غدیر خُمّ مکانی در بین مدینه و مکه که مهم ترین و مشهورترین رخداد در آن، معرفی امام علی(ع) از سوی فرستاده اسلام(ص) تحت عنوان جانشین خویش در برگشت از حَجّة الوداع میباشد. این واقعه به اتفاق غدیر مشهور میباشد. وادی غدیر در شرق مسجد میقات در جُحفه و در هشتکیلومتری آن قراردارد. در متن ها حدیثی و تاریخی اسمهای دیگر نیز برای غدیر خم مسجد امین مشهد بیان کردهاند.
مقام غدیر خم
غدیر خم، منزلگاهی در رویه مکه و مدینه میباشد که به جهت وجود آب و درخت، محل توقف و استراحت کاروانیان بوده میباشد.[۱] نبی(ص) درین منزگاه هنگام سفر به مدینه، در برگشت از حَجّة الوداع و هنگام وقوع بیعت غدیر توقف کردهاند.[۲] این جای ، بیشتر تحت عنوان محلّ نصب امام علی به امامت و جانشینی نبی شناخته میشود.[۳]
فرستاده(ص) در ۱۸ ذیالحجه سال دهم قمری در آنجا خطبه غدیر را خواند و امام علی(ع) را تحت عنوان جانشین خویش به مسلمان ها معرفی کرد. این واقعه به حادثه غدیر دارای شهرت میباشد.[۴] در مکانی که نبی، نماز خواند و علی(ع) را تحت عنوان جانشینی خویش معرفی کرد، مسجدی ساخته شد که به مسجد غدیر خُم دارای شهرت شدهاست.[۵] در کتاب ها دعا، برای این مسجد اعمالی نام برده میباشد.[۶]
حالت جغرافیایی
غدیر خم در بین مکه و مدینه جای دارد و مسافت آن را تا جُحفه یک رغبت[۷] و دو تمایل[۸] و سه تمایل[۹] گفتهاند. [یادداشت ۱] وادی غدیر در شرق مسجد میقات در جحفه و در هشتکیلومتری آن جای دارد.[۱۰] جحفه نسبتاًً در ۲۰۰ کیلومتری شمال غربی مکه قراردارد و یکی میقاتهای پنجگانه حج میباشد.[۱۱]
بعضی متن ها، غدیر خم را در حوزه جحفه بیان کردهاند و با تیتر «غدیر الجحفه» از آن حافظه کردهاند[۱۲] بعضا دیگر قائل به مسافت در بین جحفه و غدیر خم گردیدهاند.[۱۳] برهان این اختلاف آن میباشد که گاهی مراد از «جحفه»، وادی جحفه و گاه منظور، آبادی جحفه میباشد که یکیاز میقاتهای حج به شمار میرود. وادی جحفه از غدیر شروع می شود و تا دریای سرخ، امتداد مییابد و غدیر خم، جزئی از آن میباشد.[۱۴]
اسمهای دیگر غدیر خم
مکانی که رسول اسلام(ص) جانشینی امام علی(ع) را اعلام همگانی کرد، به «غدیر خم» آوازه داراست.[۱۵] و گاه آن را با «جُحفه» مقید کرده «غدیر جحفه» می گویند.[۱۶]در متن ها حدیثی و تاریخی از این جای به طورهای دیگر نیز مذکور گردیدهاست: وادی خم،[۱۷] خم،[۱۸] جُحفه[۱۹] (از باب اسمگذاری آحاد به جزء؛ چون خم، جزئی از وادی تبارک جُحْفه میباشد[۲۰])، خَرّار،[۲۱] غدیر[۲۲] و غُرَبه.[۲۳]
پانویس
ابنخلکان، وفیات الاعیان، ۱۳۶۴ش، ج۵، ص۲۳۱.
محمدی ریشهری، علمطومار امیرالمؤمنین(ع)، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۴۰۳.
محمدی ریشهری، علمطومار امیرالمؤمنین(ع)، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۴۰۳ - ۴۰۴.
قمی، تعبیر القمی، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۷۹؛ عیاشی، تعبیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۳۳۲.
غدیر خُمّ مکانی در بین مدینه و مکه که مهم ترین و مشهورترین رخداد در آن، معرفی امام علی(ع) از سوی فرستاده اسلام(ص) تحت عنوان جانشین خویش در برگشت از حَجّة الوداع میباشد. این واقعه به اتفاق غدیر مشهور میباشد. وادی غدیر در شرق مسجد میقات در جُحفه و در هشتکیلومتری آن قراردارد. در متن ها حدیثی و تاریخی اسمهای دیگر نیز برای غدیر خم مسجد امین مشهد بیان کردهاند.
مقام غدیر خم
غدیر خم، منزلگاهی در رویه مکه و مدینه میباشد که به جهت وجود آب و درخت، محل توقف و استراحت کاروانیان بوده میباشد.[۱] نبی(ص) درین منزگاه هنگام سفر به مدینه، در برگشت از حَجّة الوداع و هنگام وقوع بیعت غدیر توقف کردهاند.[۲] این جای ، بیشتر تحت عنوان محلّ نصب امام علی به امامت و جانشینی نبی شناخته میشود.[۳]
فرستاده(ص) در ۱۸ ذیالحجه سال دهم قمری در آنجا خطبه غدیر را خواند و امام علی(ع) را تحت عنوان جانشین خویش به مسلمان ها معرفی کرد. این واقعه به حادثه غدیر دارای شهرت میباشد.[۴] در مکانی که نبی، نماز خواند و علی(ع) را تحت عنوان جانشینی خویش معرفی کرد، مسجدی ساخته شد که به مسجد غدیر خُم دارای شهرت شدهاست.[۵] در کتاب ها دعا، برای این مسجد اعمالی نام برده میباشد.[۶]
حالت جغرافیایی
غدیر خم در بین مکه و مدینه جای دارد و مسافت آن را تا جُحفه یک رغبت[۷] و دو تمایل[۸] و سه تمایل[۹] گفتهاند. [یادداشت ۱] وادی غدیر در شرق مسجد میقات در جحفه و در هشتکیلومتری آن جای دارد.[۱۰] جحفه نسبتاًً در ۲۰۰ کیلومتری شمال غربی مکه قراردارد و یکی میقاتهای پنجگانه حج میباشد.[۱۱]
بعضی متن ها، غدیر خم را در حوزه جحفه بیان کردهاند و با تیتر «غدیر الجحفه» از آن حافظه کردهاند[۱۲] بعضا دیگر قائل به مسافت در بین جحفه و غدیر خم گردیدهاند.[۱۳] برهان این اختلاف آن میباشد که گاهی مراد از «جحفه»، وادی جحفه و گاه منظور، آبادی جحفه میباشد که یکیاز میقاتهای حج به شمار میرود. وادی جحفه از غدیر شروع می شود و تا دریای سرخ، امتداد مییابد و غدیر خم، جزئی از آن میباشد.[۱۴]
اسمهای دیگر غدیر خم
مکانی که رسول اسلام(ص) جانشینی امام علی(ع) را اعلام همگانی کرد، به «غدیر خم» آوازه داراست.[۱۵] و گاه آن را با «جُحفه» مقید کرده «غدیر جحفه» می گویند.[۱۶]در متن ها حدیثی و تاریخی از این جای به طورهای دیگر نیز مذکور گردیدهاست: وادی خم،[۱۷] خم،[۱۸] جُحفه[۱۹] (از باب اسمگذاری آحاد به جزء؛ چون خم، جزئی از وادی تبارک جُحْفه میباشد[۲۰])، خَرّار،[۲۱] غدیر[۲۲] و غُرَبه.[۲۳]
پانویس
ابنخلکان، وفیات الاعیان، ۱۳۶۴ش، ج۵، ص۲۳۱.
محمدی ریشهری، علمطومار امیرالمؤمنین(ع)، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۴۰۳.
محمدی ریشهری، علمطومار امیرالمؤمنین(ع)، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۴۰۳ - ۴۰۴.
قمی، تعبیر القمی، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۷۹؛ عیاشی، تعبیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۳۳۲.
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای مذهبی و مناسبتهای دینی