مجله خبری مساجد

محمدحسن آشتیانی(۱۲۴۸-۱۳۱۹ق) فقید و دانا شیعه . وی در نجف، دانش آموز روحانی مرتضی انصاری بود و با وفات مدرس، به طهران برگشت و مرجع احکام فقاهتی عموم این شهر شد. محمدحسن آشتیانی در رده رهبری نهضت مقاومت و اعتراض عموم در جریان واگذاری امتیاز انحصاری دخانیات، توتون و تنباکو در درون و بیرون، به یک کمپانی انگلیسی به وسیله ناصرالدین پاد شاه قاجار، کوشید ضمن گوشزد نمودن خسارت‌های اقتصادی این تفاهم نامه، اثرها سوء فرهنگی و اجتماعی آن را به عموم یادآور گردد که نهایتاً این فعالیت سبب به صدور فتوای تحریم تنباکو از سوی میرزای شیرازی شد. او در ۲۸ جمادی‌الاول ۱۳۱۹ق/سپتامبر ۱۹۰۱م، در ۷۱ سالگی، در طهران درگذشت. بحرالفوائد فی تفصیل الفرائد از اثرها مسجد امین مشهد اوست.

معاش‌طومار
میرزامحمّدحسن آشتیانی (۱۲۴۸-۱۳۱۹ق/۱۸۳۲-۱۹۰۱م)، در ۱۲۴۸ق در آشتیان بنا شده در استان مرکزی زاده شد. سه ساله بود که پدرش از عالم رفت.[۱]

مادرش او‌را جهت یادگرفتن قرآن، اکانت و ادبیات فارسی به مدرسه ارسال کرد. وی در ۱۲۶۱ق در حالی که نوجوانی ۱۳ ساله بود، عازم بروجرد شوید.[۲] ۴ سال نزد ملا اسدالله بروجردی(۱۲۷۱ق.)، ادبیات و فقه و اصول را حافظه گرفت و به درس دادن آن ها پرداخت و در به عبارتی سنین نوجوانی، به درس دادن مطوّل پرداخت. به موازات علم آموزی نزد ملا اسدالله بروجردی و درس دادن در مکتب علمیه این شهر، حدود ۱۸ ماه نزد سید محمد شفیع جاپلقی شاگردی کرد.[۳]

در سال ۱۲۶۵ق برای کامل شدن تحصیلات، رهسپار نجف شوید. در آنجا از درس اساتید حوزه نجف خصوصا روحانی مرتضی انصاری به کار گرفت. زیرا سنش معدود بود، پشت پرده می‌گرد‌همایی تا آنکه در یکی روز ها بر تاثیر اظهار نظری که در درس می‌نماید، روضه خوان به آمادگی فوق العاده وی پی می برد و او را به حضور فرا میخواند. او به زودی چنان در علم آموزی پیش رفت که از خاصّان درس روحانی مرتضی انصاری (۱۲۱۴-۱۲۸۱ق/۱۷۹۹-۱۸۶۴م) به شمار آمد و به خیال حُسن تقریر و لطف تعبیری که داشت، درس معلم را برای دیگر افراد تقریر میکرد و به لسان الشیخ آوازه یافت و تقریرات معلم را می‌نوشت.[مستلزم منبع][۴][۵]

آشتیانی بعداز وفات روضه خوان، به طهران آمد (۱۲۸۲ق/۱۸۶۵م). او اولیه فقیهی بود که پژوهش ها و تامل‌های جدید روضه خوان انصاری را به‌ویژه در حرفهّ اصول، در طهران تکثیر بخشید و به همین باعث طالبان دانش از هر کناره به سوی وی روی آوردند. در طهران مسئولیت رهبری روضه خوان به دوش او به‌زمین‌خورد و وی بر دیگر فقها برتری یافت.[مستلزم منبع]

آشتیانی در ۱۳۱۱ق/۱۸۹۳م به مهاجرت حج رفت. به سامرا نیز مسافرت کرد و میرزای شیرازی و طلاب این شهر از وی به گرمی استقبال کردند.[مستلزم منبع]

درس دادن در حوزه علمیه طهران
محمدحسن آشتیانی در سال ۱۲۸۱ق در حالی که به رتبه علمی اجتهاد رسیده بود، به کشور‌ایران برگشت و مستقر طهران شد.

وی در اصول فقه، مباحث نو و نکته‌های پژوهشی عمیقی را مطرح کرد. طلاب به محضرش شتافتند تا از پرتو علم وی استعمال نمایند. رفته رفته او بر بقیه عالمان طهران پیشی گرفت و گزینه دقت طبقات متفاوت جامعه واقع شد.[۶] او علاوه بر تشکیل حوزه علمیه در طهران و پرداختن به درس دادن معارف شرعی، از موقعیت اجتماعی نیز غافل عدم وجود و به مسائل جامعه اعتنا داشت و در توا‌ن تجهیزات و مقدورات، در جهت رفع خطاها و مشکلات عموم میکوشید. به همین برهان، وی رده رفیعی میان هم محلی طهران و بقیه نقاط کشور ایران پیدا کرد.[۷]

ضمن اعتنا و موشکافی که در دعوا‌های اجتهادی داشت، دارنده ذوق و سلیقه خاص و بیانی گیرا بود و این خصوصیت بر آوازه و برتری علمی وی خاطر نشان نمود.[۸] از هنگام ورود به کشور‌ایران تا فرصت رحلتش، مرجع احکام فقهی بود[۹] و در چندین سال پایان قدمت، متولی و متصدی مجموع اوقافی که تولیت آنان با اعلمِ علمای طهران بود، نظیر موقوفات مکتب علمیه مروی شوید.[۱۰]

مکتب علمیه مروی در طهران
ستیز با استبداد
محمدحسن آشتیانی در جایگاه رهبری نهضت مقاومت و اعتراض عموم در جریان واگذاری امتیاز انحصاری دخانیات، توتون و تنباکو در درون و بیرون به یک کمپانی انگلیسی به وسیله ناصرالدین فرمانروا قاجار در مهاجرت سوم خویش به اروپا، در سال ۱۳۰۶ق،[۱۱] کوشید ضمن گوشزد نمودن ضرر‌های اقتصادی این تفاهم نامه، اثرها سوء فرهنگی و اجتماعی آن را به عموم یادآور گردد. این شغل سبب ساز به صدور فتوای تحریم تنباکو از سوی میرزای شیرازی شد.

این رخداد بدین شکل بود که هنگامی در رجب ۱۳۰۷ق/فوریه ۱۸۹۰م ناصرالدین سلطان قاجار (۱۲۴۷-۱۳۱۳ق/۱۸۳۱-۱۸۹۵م) امتیاز انحصار داد و ستد توتون و تنباکو را به یک کمپانی انگلیسی بخشید، میرزاحسن به یار و همدم علمای دارای اعتبار دیگر به مخالفت برخاست. او با فرمانروا و صدراعظم بیان کرد‌وگو کرد و خسارت‌های ناشی از اعطای امتیاز را برشمرد، امّا آن ها برای شنیدن اینگونه سخنانی گوش شنوا نداشتند.

محمدحسن آشتیانی(۱۲۴۸-۱۳۱۹ق) فقید و دانا شیعه . وی در نجف، دانش آموز روحانی مرتضی انصاری بود و با وفات مدرس، به طهران برگشت و مرجع احکام فقاهتی عموم این شهر شد. محمدحسن آشتیانی در رده رهبری نهضت مقاومت و اعتراض عموم در جریان واگذاری امتیاز انحصاری دخانیات، توتون و تنباکو در درون و بیرون، به یک کمپانی انگلیسی به وسیله ناصرالدین پاد شاه قاجار، کوشید ضمن گوشزد نمودن خسارت‌های اقتصادی این تفاهم نامه، اثرها سوء فرهنگی و اجتماعی آن را به عموم یادآور گردد که نهایتاً این فعالیت سبب به صدور فتوای تحریم تنباکو از سوی میرزای شیرازی شد. او در ۲۸ جمادی‌الاول ۱۳۱۹ق/سپتامبر ۱۹۰۱م، در ۷۱ سالگی، در طهران درگذشت. بحرالفوائد فی تفصیل الفرائد از اثرها مسجد امین مشهد اوست.

معاش‌طومار
میرزامحمّدحسن آشتیانی (۱۲۴۸-۱۳۱۹ق/۱۸۳۲-۱۹۰۱م)، در ۱۲۴۸ق در آشتیان بنا شده در استان مرکزی زاده شد. سه ساله بود که پدرش از عالم رفت.[۱]

مادرش او‌را جهت یادگرفتن قرآن، اکانت و ادبیات فارسی به مدرسه ارسال کرد. وی در ۱۲۶۱ق در حالی که نوجوانی ۱۳ ساله بود، عازم بروجرد شوید.[۲] ۴ سال نزد ملا اسدالله بروجردی(۱۲۷۱ق.)، ادبیات و فقه و اصول را حافظه گرفت و به درس دادن آن ها پرداخت و در به عبارتی سنین نوجوانی، به درس دادن مطوّل پرداخت. به موازات علم آموزی نزد ملا اسدالله بروجردی و درس دادن در مکتب علمیه این شهر، حدود ۱۸ ماه نزد سید محمد شفیع جاپلقی شاگردی کرد.[۳]

در سال ۱۲۶۵ق برای کامل شدن تحصیلات، رهسپار نجف شوید. در آنجا از درس اساتید حوزه نجف خصوصا روحانی مرتضی انصاری به کار گرفت. زیرا سنش معدود بود، پشت پرده می‌گرد‌همایی تا آنکه در یکی روز ها بر تاثیر اظهار نظری که در درس می‌نماید، روضه خوان به آمادگی فوق العاده وی پی می برد و او را به حضور فرا میخواند. او به زودی چنان در علم آموزی پیش رفت که از خاصّان درس روحانی مرتضی انصاری (۱۲۱۴-۱۲۸۱ق/۱۷۹۹-۱۸۶۴م) به شمار آمد و به خیال حُسن تقریر و لطف تعبیری که داشت، درس معلم را برای دیگر افراد تقریر میکرد و به لسان الشیخ آوازه یافت و تقریرات معلم را می‌نوشت.[مستلزم منبع][۴][۵]

آشتیانی بعداز وفات روضه خوان، به طهران آمد (۱۲۸۲ق/۱۸۶۵م). او اولیه فقیهی بود که پژوهش ها و تامل‌های جدید روضه خوان انصاری را به‌ویژه در حرفهّ اصول، در طهران تکثیر بخشید و به همین باعث طالبان دانش از هر کناره به سوی وی روی آوردند. در طهران مسئولیت رهبری روضه خوان به دوش او به‌زمین‌خورد و وی بر دیگر فقها برتری یافت.[مستلزم منبع]

آشتیانی در ۱۳۱۱ق/۱۸۹۳م به مهاجرت حج رفت. به سامرا نیز مسافرت کرد و میرزای شیرازی و طلاب این شهر از وی به گرمی استقبال کردند.[مستلزم منبع]

درس دادن در حوزه علمیه طهران
محمدحسن آشتیانی در سال ۱۲۸۱ق در حالی که به رتبه علمی اجتهاد رسیده بود، به کشور‌ایران برگشت و مستقر طهران شد.

وی در اصول فقه، مباحث نو و نکته‌های پژوهشی عمیقی را مطرح کرد. طلاب به محضرش شتافتند تا از پرتو علم وی استعمال نمایند. رفته رفته او بر بقیه عالمان طهران پیشی گرفت و گزینه دقت طبقات متفاوت جامعه واقع شد.[۶] او علاوه بر تشکیل حوزه علمیه در طهران و پرداختن به درس دادن معارف شرعی، از موقعیت اجتماعی نیز غافل عدم وجود و به مسائل جامعه اعتنا داشت و در توا‌ن تجهیزات و مقدورات، در جهت رفع خطاها و مشکلات عموم میکوشید. به همین برهان، وی رده رفیعی میان هم محلی طهران و بقیه نقاط کشور ایران پیدا کرد.[۷]

ضمن اعتنا و موشکافی که در دعوا‌های اجتهادی داشت، دارنده ذوق و سلیقه خاص و بیانی گیرا بود و این خصوصیت بر آوازه و برتری علمی وی خاطر نشان نمود.[۸] از هنگام ورود به کشور‌ایران تا فرصت رحلتش، مرجع احکام فقهی بود[۹] و در چندین سال پایان قدمت، متولی و متصدی مجموع اوقافی که تولیت آنان با اعلمِ علمای طهران بود، نظیر موقوفات مکتب علمیه مروی شوید.[۱۰]

مکتب علمیه مروی در طهران
ستیز با استبداد
محمدحسن آشتیانی در جایگاه رهبری نهضت مقاومت و اعتراض عموم در جریان واگذاری امتیاز انحصاری دخانیات، توتون و تنباکو در درون و بیرون به یک کمپانی انگلیسی به وسیله ناصرالدین فرمانروا قاجار در مهاجرت سوم خویش به اروپا، در سال ۱۳۰۶ق،[۱۱] کوشید ضمن گوشزد نمودن ضرر‌های اقتصادی این تفاهم نامه، اثرها سوء فرهنگی و اجتماعی آن را به عموم یادآور گردد. این شغل سبب ساز به صدور فتوای تحریم تنباکو از سوی میرزای شیرازی شد.

این رخداد بدین شکل بود که هنگامی در رجب ۱۳۰۷ق/فوریه ۱۸۹۰م ناصرالدین سلطان قاجار (۱۲۴۷-۱۳۱۳ق/۱۸۳۱-۱۸۹۵م) امتیاز انحصار داد و ستد توتون و تنباکو را به یک کمپانی انگلیسی بخشید، میرزاحسن به یار و همدم علمای دارای اعتبار دیگر به مخالفت برخاست. او با فرمانروا و صدراعظم بیان کرد‌وگو کرد و خسارت‌های ناشی از اعطای امتیاز را برشمرد، امّا آن ها برای شنیدن اینگونه سخنانی گوش شنوا نداشتند.