مجله خبری مساجد

محمد بن جعفر الصادق از فرزندان امام درست گو(ع) (درگذشت سال ۲۰۳ق در جرجان) مشهور به محمد دیباج میباشد که در سال ۱۹۹ق مجال حکومت مأمون، در مکه قیام کرد، ولی خلیفه او‌را بازداشت کرد و نزد خویش آورد. محمد در خراسان درگذشت و مأمون بر او نماز مسجد سجاد مشهد گذارد.

معرفی
محمد پسر امام جعفر درست گو(ع) از علمای فرصت و راویان روایات پدرش بود.[۱] همسر او خدیجه دختر عبدالله بن حسین بوده میباشد. [مستلزم منبع] اورا به‌برهان زیبایی‌اش دیباج کنیه دادند.[۲] بعضی از نویسندگان شیعه اورا شخصی شجاع، کریم و مهربان و صالح معرفی کرده‌اند، البته در حدیث اورا ضعیف و غیر قابل پشت گرمی به‌شمار آورده و گفته‌اند: وی در قضیه قیام مسلحانه، با زیدیه هم‌نظریه رزرو مسجد سجاد مشهد بوده میباشد.[۳]

قیام بر ضد عباسیان
محمد در سال ۱۹۹ق و سازه بر احادیث در سال ۲۰۰ در مکه بر ضد مأمون قیام کرد. گفته‌اند: وی در صدر با این فعالیت، موافق عدم وجود و با تشویق گروهی از یاران و خانواده‌اش، به‌این عمل دست زد.[۴] زمانه قیام وی هم زمان میباشد با آشوبی که نخست خلافت مأمون اتفاق افتاد و به طور همزمان قیام‌های زیادی از سوی علویان و دیگر معارضان حکومت عباسی در کشور‌های اسلامی رخداد؛ مثلا قیام ابن طباطبا که توفیق متعددی در عراق به‌دست آورد در همین روزگار آدرس مسجد سجاد مشهد بود.[مستلزم منبع]

علوی دیگری به اسم حسین بن حسن افطس در مکه توان را به دست گرفت. بنابر برخی گزارش‌ها حسین بن افطس که با نارضایتی عموم مواجه گردیده بود و از سویی ناکامی قیام‌های دیگر را می‌مشاهده کرد، نزد محمد دیباج آمد و به وی توصیه خلافت کرد تا از محبوبیت وی به کار گیری نماید. محمد ابتدا نپذیرفت تااینکه به پافشاری فرزندش و حسین افطس بدین فعالیت راضی شد.[۵] به گفته مسعودی، محمد دیباج در بالا در پی ابن طباطبا بود و برای وی دعوت می کرد و بعداز مرگ ابن طباطبا ادعای خلافت کرد و امیرالمؤمنین شماره تلفن مسجد سجاد مشهد خوانده شد.[۶]

نبو
امام جعفر راستگو (ع)
فرستاده اکرم
حضرت فاطمه‌ امام علی
امام حسین
امام سجاد
امام محمد باقر
امام جعفر درستگو
حمیده بقیه همسران فاطمه
امام موسی کاظم اسحاق محمد اسماعیل عبدالله ام فروة
امام رضا علی عباس اسما فاطمه
حضور محمد نزد مامون
عیسی جلودی فرمانده سپاهیانی که از سوی مامون مأمور نزاع با دیباج گردیده بودند، بعداز یکسری زد خورد در حجاز و نواحی شهر مکه، یاران محمد را ناکامی داده و او‌را اسیر کرد. وی بعداز دستگیری در مکه در بین عموم حرف اعلام کرد و خلال اظهار پشیمانی استغفار کرد و بیان کرد به اینجانب خبر دادند که مأمون مرده و اینجانب به‌این برهان خلافت را پذیرفتم.[۷]

عیسی جلودی، محمد را به خراسان ارسال کرد. با وصال به خراسان، مأمون اورا گرامی داشت و مجاورت خویش نشانید و او را صله اعطا کرد و وی نزد مأمون در خراسان ماند. [۸]مبتنی بر بعضا گزارش‌ها، وقتی که امام رضا(ع) به شهید شدن رسید، محمد بن جعفر در خراسان بود و مأمون یک‌روز بعد از شهید شدن آن‌حضرت، محمد بن جعفر و دیگر سادات(گروهی از آل ابی طالب) را فراخواند و از این رخداد آگاه کرد و تن امام را در حالی که هیچ آسیبی به آن وارد نشده بود به آن ها نماد بخشید.[۹]

درگذشت و مدفن
محمد در سال ۲۰۳ق در جرجان[یادداشت ۱] درگذشت[۱۰] و مأمون در خاکسپاری او کمپانی کرد و بر او نماز گذارد.[۱۱]

در کشور‌ایران تعدادی حرم به محمد دیباج منسوب و به اسم وی شناخته گردیده‌است. مثلا بقعه منسوب به محمد دیباج در دامغان در شهر دیباج[۱۲] دیگری در روستای شِلیگان دَرگَز[۱۳] و امامزاده آق امام در آزادشهر[۱۴] و بقعه دیگری نیز در قزوین به وی منسوب میباشد.[۱۵] همینطور در هرات قبری مجاورت قبر عبدالله بن معاویه قراردارد که اورده شده وابسته به محمد دیباج میباشد.[۱۶]

پانویس

محمد بن جعفر الصادق از فرزندان امام درست گو(ع) (درگذشت سال ۲۰۳ق در جرجان) مشهور به محمد دیباج میباشد که در سال ۱۹۹ق مجال حکومت مأمون، در مکه قیام کرد، ولی خلیفه او‌را بازداشت کرد و نزد خویش آورد. محمد در خراسان درگذشت و مأمون بر او نماز مسجد سجاد مشهد گذارد.

معرفی
محمد پسر امام جعفر درست گو(ع) از علمای فرصت و راویان روایات پدرش بود.[۱] همسر او خدیجه دختر عبدالله بن حسین بوده میباشد. [مستلزم منبع] اورا به‌برهان زیبایی‌اش دیباج کنیه دادند.[۲] بعضی از نویسندگان شیعه اورا شخصی شجاع، کریم و مهربان و صالح معرفی کرده‌اند، البته در حدیث اورا ضعیف و غیر قابل پشت گرمی به‌شمار آورده و گفته‌اند: وی در قضیه قیام مسلحانه، با زیدیه هم‌نظریه رزرو مسجد سجاد مشهد بوده میباشد.[۳]

قیام بر ضد عباسیان
محمد در سال ۱۹۹ق و سازه بر احادیث در سال ۲۰۰ در مکه بر ضد مأمون قیام کرد. گفته‌اند: وی در صدر با این فعالیت، موافق عدم وجود و با تشویق گروهی از یاران و خانواده‌اش، به‌این عمل دست زد.[۴] زمانه قیام وی هم زمان میباشد با آشوبی که نخست خلافت مأمون اتفاق افتاد و به طور همزمان قیام‌های زیادی از سوی علویان و دیگر معارضان حکومت عباسی در کشور‌های اسلامی رخداد؛ مثلا قیام ابن طباطبا که توفیق متعددی در عراق به‌دست آورد در همین روزگار آدرس مسجد سجاد مشهد بود.[مستلزم منبع]

علوی دیگری به اسم حسین بن حسن افطس در مکه توان را به دست گرفت. بنابر برخی گزارش‌ها حسین بن افطس که با نارضایتی عموم مواجه گردیده بود و از سویی ناکامی قیام‌های دیگر را می‌مشاهده کرد، نزد محمد دیباج آمد و به وی توصیه خلافت کرد تا از محبوبیت وی به کار گیری نماید. محمد ابتدا نپذیرفت تااینکه به پافشاری فرزندش و حسین افطس بدین فعالیت راضی شد.[۵] به گفته مسعودی، محمد دیباج در بالا در پی ابن طباطبا بود و برای وی دعوت می کرد و بعداز مرگ ابن طباطبا ادعای خلافت کرد و امیرالمؤمنین شماره تلفن مسجد سجاد مشهد خوانده شد.[۶]

نبو
امام جعفر راستگو (ع)
فرستاده اکرم
حضرت فاطمه‌ امام علی
امام حسین
امام سجاد
امام محمد باقر
امام جعفر درستگو
حمیده بقیه همسران فاطمه
امام موسی کاظم اسحاق محمد اسماعیل عبدالله ام فروة
امام رضا علی عباس اسما فاطمه
حضور محمد نزد مامون
عیسی جلودی فرمانده سپاهیانی که از سوی مامون مأمور نزاع با دیباج گردیده بودند، بعداز یکسری زد خورد در حجاز و نواحی شهر مکه، یاران محمد را ناکامی داده و او‌را اسیر کرد. وی بعداز دستگیری در مکه در بین عموم حرف اعلام کرد و خلال اظهار پشیمانی استغفار کرد و بیان کرد به اینجانب خبر دادند که مأمون مرده و اینجانب به‌این برهان خلافت را پذیرفتم.[۷]

عیسی جلودی، محمد را به خراسان ارسال کرد. با وصال به خراسان، مأمون اورا گرامی داشت و مجاورت خویش نشانید و او را صله اعطا کرد و وی نزد مأمون در خراسان ماند. [۸]مبتنی بر بعضا گزارش‌ها، وقتی که امام رضا(ع) به شهید شدن رسید، محمد بن جعفر در خراسان بود و مأمون یک‌روز بعد از شهید شدن آن‌حضرت، محمد بن جعفر و دیگر سادات(گروهی از آل ابی طالب) را فراخواند و از این رخداد آگاه کرد و تن امام را در حالی که هیچ آسیبی به آن وارد نشده بود به آن ها نماد بخشید.[۹]

درگذشت و مدفن
محمد در سال ۲۰۳ق در جرجان[یادداشت ۱] درگذشت[۱۰] و مأمون در خاکسپاری او کمپانی کرد و بر او نماز گذارد.[۱۱]

در کشور‌ایران تعدادی حرم به محمد دیباج منسوب و به اسم وی شناخته گردیده‌است. مثلا بقعه منسوب به محمد دیباج در دامغان در شهر دیباج[۱۲] دیگری در روستای شِلیگان دَرگَز[۱۳] و امامزاده آق امام در آزادشهر[۱۴] و بقعه دیگری نیز در قزوین به وی منسوب میباشد.[۱۵] همینطور در هرات قبری مجاورت قبر عبدالله بن معاویه قراردارد که اورده شده وابسته به محمد دیباج میباشد.[۱۶]

پانویس