حمدهای اولِ کتاب
تالیف کننده، یکسری ورقه در آغازِ کتاب را به ثنا از فرمانروای موصل تخصیص داده و آنگاه چندین کاغذای نیز در حمد کتاب خویش آورده و طی آن تاثیر خود را سودمندتر از حماسه ابوتمام و مقامات همدانی و مقامات حریری شمرده مسجد سجاد مشهد میباشد.
محورهای اساسی کتاب
انتخاب سمت و سوی تدوین کتاب
مولف ابتدا فصل یکم میگوید: این کتاب مکان حرف درباره واقعیت فرمانروایی و تقسیم شدن آن به سر گروهیهای شرعی و مادی مانند خلافت و سلطنت و امارت و ولایت و آنچه از اینهمه برپایه شرع پایدار بوده یا این که نبوده و آرای صاحب و مالکنظران درخصوص امامت آدرس مسجد سجاد مشهد وجود ندارد.
خصوصیتهای مدیریت
مدیریت فاضل بایستی از خِرَد، عدل و داد، علم، پرهیزکاری و عفو و بخشش بهره مند و از خشم، بخل و تُندی بر کنار آدرس مسجد سجاد مشهد باشد.
ترجیح فرمانروای غیرمسلمان بر مسلمان
او جواب علی بن طاووس (د ۶۶۴ق/۱۲۶۶م) را به سوال هولاکوخان در ترجیح فرمانروای غیرمسلمان دادگر بر مسلمان ستمکار نقل مینماید و وجود اعلم معصوم را در جامعه ما یحتاج نمیداند و هوشیاری و شعور حکم کننده را کافی شماره تلفن مسجد سجاد مشهد میشمرد.
عیب گیری از خلفای اموی و عباسی
از بیشتر خلفای اموی و عباسی نقد مینماید و صریحاً اعلام می دارد که هارونالرشید از خدای گران قدر بیم نداشته میباشد.
آداب فرمانروایی
کشتن بیتأمل را روا نمیداند و شکنجه بهویژه با حریق را ملامت مینماید.
انتقامجویی را زشت میشمرد و در غربت از این صفت علی بن ابی طالب(ع) را نمونه می آورد.
همینطور او در بخش اعظمی از جاهای این کتاب عشق و علاقه خویش را به اهل بیت رسول(ص) نماد میدهد.
نقاط ضعف کتاب
این تاثیر دربرگیرنده برخی لغزشهای تاریخی نیز میباشد.
مؤلف، مثلا در نقل رویدادهای مرتبط با حلاج و قرمطیان و افتادن بغداد به دست ترکان سلجوقی، مطالب نادرستی آورده میباشد.
چاپ در آن سوی مرز
در قرن ۱۳ق/۱۹م قسمتهایی از این کتاب در پاریس (۱۸۰۶و ۱۸۳۴ و ۴۶ ـ ۱۸۴۷م)، وین (۱۸۱۶م)، بُن (۱۸۲۳م)، طرابلس (۱۸۲۸م)، مسکو (۱۸۷۰م) و حافظه موقت (۱۸۸۴م) منتشر شد.[مستلزم منبع] چاپ یکجای آن اولتوشه در ۱۸۶۰م در شهر گوتای آلمان ایفا گرفته و در ۱۸۹۵م نیز با پیشگفتارای به گویش فرانسوی در پاریس منتشر شده است.[مستلزم منبع] همین چاپ بعد ها در قاهره و بیروت تعدادی توشه منتشر شدهاست.
ترجمه به لهجههای گوناگون
این تاثیر به گویشهای انگلیسی و فرانسوی نیز ترجمه و منتشر گردیدهاست.
ترجمه به فارسی
کتاب را محمد وحید گلپایگانی به فارسی برگردانده و اسم «تاریخ فخری در آداب ملکداری و دولتهای اسلامی» بر آن نهاده میباشد.[۳]
این ترجمه در ۱۳۵۰ش در طهران چاپ و منتشر گردیده و دیگر باره در ۱۳۶۰ش تجدید چاپ گشته میباشد.
پانویس
ابن طقطقی، الفخری فی الآداب السلطانیه و الدول، بیروت دار صادر، ص۳۳۹؛ الفخری فی الآداب السلطانیه و الدول، مصر المطبعة الرحمانیه، ص۲۴۵.
دهخدا، لغتنامه، تحت حدباء
معرفی کتاب در وبسایت گیسوم
یادداشت
حَدْباء. اسم شهر موصل. از آن جهت که مجرای دجله در آنجا کوژ و کژ میباشد. ( معجم البلدان ) ( قاموس الاعلام ترکی ). اسم قلعه ای بموصل میباشد. ( ابن بطوطه ). [۲]
منابع
آقابزرگ، الذریعه، ۱۴۰۸ق، جلد ۱۶، ص۱۲۵.
محمد بن علی بن طباطبا ابن الطِقْطَقی، الفخری فی الآداب السلطانیه و الدّول الاسلامیه، مصر، المطبعة الرحمانیه، ۱۹۳۸م، جم.
عبدالرزاق بن محمد ابن الفوطی، الحوادث الجامعه، بغداد، ۱۳۵۱ق، ص۲۶۲-۲۶۵.
ادوارد براون، تاریخ ادبی کشورایران، ترجمه علیپاشا با تقوا، طهران، ابن سینا، ۱۳۳۵ش.
بروکلمان، تاریخ ادبیات عرب، تحت کلمه ۲/۲۰۷ ۲۰۸؛ ۲/۲۰۱۲۰۲؛ دانش کده ادبیات، فهرست خطی، ۸/۸۰.
دانشنامه کشورایران و اسلام.
دایرةالمعارف الاسلامیه.
دایرةالمعارف فارسی.
زرکلی، خیرالدین، الاعلام، بیروت، ۱۹۶۹، ج۷، ص۱۷۴.
عبدالحسین زرینکوب، تاریخ کشور ایران پس از اسلام، طهران، امیرکبیر، ۱۳۶۳ش، ص۱۲.
محمد قزوینی، یادداشتها، به سعی ایرج افشار، طهران، علمی، ۱۳۶۳ش، ج۸، ص۹۱-۹۴.
عمررضا کحاله، معجم المؤلفین، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ج۱۱، ص۵۱.
لغتطومار دهخدا.
محمود مهدی دامغانی، «ابن الطقطقا و کتاب الفخری»، نشریه دانش گاه الهیات و معارف اسلامی *مشهد، حس ۱۴ (فصل بهار ۱۳۵۴ش)؛ ص۱۵۶-۱۷۳.
هندوشاه بن عبدالله نخجوانی، تجربیات السّلف، به تلاش عباس اقبال، طهران، طهوری، ۱۳۵۷ش، پیشگفتار.
لینک به خارج
منبع نوشتهی علمی: دائره المعارف تعالی اسلامی
نبو
کتابهای تاریخی شیعه
قرن اولیه
کتاب سلیم بن قیس هلالی
قرن دوم
وقعة صفین
قرن سوم
الغارات • تاریخ یعقوبی
قرن چهارم
الجمل • تاریخ قم (حسن بن محمد قمی) • مقاتل الطالبیین • مسار الشیعة • تجربیات الامم • مروج الذهب • التنبیه و الاشراف • ثابت الوصیه
قرن پنجم
الارشاد • دلائل الامامة
قرن ششم
روضة الواعظین
قرن هفتم
نزهة الکرام و بستان العوام • کشف الغمة • اللهوف • بی نقص بهائی • مثیر الاحزان • ذوب النضار • مناقب الطاهرین
قرن هشتم
آداب السلطانية • راحة الارواح
حمدهای اولِ کتاب
تالیف کننده، یکسری ورقه در آغازِ کتاب را به ثنا از فرمانروای موصل تخصیص داده و آنگاه چندین کاغذای نیز در حمد کتاب خویش آورده و طی آن تاثیر خود را سودمندتر از حماسه ابوتمام و مقامات همدانی و مقامات حریری شمرده مسجد سجاد مشهد میباشد.
محورهای اساسی کتاب
انتخاب سمت و سوی تدوین کتاب
مولف ابتدا فصل یکم میگوید: این کتاب مکان حرف درباره واقعیت فرمانروایی و تقسیم شدن آن به سر گروهیهای شرعی و مادی مانند خلافت و سلطنت و امارت و ولایت و آنچه از اینهمه برپایه شرع پایدار بوده یا این که نبوده و آرای صاحب و مالکنظران درخصوص امامت آدرس مسجد سجاد مشهد وجود ندارد.
خصوصیتهای مدیریت
مدیریت فاضل بایستی از خِرَد، عدل و داد، علم، پرهیزکاری و عفو و بخشش بهره مند و از خشم، بخل و تُندی بر کنار آدرس مسجد سجاد مشهد باشد.
ترجیح فرمانروای غیرمسلمان بر مسلمان
او جواب علی بن طاووس (د ۶۶۴ق/۱۲۶۶م) را به سوال هولاکوخان در ترجیح فرمانروای غیرمسلمان دادگر بر مسلمان ستمکار نقل مینماید و وجود اعلم معصوم را در جامعه ما یحتاج نمیداند و هوشیاری و شعور حکم کننده را کافی شماره تلفن مسجد سجاد مشهد میشمرد.
عیب گیری از خلفای اموی و عباسی
از بیشتر خلفای اموی و عباسی نقد مینماید و صریحاً اعلام می دارد که هارونالرشید از خدای گران قدر بیم نداشته میباشد.
آداب فرمانروایی
کشتن بیتأمل را روا نمیداند و شکنجه بهویژه با حریق را ملامت مینماید.
انتقامجویی را زشت میشمرد و در غربت از این صفت علی بن ابی طالب(ع) را نمونه می آورد.
همینطور او در بخش اعظمی از جاهای این کتاب عشق و علاقه خویش را به اهل بیت رسول(ص) نماد میدهد.
نقاط ضعف کتاب
این تاثیر دربرگیرنده برخی لغزشهای تاریخی نیز میباشد.
مؤلف، مثلا در نقل رویدادهای مرتبط با حلاج و قرمطیان و افتادن بغداد به دست ترکان سلجوقی، مطالب نادرستی آورده میباشد.
چاپ در آن سوی مرز
در قرن ۱۳ق/۱۹م قسمتهایی از این کتاب در پاریس (۱۸۰۶و ۱۸۳۴ و ۴۶ ـ ۱۸۴۷م)، وین (۱۸۱۶م)، بُن (۱۸۲۳م)، طرابلس (۱۸۲۸م)، مسکو (۱۸۷۰م) و حافظه موقت (۱۸۸۴م) منتشر شد.[مستلزم منبع] چاپ یکجای آن اولتوشه در ۱۸۶۰م در شهر گوتای آلمان ایفا گرفته و در ۱۸۹۵م نیز با پیشگفتارای به گویش فرانسوی در پاریس منتشر شده است.[مستلزم منبع] همین چاپ بعد ها در قاهره و بیروت تعدادی توشه منتشر شدهاست.
ترجمه به لهجههای گوناگون
این تاثیر به گویشهای انگلیسی و فرانسوی نیز ترجمه و منتشر گردیدهاست.
ترجمه به فارسی
کتاب را محمد وحید گلپایگانی به فارسی برگردانده و اسم «تاریخ فخری در آداب ملکداری و دولتهای اسلامی» بر آن نهاده میباشد.[۳]
این ترجمه در ۱۳۵۰ش در طهران چاپ و منتشر گردیده و دیگر باره در ۱۳۶۰ش تجدید چاپ گشته میباشد.
پانویس
ابن طقطقی، الفخری فی الآداب السلطانیه و الدول، بیروت دار صادر، ص۳۳۹؛ الفخری فی الآداب السلطانیه و الدول، مصر المطبعة الرحمانیه، ص۲۴۵.
دهخدا، لغتنامه، تحت حدباء
معرفی کتاب در وبسایت گیسوم
یادداشت
حَدْباء. اسم شهر موصل. از آن جهت که مجرای دجله در آنجا کوژ و کژ میباشد. ( معجم البلدان ) ( قاموس الاعلام ترکی ). اسم قلعه ای بموصل میباشد. ( ابن بطوطه ). [۲]
منابع
آقابزرگ، الذریعه، ۱۴۰۸ق، جلد ۱۶، ص۱۲۵.
محمد بن علی بن طباطبا ابن الطِقْطَقی، الفخری فی الآداب السلطانیه و الدّول الاسلامیه، مصر، المطبعة الرحمانیه، ۱۹۳۸م، جم.
عبدالرزاق بن محمد ابن الفوطی، الحوادث الجامعه، بغداد، ۱۳۵۱ق، ص۲۶۲-۲۶۵.
ادوارد براون، تاریخ ادبی کشورایران، ترجمه علیپاشا با تقوا، طهران، ابن سینا، ۱۳۳۵ش.
بروکلمان، تاریخ ادبیات عرب، تحت کلمه ۲/۲۰۷ ۲۰۸؛ ۲/۲۰۱۲۰۲؛ دانش کده ادبیات، فهرست خطی، ۸/۸۰.
دانشنامه کشورایران و اسلام.
دایرةالمعارف الاسلامیه.
دایرةالمعارف فارسی.
زرکلی، خیرالدین، الاعلام، بیروت، ۱۹۶۹، ج۷، ص۱۷۴.
عبدالحسین زرینکوب، تاریخ کشور ایران پس از اسلام، طهران، امیرکبیر، ۱۳۶۳ش، ص۱۲.
محمد قزوینی، یادداشتها، به سعی ایرج افشار، طهران، علمی، ۱۳۶۳ش، ج۸، ص۹۱-۹۴.
عمررضا کحاله، معجم المؤلفین، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ج۱۱، ص۵۱.
لغتطومار دهخدا.
محمود مهدی دامغانی، «ابن الطقطقا و کتاب الفخری»، نشریه دانش گاه الهیات و معارف اسلامی *مشهد، حس ۱۴ (فصل بهار ۱۳۵۴ش)؛ ص۱۵۶-۱۷۳.
هندوشاه بن عبدالله نخجوانی، تجربیات السّلف، به تلاش عباس اقبال، طهران، طهوری، ۱۳۵۷ش، پیشگفتار.
لینک به خارج
منبع نوشتهی علمی: دائره المعارف تعالی اسلامی
نبو
کتابهای تاریخی شیعه
قرن اولیه
کتاب سلیم بن قیس هلالی
قرن دوم
وقعة صفین
قرن سوم
الغارات • تاریخ یعقوبی
قرن چهارم
الجمل • تاریخ قم (حسن بن محمد قمی) • مقاتل الطالبیین • مسار الشیعة • تجربیات الامم • مروج الذهب • التنبیه و الاشراف • ثابت الوصیه
قرن پنجم
الارشاد • دلائل الامامة
قرن ششم
روضة الواعظین
قرن هفتم
نزهة الکرام و بستان العوام • کشف الغمة • اللهوف • بی نقص بهائی • مثیر الاحزان • ذوب النضار • مناقب الطاهرین
قرن هشتم
آداب السلطانية • راحة الارواح
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای مذهبی و مناسبتهای دینی