وفات
عکسی کهن از جبل الجوشن محل به خاک اختیار ابنشهرآشوب در حلب - سال ۱۹۶۲م
ابنشهرآشوب در شب آدینه ۲۲ شعبان سال ۵۸۸ق در شهر حلب درگذشت و در نوک کوه پر اسم و رسم به جَبَل جوشن به خاک ودیعت شد.[۱۵] از نگرش شیعهها حلب این جای مدفن محسن السقط فرزند امام حسین(ع) میباشد.[۱۶] و به مشهد السقط شناخته مسجد سجاد مشهد میگردد.[۱۷]
حرمای در شهر بابل بنام ملا محمد بن شهرآشوب آوازه داراست که شباهت اسمی با ابنشهرآشوب داراست. دقیقا مشخص وجود ندارد بقاع ملامحمد بن شهر آشوب به چه کسی وابستگی داراست و این حرم مدفن چه فرد یا این که شخصی میباشد. پزشک معالج منوچهر ستوده در کتاب «از آستارا تا استارآباد» (جلد چهارم) دراین مورد رزرو مسجد سجاد مشهد آورده میباشد:
«حتما این بقعه مرقد روضه خوان رشیدالدین ابوجعفر محمدبن علی بن شهر آشوب السروی وجود ندارد که از فحول و علما قرن ششم قمری و اهل ساری بوده و در طول المتقی (۵۵۵ – ۵۳۰) در بغداد بر منبر می رفت، چون او به حلب هجرت کرد و تا نقطه پایان قدمت در آنجا بود و در شعبان سال ۵۷۹ق. رخت به سرای باقی کشید و همانجا در دامنه کوه جوشن در مشهد محسن السقط بن حسین بن علی به خاک ودیعت آدرس مسجد سجاد مشهد شد.»
شاید این بقاع مرقد بابا وی باشد که علی اسم داشت و پسر شهر آشوب بود، یا این که فرد دیگری از مردان این قوم میباشد که مشهور به شهر آشوب یا این که ابن شهرآشوب بودهاند.[۱۸]
در ذکر عالمان و بزرگان
روحانی حر عاملی، ابنشهرآشوب را، شخصی فقید، فاضل، ثقه، محدث، دانا به دانش رجال و احادیث، ادیب، شعر سرا و جامع همگی خیر و خوبیها معرفی شماره تلفن مسجد سجاد مشهد مینماید.[۱۹]
میرزا حسین نوری در تعریف او الفاظی نظیر: فخر شیعه، تاج شریعت، افضل الاوائل و دریای متلاطم ژرفی که حاشیه دریا ندارد، احیاء کننده اثرها مناقب و فضائل، رشید الملة و الدین، شمس الاسلام و المسلمین، فقید، محدث، مفسر، پژوهشگر؛ بکار میگیرد.[۲۰]
تفرشی، ابنشهرآشوب را پیشوای طایفه شیعه و عالم آنها، شاعری بلیغ و تالیف کننده تعریف میکند[۲۱]
صلاح الدین صفدی، از عالمان اهل سنت ابنشهرآشوب را از سرشناسان مذهب شیعه که دانش اصول را به حد پایانی خویش رساند معرفی میکند و اورا از نگاه علم ها قرآنی و اشتباهات حدیث و خبرها و لغت و نحو؛ سرآمد و متقدم بر اهل این فنها تعریف مینماید.[۲۲]
پانویس
معلم، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۸، ص۵۸.
صفدی، الوافی بالوفیات، ۱۴۰۱ق، ج۴، ص۱۱۸.
صدر حاج سيدجوادی، دائرة المعارف تشیّع، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۳۳۷.
ابنشهرآشوب، معالم العلماء، ۱۳۸۰ق، ص۳.
آقابزرگ تهرانی، مصفی المقال فی دانش الرجال، ۱۴۰۸ق، ص۴۱۵.
مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۱۰۱؛ استاد، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۸، ص۵۹.
موسوی بجنوردی، دائرة المعارف تعالی اسلامی، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۹۰.
معلم، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۸، ص۵۹.
هلالی، كتاب سليم بن قيس الهلالی، ۱۴۰۵ق، ص۶۳.
آقا بلندمرتبه تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۳ق، ج۲۰، ص۱۷۵.
ابنشهرآشوب، معالم العلماء، ۱۳۸۰ق، ص۷.
قمی، فایده ها الرضویة، ۱۳۸۷ش، ج۲، ص۷۱۲.
قمی، فایده ها الرضویة، ۱۳۸۷ش، ج۲، ص۷۱۲.
معلم، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۸، ص۵۹.
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۸۲.
یاقوت حموی، معجم البلدان، ۱۹۹۵م، ج۲، ص۱۸۶.
ابنشداد، الاعلاق الخطيره فى ذكر امراء الشام والجزيره، ۱۹۵۳م، ج۱، ص۴۸.
پژوهش رابطۀ ملامحمد بن شهرآشوب بابلی با ابنشهرآشوب ساروی.
حر عاملی، امل الآمل، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۲۸۵.
نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۵۶ و ۵۷.
تفرشی، انتقاد الرجال، ۱۴۱۸ق، ج۴، ص۲۷۶.
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و آموزشی