(متولد۱۱۸۷ق- درگذشته۱۲۷۰ق) از فقهای اصولی قرن سیزدهم، از شاگردان شریف العلماء مازندرانی و مالک جواهر و ملقب به سعیدالعلماء مازندرانی. درباره رده علمی وی گفتهاند روضه خوان انصاری اورا از خویش اعلم میدانست و بعد از طومار سعید العلماء به او، جایگاه مرجعیت و زعامت شیعه ها را برعهده گرفت. سعید العلماء نقش بسیار گزینش کنندهای در خموشی کردن فتنه بابیه در مازندران مسجد سجاد مشهد داشت.
معاشطومار محمدسعید در سال ۱۱۸۷ق در قریه «دیوکلا» از توابع بارفروش (بابل کنونی) متولد شد[۱] و نزدیک به سال ۱۲۷۰ق در زادگاهش از جهان رفت.[۲] او در بازار مسجد جامع بهخاک ودیعه شد.[۳] معاش علمی او تحصیلات خویش را در زادگاهش استارت و بعد به نجف عزیمت کرد و بعد از سالها درس دادن و علم آموزی به بارفروش رجوع تا در سرویس عموم بارفروش باشد. او امامت جماعت مسجد جامع این شهر را بعهده رزرو مسجد سجاد مشهد گرفت.[۴]
تندیس سعید العلما مازندرانی در دیوکلا اساتید او در نجف از محضر علمای زمانش به کارگیری موفقیت: شریف العلماء مازندرانی[۵] روضه خوان محمد حسن نجفی (مالک جواهر)[۶] حالت علمی و مرجعیت مراتب علمی سعید العلماء، آیتم دقت شایانی در عراق و کشور ایران بوده میباشد. از ارادت ناصرالدین پاد شاه به او در تاریخ نقلهایی آمده میباشد. معلم تبریزی در ریحانة الادب نوشته، برخی از اهل خبره اورا هم سنگ روحانی انصاری دانسته بلکه گاهی ترجیحش می دهند. بالجمله فقه و اصول وی مسلم اهل بعدازظهر خویش آدرس مسجد سجاد مشهد بود.[۱۰]
قسمتی از سخنرانی سعیدالعلماء در مسجد علیه بابیون ایها الناس بیدار گردید! معاندان ما، در کمینند. میخواهند اسلام را از در میان ببرند. مقدسات اسلامی را محو نمایند. حال که محمد فرمانروا فوت کرده و امور درهم و پریشان میباشد، مدیر این دسته با جمعیتی از جان پیشین به طرف ما میاید. همۀ شما فردا صبح حاضر باشد و خویش را فراهم نمایید تا جلوی این تیم را شماره تلفن مسجد سجاد مشهد بگیرید.
درسهایی از مدرسه اسلام، آبان ۱۳۸۶، سال ۴۷، شماره ۸، ص۶۱.
با درگذشت صاحب و مالک جواهر، دستور مرجعیت و زعامت شیعه ها، دربین علمای نجف اشرف، متعین در روضه خوان مرتضی انصاری شد البته روضه خوان انصاری از قبول این دستور امتناع میورزید و معتقد بود با وجود سعیدالعلمای مازندرانی، او اعلمیت و صلاحیت ما یحتاج برای تصدی موضع افتاء را ندارد.بعد از مکاتبه فی مابین این دو، سعید العلماء مینویسد:در شرایطیکه اینجانب در وقت ها اشتغال علمی، اعلم از روحانی بودم، لکن در بلاد فارس تارک گردیدهام البته روحانی، هنوز درگیر دانش هست فعلا برای پیروی و فتوی متعین میباشد.[۱۱] بعداز این طومار، روضه خوان انصاری مرجعیت عام را میپذیرد.
یکی نکات بسیار اصلی و شایان توجه در زندگانی سعید العلماء، مسئولیتپذیری، جدیت و کارایی وی در سرکوبی کودتا طرفداران فرقه بابیت در مازندران بود. یکی مبلغین فرقه بابیت به اسم ملاحسین بشرویهای جهت همیاری با ملا محمدعلی بارفروشی که بهاین فرقه تمایل پیدا کرده بود از خراسان روانه مازندران شد. همین که سعید العلماء بهتامل ملاحسین پی پیروزی برای پیشگیری دست به عمل شد و به فرمان وی علما و صنفها در مسجد گردهم آمدند و آن گاه نبرد با این فرقه را تحت عنوان تکلیف تیتر فرموده و با رئیس او، فتنه بابیه در مازندران در جمادی الثانی ۱۲۶۵ق، بی سر و صدا شد.
در لحاظ برزگان
صاحبان تراجم با توصیفات متعددی از وی تعریف کردهاند. معلم تبریزی دربارۀ او مینویسد: ملامحمد سعید بارفروشی مازندرانی، از اکابر علمای امامیه... از افاضل مجتهدین، در بلاغت و نطق و ذکر یگانه فرصت... بود.[۱۴] تالیف کننده اعیان الشیعه دربارهاش گفته میباشد: بلندمرتبه فقیهان و مجتهدان، یکی مراجع مسلمان ها، عبادت پیشهای که کسی همانندش پایحایل به مستحبات و نوافل عدم وجود. [۱۵][یادداشت ۱]
بزرگداشت
کنگره ملی بزرگداشت سعید العلماء و ملا محمد اشرفی در روز پنجشنبه ۲۹ اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۰ش به بازه سه روز در دانشکده صنعتی نوشیروانی بابل برگزار شد
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای مذهبی و مناسبتهای دینی