ع) جنگید. او در روزگار امام حسن(ع) با صلح امام حسن با معاویه مخالف بود. اول طومارهای کوفیان به امام حسین(ع) به رهبری وی نوشته شد، با این هم اکنون خویش وی در جنگ کربلا حضور نداشت. مورخان، دلایل مختلفی برای عدم حضور سلیمان در اتفاق کربلا مسجد سجاد مشهد برشمردهاند.
بعداز شهیدشدن حسین بن علی(ع)، رهبری قیام توابین را در سال ۶۵ قمری بر ذمه داشت. این قیام به خونخواهی امام حسین(ع) صورت گرفت و سلیمان در آن به شهید شدن رسید. معاشطومار، سلیمان بن صرد در مکه متولد شد. در منابع تاریخی هر یکسری به تاریخ مجال تولد او اشاره نشده میباشد، البته زیرا اورده شده که او در هنگام شهیدشدن در سال ۶۵ق، ۹۳ ساله بوده،[۱] میقدرت اظهار کرد او پنج سال پیش از بعثت به جهان آمده میباشد. اسم پدرش «جون» بود و در نسبتش به فامیل خزاعه هیچ اختلافی وجود رزرو مسجد سجاد مشهد ندارد.[۲]
اسم او در بعدازظهر نا آگاهی «یسار» بود که فرستاده(ص) نامش را بعداز مسلمان شدن به «سلیمان» تغییر و تحول بخشید. لقب او را «ابو مُطَرّف» گفتهاند.[۳]شیعه و اهلسنت اورا ستودهاند. او پیرمردی نیک، عبادت کننده، فاضل و دارنده مکانت و جایگاه ویژه دربین خویشان خود بود و قوم خزاعه از وی اطاعت آدرس مسجد سجاد مشهد می کرد.[۴] [۵]
ملازمت با فرستاده(ص)، ادب بن شاذان او را از تابعین میداند و منابع اهل سنت او را از اصحاب نبی(ص) به شمار آوردهاند. روحانی طوسی نیز او را در شمار اصحاب رسول بیان نموده است[۶] آیت الله خوئی گفته میباشد احتمالا روحانی طوسی این صحبت را از کتاب ها اهلسنت شماره تلفن مسجد سجاد مشهد گرفته باشد.[۷]
ملازمت با علی(ع)
بعداز تأسیس شهر کوفه در طی خلیفه دوم، سلیمان بن صرد جزو اولین عده ای بود که درین شهر سکونت کرد و در محله خُزاعه سکونت کرد.[۸] سلیمان، با خلافت امام علی(ع) به همپا بخش اعظمی از بزرگان شیعه با وی بیعت کرد.[۹] سازه بر طومارای که از سوی امیرمؤمنان(ع) برای وی درج شده، او نماینده امام(ع) در حوزه جبل بوده میباشد.[۱۰] وی در نزاعهای امام علی(ع) کمپانی کرد و در پیکار صفین در رکاب امام(ع) جنگید و فرماندهی میمنه سپاه را بر ذمه گرفت.[۱۱] درین نبرد، «حوشَب» سرور یمانیان در سپاه معاویه با چاقو وی از پای درآمد.[۱۲]
برخی گفتهاند سلیمان در نزاع جمل کمپانی نکرد و علی(ع) اورا شماتت کرد.[۱۳] هرچند این مقاله در کتاب ها تاریخی در گیر شک و تردید گردیده، البته خویی احتمال داده میباشد که عدم کمپانی او یا این که به خیال فرمان امیر المومنین بوده و یا این که عذری موجه داشته میباشد.[۱۴]
اعتراض به صلح امام حسن (ع)
گزارش مورّخان، حکایت از دیدار سلیمان با امام حسن(ع) بعداز جریان صلح با معاویه داراست که او با انکار این بیعت، به امام(ع) اعتراض مینماید.[۱۵] امام حسن(ع) در پاسخ او می گوید: شما شیعه و دوستدار ما میباشید... معبود گواه میباشد آن چه اینجانب ایفا دادم در جهت محافظت خونهاست. پس راضی به قضای معبود باشید.[۱۶] او در دیداری با امام حسین(ع) نیز، این مسأله را عرضه میدارد و امام(ع) بر پایبندی به صلح تا مرگ معاویه تأکید مینماید.[۱۷]
عصر امام حسین(ع)
سلیمان بن صرد بعد از مرگ معاویه عموم را به بیعت و کمک رساندن به امام حسین(ع) تشویق کرد؛ ولی خویش وی در رخداد کربلا حضور نداشت. مورخان، دلایل مختلفی برای عدم حضور سلیمان در اتفاق کربلا برشمردهاند.
طومار به حسین بن علی(ع)
درپی مرگ معاویه و عدم بیعت حسین بن علی(ع) با یزید، شیعه ها در خانه سلیمان بن صرد اجتماع کردند و برای بیعت با امام حسین(ع) به او دو طومار نوشتند.[۱۸] سلیمان درین دیدار ذکر کرد: معاویه به نابودی رسیده و حسین به سوی مکه رهسپار شدهاست؛ شما شیعه ها وی و درپی بابا وی میباشید؛ پس اورا امداد رسانید و با دشمنانش بجنگید.[۱۹]
عدم حضور در رخداد عاشورا
نوشتهیعلمیٔ اساسی: اتفاق عاشورا
سلیمان در اتفاق عاشورا حضور نداشت. درباره انگیزه حاضر نشدن وی در کربلا گزارشهای صریحی در منابع تاریخی نیست و گمانههای متفاوتی از سوی نویسندگان و محققان مطرح شدهاست. برخی بر آنند که سلیمان همپا با جمع دیگری از بزرگان شیعه به امر عبیدالله بن زیاد زندانی گردیده بود، ولی در منابع تاریخی گزارشی درین باب نیست.[۲۰]
برخی دیگر از محققان با اشاره به در دست گرفتن و رسیدگی شدیدی که ابن زیاد بر کوفیان و نیز بر طرق خروج از کوفه جاری ساختن کرده بود، قابلیت و امکان حضور سلیمان بن صرد و دیگر شیعهها کوفه را در کربلا نا ممکن دانستهاند[۲۱] با این حالا بعضی دیگر با اشاره به تعداد اندکی از شیعه ها که خویش را به کربلا رسانده و به امام پیوستند، این برهان را قانعکننده نمیدانند.[۲۲] [۲۳]
تیم دیگری از محققان، سستی کوفیان به عنوان مثال سلیمان بن صرد، را برهان مهم نپیوستن آن ها به امام حسین در کربلا دانستهاند. اعتراف سلیمان و بقیه کوفیان به گناهشان در کمک نکردن امام و راه اندازی قیام توابین از دلایل تقویت این لحاظ میباشد.[۲۴] [۲۵]
بر این شالوده برخی نویسندگان، سلیمان بن صرد و بقیه کوفیان را شیعیانی متزلزل و با رفتاری دوگانه دانستهاند.[۲۶] همینطور این حیث را با عنوان کردن سوابق مخالفت سلیمان بن صرد با امام علی(ع) و امام حسن(ع) تقویت مینمایند.[۲۷] برخی از منابع قدیمی نیز به روحیه شکاک و تردیدهای سلیمان بن صرد در ماجرای عاشورا اشاره کردهاند.[۲۸]
(شهید شدن ۶۵ق) رهبر قیام توابین و از بزرگان کوفه، صحابی حضرت محمد(ص) و از شیعهها امام علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) بود. سلیمان بن صرد در بعضا نبردها در رکاب امیرمؤمنان(ع) جنگید. او در روزگار امام حسن(ع) با صلح امام حسن با معاویه مخالف بود. اول طومارهای کوفیان به امام حسین(ع) به رهبری وی نوشته شد، با این هم اکنون خویش وی در جنگ کربلا حضور نداشت. مورخان، دلایل مختلفی برای عدم حضور سلیمان در اتفاق کربلا مسجد سجاد مشهد برشمردهاند.
بعداز شهیدشدن حسین بن علی(ع)، رهبری قیام توابین را در سال ۶۵ قمری بر ذمه داشت. این قیام به خونخواهی امام حسین(ع) صورت گرفت و سلیمان در آن به شهید شدن رسید. معاشطومار، سلیمان بن صرد در مکه متولد شد. در منابع تاریخی هر یکسری به تاریخ مجال تولد او اشاره نشده میباشد، البته زیرا اورده شده که او در هنگام شهیدشدن در سال ۶۵ق، ۹۳ ساله بوده،[۱] میقدرت اظهار کرد او پنج سال پیش از بعثت به جهان آمده میباشد. اسم پدرش «جون» بود و در نسبتش به فامیل خزاعه هیچ اختلافی وجود رزرو مسجد سجاد مشهد ندارد.[۲]
اسم او در بعدازظهر نا آگاهی «یسار» بود که فرستاده(ص) نامش را بعداز مسلمان شدن به «سلیمان» تغییر و تحول بخشید. لقب او را «ابو مُطَرّف» گفتهاند.[۳]شیعه و اهلسنت اورا ستودهاند. او پیرمردی نیک، عبادت کننده، فاضل و دارنده مکانت و جایگاه ویژه دربین خویشان خود بود و قوم خزاعه از وی اطاعت آدرس مسجد سجاد مشهد می کرد.[۴] [۵]
ملازمت با فرستاده(ص)، ادب بن شاذان او را از تابعین میداند و منابع اهل سنت او را از اصحاب نبی(ص) به شمار آوردهاند. روحانی طوسی نیز او را در شمار اصحاب رسول بیان نموده است[۶] آیت الله خوئی گفته میباشد احتمالا روحانی طوسی این صحبت را از کتاب ها اهلسنت شماره تلفن مسجد سجاد مشهد گرفته باشد.[۷]
ملازمت با علی(ع)
بعداز تأسیس شهر کوفه در طی خلیفه دوم، سلیمان بن صرد جزو اولین عده ای بود که درین شهر سکونت کرد و در محله خُزاعه سکونت کرد.[۸] سلیمان، با خلافت امام علی(ع) به همپا بخش اعظمی از بزرگان شیعه با وی بیعت کرد.[۹] سازه بر طومارای که از سوی امیرمؤمنان(ع) برای وی درج شده، او نماینده امام(ع) در حوزه جبل بوده میباشد.[۱۰] وی در نزاعهای امام علی(ع) کمپانی کرد و در پیکار صفین در رکاب امام(ع) جنگید و فرماندهی میمنه سپاه را بر ذمه گرفت.[۱۱] درین نبرد، «حوشَب» سرور یمانیان در سپاه معاویه با چاقو وی از پای درآمد.[۱۲]
برخی گفتهاند سلیمان در نزاع جمل کمپانی نکرد و علی(ع) اورا شماتت کرد.[۱۳] هرچند این مقاله در کتاب ها تاریخی در گیر شک و تردید گردیده، البته خویی احتمال داده میباشد که عدم کمپانی او یا این که به خیال فرمان امیر المومنین بوده و یا این که عذری موجه داشته میباشد.[۱۴]
اعتراض به صلح امام حسن (ع)
گزارش مورّخان، حکایت از دیدار سلیمان با امام حسن(ع) بعداز جریان صلح با معاویه داراست که او با انکار این بیعت، به امام(ع) اعتراض مینماید.[۱۵] امام حسن(ع) در پاسخ او می گوید: شما شیعه و دوستدار ما میباشید... معبود گواه میباشد آن چه اینجانب ایفا دادم در جهت محافظت خونهاست. پس راضی به قضای معبود باشید.[۱۶] او در دیداری با امام حسین(ع) نیز، این مسأله را عرضه میدارد و امام(ع) بر پایبندی به صلح تا مرگ معاویه تأکید مینماید.[۱۷]
عصر امام حسین(ع)
سلیمان بن صرد بعد از مرگ معاویه عموم را به بیعت و کمک رساندن به امام حسین(ع) تشویق کرد؛ ولی خویش وی در رخداد کربلا حضور نداشت. مورخان، دلایل مختلفی برای عدم حضور سلیمان در اتفاق کربلا برشمردهاند.
طومار به حسین بن علی(ع)
درپی مرگ معاویه و عدم بیعت حسین بن علی(ع) با یزید، شیعه ها در خانه سلیمان بن صرد اجتماع کردند و برای بیعت با امام حسین(ع) به او دو طومار نوشتند.[۱۸] سلیمان درین دیدار ذکر کرد: معاویه به نابودی رسیده و حسین به سوی مکه رهسپار شدهاست؛ شما شیعه ها وی و درپی بابا وی میباشید؛ پس اورا امداد رسانید و با دشمنانش بجنگید.[۱۹]
عدم حضور در رخداد عاشورا
نوشتهیعلمیٔ اساسی: اتفاق عاشورا
سلیمان در اتفاق عاشورا حضور نداشت. درباره انگیزه حاضر نشدن وی در کربلا گزارشهای صریحی در منابع تاریخی نیست و گمانههای متفاوتی از سوی نویسندگان و محققان مطرح شدهاست. برخی بر آنند که سلیمان همپا با جمع دیگری از بزرگان شیعه به امر عبیدالله بن زیاد زندانی گردیده بود، ولی در منابع تاریخی گزارشی درین باب نیست.[۲۰]
برخی دیگر از محققان با اشاره به در دست گرفتن و رسیدگی شدیدی که ابن زیاد بر کوفیان و نیز بر طرق خروج از کوفه جاری ساختن کرده بود، قابلیت و امکان حضور سلیمان بن صرد و دیگر شیعهها کوفه را در کربلا نا ممکن دانستهاند[۲۱] با این حالا بعضی دیگر با اشاره به تعداد اندکی از شیعه ها که خویش را به کربلا رسانده و به امام پیوستند، این برهان را قانعکننده نمیدانند.[۲۲] [۲۳]
تیم دیگری از محققان، سستی کوفیان به عنوان مثال سلیمان بن صرد، را برهان مهم نپیوستن آن ها به امام حسین در کربلا دانستهاند. اعتراف سلیمان و بقیه کوفیان به گناهشان در کمک نکردن امام و راه اندازی قیام توابین از دلایل تقویت این لحاظ میباشد.[۲۴] [۲۵]
بر این شالوده برخی نویسندگان، سلیمان بن صرد و بقیه کوفیان را شیعیانی متزلزل و با رفتاری دوگانه دانستهاند.[۲۶] همینطور این حیث را با عنوان کردن سوابق مخالفت سلیمان بن صرد با امام علی(ع) و امام حسن(ع) تقویت مینمایند.[۲۷] برخی از منابع قدیمی نیز به روحیه شکاک و تردیدهای سلیمان بن صرد در ماجرای عاشورا اشاره کردهاند.[۲۸]
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای مذهبی و مناسبتهای دینی