و در بیانی دیگر می‌فرماید: «ای ملت! مسجدهای خودتان را محافظت نمایید، نو گرا غربی نباشید، ای حقوقدانها! مسجدها را نگهداری نمائید؛ بروید به مسجد... تا این نهضت به ثمر رسد، مرزو بوم شما نجات پیدا نماید.»[14]
«این یک مکر میباشد که میخواهند مسجدها را به تدریج خالی نمایند. شما می بایست هوشیار باشید که مسجدهایتان و محراب هایتان و منبرهایتان را مراقبت فرمایید و بیشتر از دیرین، شمایی که‌این اعجاز مسجد سجاد مشهد را از مسجد دیدید که تمامی قدرتها را به هم ناکامی، خیر صرفا ابرقدرتها، قدرتهای دیگر را هم به هم باخت، نباید در اسلام سستی نمایید. مسجدها را سفت نگه دارید و پرجمعیت فرمائید.»[15]
رهبر کلان انقلاب با تیزبینی که در مسائل سیاسی اوایل انقلاب داشتند، خطر طلاق عموم و انقلاب را از مساجد احساس می کردند و مراقب بودند تا رابطه عموم با مسجد انقطاع نگردد، ورقه ها تاریخی نشان گر آنست که رابطه عموم با مساجد، نقش بسیار مؤثری در برد انقلاب اسلامی داشته میباشد و تداوم آن نیز بستگی به همین رابطه داراست.
برای مثال مواقعی که نماد دهنده مداقه فوق العاده حضور عموم در مساجد را از طریقه حضرت امام آرم میدهد، پیامی که اعلام کردند که همگی اسلحه هایی که در نقطع ی عطف تظاهرات و درگیریها به دست عموم افتاده میباشد، به مساجد تحویل داده گردد. این پیام که با استقبال همگان مواجه شد، تأکید دیگری بر این مقاله میباشد که علاوه به التفات اجتماع و تجمع در مسجد، حتی رفت و آمد بدین مقام الهی نیز دارنده اثرها و برکات و خنثی کننده نقشه های معاندان میباشد، در حالیکه مکانهای دیگر نظامی و انتظامی بود که می توانست تحت عنوان مقر گردآوری معرفی گردد، و این چیزی وجود ندارد جز مداقه حضور و رفت و آمد به مساجد و لینک و رابطه جامعه با روحانیت!! آدرس مسجد سجاد مشهد
حضرت امام در بخشی از این پیام می‌فرمایند: «می بایست کل اسلحه هایی که در مشت عموم میباشد، گردآوری شوند. هرکس اسلحه ای پیدا کرد، بایستی به مسجد محله خویش برنده شود و به امام جماعت مسجد تحویل بدهد رزرو مسجد سجاد مشهد ، و آنگاه این اسلحه ها از مساجد به کمیته آورده می گردد.»[16]
و به خیال همین ضرورت رابطه میباشد که در بالا اسلام و حتی آنگاه، کل خطابه ها و پیام ها و مشورت کردن ها و نیز محل رفع ایرادات عموم، محل تحقیق به اختلافات و مسائل حقوقی و قضائی، راءس فراگیری و یاددادن و علم اندوزی و... دراین مکان مقدس ایفا می گرفته میباشد.
3ـ اعتنا به رئیس در مسجد
مشاجره اصلی دیگر در مسجد، مدیر و امامت آن میباشد، این رسالت ویژه و اصلی ـ امامت در نماز ـ نوعی رهبری و پیشوایی میباشد که لازمه آن این میباشد که امام جماعت در توان خویش واجد کمال، خصال، روحیات و عملکردهای نیکو ای باشد که به عبارتی کمالات در سطح بالاتری برای رهبری پارسا جامعه اسلامی مطرح میباشد.
با نگرشی اجمالی به تاریخ مساجد درمی یابیم که مساجد صرفا برای ادای فرائض فقهی نبوده، بلکه ضمن مقر تجمع طبقات متفاوت اجتماع برای ادای وظایف دینی و فقهی، همواره پایگاهی برای به کارگیری های علمی، فرهنگی، آموزشی و... برای جوان ها بوده میباشد و همان گونه که مساجد محل تصمیم گیری های سیاسی و آغاز بخش اعظمی از تکان های اسلامی و نهضت ها بوده میباشد، در مقابل، آن روزی که رابطه با آئین و مساجد ضعیف یا این که جدا گردیده، ضعف و ناتوانی و ناکامی را برای ملت ها در پی داشته میباشد. در تاریخ انقلاب شکوهمند اسلامی نیز مساجد نقش مفید و مؤثر خویش را در تقویت ایمان به غرض و همینطور جمع طبقات مختلف عموم، به خصوص جوان ها جاری ساختن کردند.
با دقت به مطالب فوق رده و نقش اساسی امام جماعت تحت عنوان او‌لین نرم افزار ریز، هم در تقویت بنیه شرعی و مذهبی و هم به خواسته بهره‌برداری مطلوب و موءثر از مسائل سیاسی، اجتماعی و ارتقای واحد سنجش دوراندیشی تمام عموم، آشکار میگردد. به همین جهت میباشد که در بالا اسلام رئیس و امامت مسجدالنبی (ص) به ذمه فرد نبی(ص) و در غیاب وی به ذمه افرادی بوده میباشد که به تشخیص آن بزرگوار صلاحیت امامت را داشته اند و به وسیله خویش حضرت معرفی می گردیده اند.
حضرت امام خمینی نیز با اعتنا به نقش اصلی مسجد در بعدها عبادی ـ سیاسی، نظامی و اجتماعی، وظیفه امام جماعت را بسیار کبیر خیس از یک نماز جماعت می دانستند، و ضرورت استعداد و احراز استعداد امام جماعت را گزینه تأکید قرار می دادند و بر این مورد تأکید داشتند که استقامت هر مسجد و اهل مسجد بستگی به امام جماعت آن دارااست، به این دلیل که گاه عدم آمادگی وی، موجب انحراف و هجران جماعتی از مسلمین از مسیر حق میشود. آن دانا فرزانه می فرمودند: «استقامت هر مسجدی و اهل هر مسجد به ذمه امام مسجد میباشد. ...گوینده ها بایستی بی واسطه باشند تا بتوانند بدون واسطه نمایند. ائمه جماعات می بایست بی واسطه باشند تا بتوانند بی واسطه نمایند بقیه افراد را.»[17]
اعتنا خاص آن بزرگوار بر ضرورت اعتنا و آلرژی در انتخاب و نصب امام جماعت مخصوصاً در مساجد خاص و پرجمعیت تا آنجا بود که حتی‌در مواقعی شخصاً امام جماعت بعضا از مساجد را گزینش و معرفی می کردند.
که‌این گزینش ها از دو جهت دارای اهمیت و قابل توجه میباشد: اولاً: انتخاب و گزینش امام جماعت مساجد به قدری اصلی و دارای اهمیت میباشد که در بعضا مفاد رهبر حکومت اسلامی، شخصاً مبادرت می فرمودند. ثانیاً: با دقت به تأکیدات مکرر آن بزرگوار بر نقش سیاسی، اجتماعی و نظامی مسجد، ضمن نقش عبادی آن، این مقاله به دست میآید که ما یحتاج میباشد ائمه جماعات مساجد، کسانی با خبر به فرصت و با تأیید علماء تعیین شوند. (جهت دوراندیشی از مثال هایی از انتخاب امام جماعت به وسیله فرد حضرت امام، به صحیفه فروغ و روشنایی ج 22 و 19 صفحه های 205 و 114 بازگشت خواهد شد.)
استعمال با صرفه از مسجد
مسجد از شروع خیر فقط محل نیایش و عبادت، بیان، وعظ و خطابه و تجمع مؤمنان در سا‌عتها خاص بوده، بلکه محل ابلاغ احکام و امرها و آموزه های شرعی، مقام قضاوت و دادرسی، ستاد تبلیغات، و مرکزی برای رفع اشتباهات عموم نیز بوده میباشد. آنچه در حالت اجتماعی و پر‌از آلرژی فعلی تحت عنوان یک کدام از وظایف اصلی امام جماعت هر مسجد مطرح میباشد، تخصیص وقتی مطلوب برای برقراری رابطه دوستانه با قشرها متعدد عموم جهت حل خطاها اجتماعی و فرهنگی آن ها و نیز تحقیق به اختلافات خانوادگی و شبیه آن میباشد؛ که از این طرز امام جماعت خواهد توانست علاوه بر طراحی برنامه ظریف برای ارائه سرویس ها متفاوت فرهنگی و شرعی به مراجعین، از دور و اطراف و دور و اطراف مسجد نیز به کارگیری با صرفه بنماید. بخصوص این اپ قادر است عاملی برای جذب بیشتر نسل جدید به مسجد باشد، به دلیل آن که چشمه های آرزو به بعدی برنده و بالنده را در دل و ذهن آن ها روان خواهد تشکیل داد و از خالی شدن این سنگر جهاد و عبادت، پرهیز خواهد کرد.
4ـ نقش و عنایت مسجد در آن گاه سیاسی
قضیه دارای اهمیت دیگری که در بالا اسلام گزینه دقت خاص نبی گرامی اسلام(ص) بوده میباشد و مرحوم امام نیز به پیروی از آن حضرت بر آن تأکید داشتند، مدیر سیاسی مسجد میباشد. عنایت این مسئله به حدی میباشد که در شرایطی‌که مسجد از سیاست اسلام بدور بماند، آنگونه گردد که معاندان خواستارش بوده و عملکرد کرده اند تا مسجد و نماز جماعت را به محل صرف عبادت مبدل نمایند، تا هیچ زیان و خطری از این حیطه متوجه آن ها نباشد.
در زمانه انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران نیز بعد از شالوده اعتقادی و عبادی، پر رنگ ترین، فعال ترین و بارزترین نصیب فعالیت مساجد در مبنا سیاست بوده میباشد؛ به این دلیل‌که مساجد در دوراندیشی و بیداری عده ها در زمان قبلی و پس از انقلاب نقش مؤثری داشته اند و رژیم های استعماری دنیا نیز از مسجد بیشتراز هر بنیان انقلابی می ترسند و این بدیهی میباشد که همان طور که مسجد از استارت تحت عنوان منزل خداوند و محبوبترین مکانها تحت عنوان اولیه کانون عبادی مطرح بوده میباشد و همان طور که اول منزلت علم و راس آموختن و تعلم قرآن و مشاجره و رسیدگی مسائل فقهی بوده میباشد، به به عبارتی نسبت تحت عنوان اول بنیان سیاسی در جامعه اسلامی، از مقام و اعتبار خاصی منتفع بوده میباشد.
نبی اکرم (ص) اصول سیاسی اسلام را به ویژه در اموری که می دانست مسلمان ها از ایده ها و تجربه مفیدی برخوردارند، در مسجد به شوری می گذاشت.
حضرت امام در تبیین آنگاه سیاسی مسجد می‌فرمایند: «البته درباره ی اسلام آغاز کردند تبلیغات کردن به اینکه اسلام یک مکتبی میباشد که میگوید: ملایم، به‌تدریج لابد پیش میایند، یک مکتبی میباشد که مرتبط با دعا و بیان و یک روابطی مابین عموم و مابین سازنده، و سیاست را کاری به آن ندارد، اسلام به حکومت کاری ندارد، به سیاست کاری ندارد، این را آن قدر تبلیغات روی آن کردند که در جامعه خویش روحانیت هم به خورد آنها هم دادند که اکثری از آنها هم همین اعتقادوباور را پیدا کردند ... که شیخ مسجد برود و نماز بخواند و پهنا میکنم از این صنف امور: درس بگوید و مباحثه بکند و آن آداب شرعیه را به عموم علامت دهد. آن ها دیدند که نماز روحانیون و نماز اسلام هیچ به آنان خسارت ندارد، هرچه میخواهند نماز بخوانند.»[18]
چگونه هزینههای برگزاری مراسم در مسجد را مدیریت کنیم؟