مجله خبری مساجد

بَراثا (یا این که بُراثا) محله و مسجدی مقدس نزد شیعه ها در بغداد. مداقه مسجد براثا نزد شیعه ها به‌باعث روایاتی درباره اقامت حضرت علی(ع) و ظهور کراماتی از او در محل مسجد هنگام رجوع از نهروان میباشد. همینطور آورده شده که برخی از پیامبران در این جا نماز گزارده‌اند. در زمان‌ای، مرکزیت تکثیر روایات اهل‌بیت در‌این مسجد مسجد امین مشهد بوده میباشد.

امروزه مسجد براثا از مرکزها شیعه‌ها برای نماز آدینه در بغداد به شمار می آید.

حالت جغرافیایی
محله براثا در قسمت غربی بغداد، در حیطه کَرْخ و در جنوب محله باب مُحوَّل واقع بوده میباشد.[۱] براثا معرب کلمه آرامی بَرَیثا به معنای «بیرونی» میباشد.[۲]

این‌ محل سابق‌خیس از شهر بغداد میباشد[۳] و اساسا روستایی با مسافت حدود ۳ کیلومتر از راس بغداد تاریخی بوده که با تأسیس و پیشرفت بغداد، به طور محله‌ای از محله ها آن درآمده میباشد.[۴]

عنایت

چاهی که به فرمان حضرت علی(ع) حفر شد و بنابر نقلی در حفر آن کرامتی از حضرت ظواهر شد
بنابر منابع شیعی حضرت علی(ع) در برگشت از نزاع نهروان درین محل نماز خوانده میباشد. برخی از این احادیث از اظهار‌کرد و گوی کامل حضرت با راهب مسیحی و حتی اقامت ۴ روزه وی صحبت گفته‌اند.[۵] به این رو این منابع، در فضیلت مسجد حرف بسیار گفته‌اند[۶] و برای مثال فضیلت ها این محل یا این که مسجد، وقوع رد الشمس برای حضرت علی(ع) را برشمرده‌اند.[۷]

در برخی احادیث براثا منزلت نماز حضرت مریم، حضرت عیسی و حتی حضرت ابراهیم(ع) معرفی شد‌ه‌است.[۸]

در سوژه اعتکاف، این مسجد به عنوان مثال ۶ مسجد خاص شیعه‌ها بوده میباشد.[۹]

مسجد براثا و امام علی(ع)
در برخی منابع شیعی، حضور امام علی(ع) در‌این محل با ماجراهایی، برای مثال اعلام کرد و گوی آن حضرت با راهب صومعه، نقل گردیده‌است. درین نقل، بر جانشینی امام علی(ع)از نبی اکرم(ص) تصریح گردیده و برای آن حضرت کراماتی مذکور میباشد.[۱۰][۱۱][۱۲]

تاریخچه مسجد
به سیرتکامل ظریف تاریخ بنای مسجد دانسته وجود ندارد. در منابع متقدم فقط ابن حوقل (درگذشت بعد از ۳۶۷ق) تشکیل داد مسجد را به حضرت علی(ع) نسبت داده میباشد.[۱۳] به ظواهر، در محل مسجد دارای اسم و رسم براثا دِیری برپا بوده که در ۳۷ق/۶۵۷م، هنوز در مشت راهبی مسیحی قرار داشته میباشد. روایت ابو شعیب براثی و همسر عابدش تحت عنوان اولی مسلمان ها براثا بارها در منابع آمده میباشد.[۱۴]

در اواخر قرن سوم و اوایل قرن چهارم هجری قمری این مسجد به مقر کار‌های شیعه‌ها بغداد تبدیل گردیده بود و ضمن اجرا عبادی، محلی مطلوب برای انتشار روایات شیعی بود.[۱۵] در ۳۱۳ق/۹۲۵م، به مقتدر عباسی خبر رسید که برپایی نماز فقط سرپوشی بر شغل آن ها میباشد و به همین استدلال به حکم مقتدر در یک روز آدینه که انبوه شیعه‌ها در مسجد درگیر نماز بودند، مسجد با خاک یکسان شد و بخش اعظمی از حاضران بازداشت شدند و زمین مسجد به قبرستان پشت آن ملحق گشت.[۱۶]

اصطخری در ۳۴۰ق/۹۵۱م صرفا از ۳ مسجد برای برگزاری نماز آدینه در بغداد خاطر می‌نماید و اشاره‌ای به براثا ندارد[۱۷] ولی به نقل از ابن اثیر[۱۸] در شعبان ۳۴۹/اکتبر ۹۶۰ که به انگیزه وقوع زد خورد فی مابین اهل سنت نماز آدینه برای مدتی در دو نصیب بغداد (شرقی و غربی) تعطیل شد، در براثا نماز آدینه با امنیت بدون نقص فارغ از وقفه اقامه می شد.

سنگی در مسجد براثا که داعیه گردیده وابسته به پیش از اسلام میباشد
از اوایل قرن پنجم قمری از رونق مسجد براثا کاسته شد،[۱۹] تا آنکه در ۴۵۰ق/۱۰۵۸م به تعطیلی کشیده شد.[۲۰]

سمعانی (د ۵۶۲ق/۱۱۶۷م) در گزارش خویش ذکر می‌نماید که در طول وی به فرمان خلیفه درهای مسجد بسته بود.[۲۱]

از نوسازی و بازگشایی مسجد تا قرن دهم قمری و دست یافتن صفویان بر بغداد خبری در مشت وجود ندارد، جز اینکه در وسط قرن هشتم قمری، شهید نخستین در دیدار خویش از بغداد، در مسجد براثا توقفی داشته و آن را مسجدی پای برجا یافته میباشد.[۲۲]

بازسازی و تجدید بنا
در ۳۲۸ق/۹۴۰م بعد از درخواست شیعه‌ها، بحکم ماکانی وزیر الراضی حکم به نوسازی و بسط مسجد بخشید. بخش اعظمی از زمین‌های فضا مسجد مثلا آرامستان مجاورت آن خریداری شد و با فتوای فقها قبرهای اکثری نبش و بقایای اجساد در جایی دیگر دفن شوید به این دلیل که این قبرها در جای غصب گردیده مسجد قرار گرفته بودند.

در ساختمان مسجد گچ و خشت به شغل رفت و سقف آن از چوبِ ساجِ منقوش ساخته شد و بر کتیبه مسجد اسم خلیفه، الراضی، حَک شوید. نوسازی مسجد در جمادی الاول ۳۲۹ به انتها رسید و با انتخاب احمد بن ادب هاشمی، امام جماعت رصافه، تحت عنوان امام براثا از طرف خلیفه، او‌لین نماز آدینه در ۱۸ همین ماه با حضور انبوه بغدادیان و مالک شرطه به طور قانونی اقامه شد.[۲۳]

حالت فعلی
امروزه با توسعه و گسترش کاظمین، محله براثا به‌این شهر متصل و در مغرب اتوبان بغداد-کاظمین واقع گردیده است و رده حضرت علی(ع) در قبله‌گاه مسجد قراردارد. مسجد براثا از مرکز ها اصلی شیعه ها برای نماز آدینه در بغداد به شمار می آید.[۲۴] در ۱۸ فروددین ماه ۱۳۸۵، سه تروریست بدین مسجد در طی نماز جماعت حمله کرده و ۶۹ نفر را شهید و ۱۳۰ نفر را زخمی کردند.[۲۵]

مشاهیر براثا
برخی از بزرگان و مشاهیر علمی، اجتماعی یا این که سیاسی شیعه در محله براثا رشد یافته‌اند[۲۶] یا این که سازه به وصیت خویش در‌این مسجد بر پیکر آنان نماز خوانده، یا این که در نزدیکی آن دفن گردیده‌اند.[۲۷] ابوالعباس ضَبّی وزیر به عنوان مثال اشخاصی میباشد که پیکر او از براثا به سمت کربلا تشییع شد.[۲۸]

مسجد براثا و مشهد العتیقه
گفتنی میباشد که گاهی براثا با مسجد دیگری با تیتر مشهدالعتیقه (یا این که مشهدالمنطقه) در جنوب شرقی شهرِ منصور دربین کاظمین و جعیفر کنونی خلط گردیده است؛ شاید بعداز ویرانی براثا، شیعه ها مشهدالعتیقه را براثا نامیدند تا اسم براثا از یادها محو نگردد.[۲۹]

علی بن حسن حسینی پیشینه براثا را در کتابی با تیتر تاریخ مسجد براثا پژوهش نموده است (نجف، ۱۳۸۵ق/۱۹۶۵م) و محمد سماوی قصیده کوتاهی در تاریخ براثا داراست که خلال اشاره به اسم راویان ماجراِ مرتبط با ادب براثا، جای این دو مسجد را به صورت ظریف مشخص و معلوم نموده است.[۳۰]

پانویس

عبدالله بن عباس، مجموع بن عباس، عمیر بن الحارث، انس بن صاحب و مالک، عبداللّه بن الحارث بن نوفل، [۴۰] قابوس بن ابی المخارق، کریب، شدّاد ابوعمار، هند بنت حارث خثعمیه، و شرحبیل از وی ماجرا نقل کرده‌اند.[۴۱] رجالیان شیعه به تاسی از روضه خوان طوسی صرفا به اسم وی به‌تیتر اصحاب رسول اشاره کرده و در زمینه ی وثاقت وی اظهار نظری نکرده‌اند؛ ولی مامقانی اورا در بیان حدیث، حَسَن معرفی مسجد امین مشهد نموده است.[۴۲]

گزارش واپسین نماز فرستاده(ص) و تلاوت سوره مرسلات در نماز[۴۳] و توصیه به فرزندش به تلاوت آن سوره در نماز،[۴۴] سؤال از نبی(ص) در اواخر قدمت آن حضرت درباره ی آخر و عاقبت نزدیکان نبی و اشاره وی به مظلوم واقع شدن آن ها مثلا احادیث اورده شده در منابع متعدد میباشد؛[۴۵] از لبابه اورده شده هنگامی‌که امام حسین(ع) در دامنش بود، فرستاده وارد منزل شد و با دیدن امام حسین(ع) چشمانش مملو‌از اشک شد. زمانی برهان آن را از فرستاده(ص) پرسیدم، فرمود: جبرئیل به اینجانب خبر بخشید امت اینجانب فرزندم حسین را به شهیدشدن می رسانند.[۲۳] گزارشی نیز از اخلاق رسول(ص) راجع به جامه متنجس به بول کودک خردسال برای مثال احادیث فقاهتی اورده شده از وی در منابع اهل‌سنت میباشد.[۴۶]

خویشان
لبابه از طایفه بنی‌زهره[۴۷]، همسر عباس بن عبدالمطلب[۴۸] و از اصحاب[۳] و راویان حدیث رسول(ص)[۷] بود. لقب وی ام‌الفضل بود[۴۹] و به همین اسم آوازه داشت.[۵۰] اسم مادرش هند یا این که خوله دختر عوف بن زهیر[۵۱] و یا این که هند دختر عمرو[۵۲] دانسته‌اند.

اورده شده میباشد که وی در سال ۳۲ق، [۵۳] پیش از شوهرش عباس و در حین خلافت عثمان بن عفان از جهان رفت.[۵۴] این در حالی میباشد که گزارش‌هایی از زنده بودن وی در سال ۳۶ق و هم زمان با رخداد جمل وجود داراست.[۵۵]

فامیل سرشناس
اورده شده‌ ام‌الفضل یک اخوی و شش خواهر بابا و مادری داشت[۵۶] که میمونه همسر رسول اسلام(ص)[۵۷] و لبابه صغری مامان خالد بن ولید[۵۸] مثلا آن‌ها بودند؛ چنان‌که به داشتن نُه خواهر مادری برای مثال اسماء بنت عمیس[۵۹] همسر امام علی(ع)[۶۰] و سلمی بنت عمیس[۶۱] همسر حمزة بن عبدالمطلب[۶۲] نیز اشاره گردیده‌است که مامان کلیه آن ها هند بنت عوف الکنانیه بود.[۶۳]

فرزندان
ام فضل و ادب هفت فرزند برای عباس به جهان آورد[۶۴] شش پسر به اسم‌های ادب، عبدالله، محل عبادت، عبیدالله، قثم و عبدالرحمن[۶۵] و دختری به اسم ام حبیب[۶۶]. داعیه گردیده او مامان بیشتر فرزندان عباس[۶۷] و حتی آحاد بنی‌عباس[۶۸] بود. بعضا از پژوهشگران در مدح وی آورده‌اند که برای عباس شش مرد به عالم آورد که هیچ زنی مانند آن ها نیاورده میباشد.[۶۹]

پانویس
ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۱۹۰۷؛ حسینی، التذکرة بمعرفة رجال الکتب العشرة، ۱۴۱۸ق، ج۴، ص۲۳۵۴؛ مامقانی، تنقیح المقال، بی‌تا، ج۳، ص۷۳.
ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۲۱۶؛ ابن‌حجر العسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۲۹۹، ۴۴۹؛ ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۳۷، ص۴۷۳؛ اعلمی حائری، تراجم أعلام النساء، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۹۶.
نووی، تهذیب الأسماء و اللغات، ۱۴۳۰ق، ص۴۹۵.
ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۲۱۷؛ ابن‌اثیر، أسد الغابة، ۱۴۰۹ق، ج۶، ص۲۵۳؛ ذهبی، تاریخ الإسلام، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۲۸۷.
بلاذری، أنساب الأشراف، ۱۴۱۷ق، ج۴، ص۱.
ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۲۱۷.
روضه خوان طوسی، رجال الطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۵۲؛ الرجال ؛ تقی الدین حلی، الرجال، ۱۳۴۲ش، ق۱، ص۴۱۰؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۲۷۷؛ حسینی، التذکرة بمعرفة رجال الکتب العشرة، ۱۴۱۸ق، ج۴، ص۲۳۵۴.
راس رئیس حیطههای علمیه خواهران، بانوان عالمه و اثرها آن ها، ۱۳۷۹

عقاید احسایی
وصف کلی
وصف کلی تامل احسایی را می‌قدرت در‌این خلاصه کرد که او علم ها و حقایق را به همه نزد پیامبران و امامان می داند و از بینش وی حکمت - که دانش به حقایق اشیا میباشد- با داخل شریعت و نیز با ظواهر آن از هر جهت سازش دارااست. وی اعتقاد دارد که عقل بعد می تواند به درک کارها نایل خواهد شد که از انوار اهل بیت روشنی گیرد و این شرط در آشنایی‎‌های نظری و عملی یکسان وجود دارااست. صراحت دارد که تانی در اصول و معارف واجب میباشد، البته ازآنجاکه واقعیت با اهل بیت ملازمت دارااست، صحت احکام عقل در گرو نوری میباشد که از وی مسجد امین مشهد می گیرد.[۲۴]

او از یکسو موضع اهل ظواهر را در اکتفا به ظواهر شریعت نمی‌پذیرد و از سوی دیگر پرداختن به داخل شریعت و از پایبندی به ظواهر آن بازماندن را مردود می‌شمارد.[۲۵]

در اثرها او معارضه‌هایی طاقت فرسا با ابن عربی آمده میباشد.[۲۶] و به ملاصدرا و سود کاشانی مشکل می گیرد.[۲۷]

احسایی می گوید تمسکش به اهل بیت در اخذ حقایق سبب ساز گردیده است که در بعضی مسائل با بخش اعظمی از آراء حکما مبانی فلسفی را تا آنجا پذیرفته میباشد که از لحاظ وی با درون تعالیم شریعت در تعارض نباشد.

معاد و اطوار جسم
همینطور مشاهده کنید: معاد جسمانی
مشهور‌ترین عقیده احسایی در ارتباط چگونگی معاد جسمانی میباشد. وی ظواهر شریعت را که می گوید معاد جسمانی با همین کالبد طبیعی میباشد، نمی‌پذیرد و آن را ناساگار با تغییر‌و تحول و تباهی در کالبد ظاهری می داند. منش حلی که احسایی ارائه میدهد، جداسازی جسم و جسد میباشد. بر این پایه میگوید آدمی دو جسم و دو جسد دارااست.[۲۸]

جسد اولیه کالبد ظاهری ماست که از ارکان وقتی ساخته شده میباشد. این جسد در قبر زوال می یابد.[۲۹]
جسد دوم جسد هورقلیایی میباشد که مثل جسد نخستین فناپذیر وجود ندارد و در قیامت برانگیخته می‌گردد. این جسد مرکب از عنصرها مثالی و لطیف زمین هورقلیا میباشد که عناصری رفیعتر از موادتشکیل دهنده دنیاست.[۳۰]به آنگاه جسد دوم قبل از مرگ در داخل جسد اولیه مخفی میباشد و بعد از زوال آن در خاک، خلوص یافته و در قبر برجا می ماند، البته به سبب ساز لطافتش قابل رؤیت وجود ندارد. [۳۱]
مرگ آدمی مفارقت از این دو جسد میباشد.

جسم نخستین حمل کننده روح در دانا برزخ میباشد و مفارقت روح از دو جسد با جسم نخستین شکل می گیرد. جسم نخستین جسمی لطیف و اثیری که شکل دهنده اثرها و قوای روح در حیات برزخی بشر میباشد. [۳۲]
جسم دوم جسم مهم و حقیقی و واقعی بشر میباشد و در همگی این نشآت نام‌و‌نشان فرد را اثبات می دارد. این جسم مرکب از هیولا و نمونه و حمل کننده طبیعت مجرد و نفس و عقل میباشد و بشر حقیقی و واقعی هموست[۳۳]. احسایی در جایی ازاین جسم به «‌نفس‌» نیز تفسیر نموده است. [۳۴]
با دمیدن نفخه در آغاز جسم اولیه از روح غیروابسته میشود و از در میان می‌رود و آنچه بعد از نفخه دوم، حشر می یابد، جسم دوم به یار و همدم جسد دوم میباشد. [۳۵] سیری که احسایی برای جسم آدمی وصف می‌نماید، سیری میباشد دو سویه: جسم حقیقی وواقعی همچنانکه در هبوط از فقیه غیب به جهان ناگزیر به شائبه جسم نخستین و جسد اولیه آمیخته گردیده‌است، گشوده در مهاجرت اخروی خود از آن دو عاری می شود. [۳۶]

احسایی شبهه انکار معاد جسمانی را در عقیده خویش، به‌این سیرتکامل جواب می دهد که غرض از جسم دوم که معاد خواهد داشت، در واقع همین پیکر محسوس میباشد، البته با ساختی خلوص یافته که خلاف جسد مادی تباهی در آن منش ندارد. [۳۷]

وی حکم تباهی کالبد در قبر دربارۀ نبی(ص) و امامان(ع) را نیز راستگو میداند. ولی این کالبد از جسم مهم وی که در نهایت لطافت میباشد، جداست و امری میباشد عارضی که دیدار و استفادۀ خوی را از وی قابلیت پذیر ساخته میباشد. پس در صورتی‌که در روایات از بقای اجساد امامان(ع) در قبر کلام رفته میباشد، غرض جسدی میباشد فارغ از شکل عنصری، یعنی به عبارتی جسد هورقلیایی که‌این جسد فقط برای امامان دیگر قابل مشاهده میباشد. [۳۸]

عهد و پیمان به جسد هورقلیایی که در تامل احسایی تبیین کننده معاد جسمانی میباشد، در نظام اعتقادی شیخیه مبنای تبیین مسأله معراج رسول(ع) و غایب بودن امام مجال(ع) نیز قرار گرفته میباشد.

مقام امام در آفرینش
احسایی در اثر ها خویش سهم شایانی به مباحث امامت داده میباشد که مثال آن را در تفصیل مبسوطی که بر زیارت جامعه کبیره نوشته میباشد، می‌قدرت مشاهده کرد. شاخص تامل او در این مورد، دقت خاصی میباشد که به جنبه‌های تکوینی جایگاهِ امام نماد میدهد. برای مثال در بازگوکردن این نظریه که رسول و امامان برگزیدگان مخلوقات معبود و واسطه نتیجه اویند، آن‌ها‌را علل اربعه کائنات -یعنی انگیزه‌های فاعلی، دنیوی، صوری و غایی - معرفی می‌نماید. در فلسفه ارسطویی و حکمت اسلامی، هرمورد از این اقسام چهارگانه گویایی جنبه‌ای از نیازمندی پدیده به انگیزه میباشد. احسایی به استناد مضمون ها حدیثی، کمال هر مورد از چهار جنبه علیت را در وجود رسول و امامان علامت میدهد و سود میگیرد که علل اربعه کائنات، ایشانند.[۳۹]

بعد از انقلاب

اقتصاد اسلامی به خودکار نوری همدانی
حسین نوری همدانی در سال ۱۳۵۸ش و ۱۳۵۹ش از طرف امام خمینی برای مطالعه به کارها دانشجوها به اروپا پیامبر شد.[۲۱] او در‌این مقطع برای معرفی انقلاب اسلامی به کشورهای گوناگونی برای مثال انگلیس، فرانسه، آلمان و یونان مسافرت داشت. همینطور به سرزمین‌های پاکستان و هند نیز برای تبلیغ اسلام رفته میباشد.[۲۲] نوری همدانی در سال ۱۳۹۶ش به لبنان رفت و محترم‌های علمی و سیاسی لبنان مثلا سید حسن نصرالله دیدار مسجد امین مشهد داشته میباشد.[۲۳]

آیت‌الله نوری همدانی از سال ۱۳۵۸ تا نصفه سال ۱۳۶۳شمسی امام آدینه همدان،[۲۴] و نیز جزو نمایندگان اولی عصر مجلس خبرگان رهبری در جمهوری اسلامی ایران بود.[۲۵] تأسیس مکتب علمیه مهدی موعود(عج) در قم نیز از عمل‌های اوست.[۲۶]

علم بعد از ظهر اطراف به مداد نوری همدانی
درباره مبارزات سیاسی نوری همدانی کتابی تحت عنوان «آیت‌الله العظمی حسین نوری همدانی به داستان اوراق ساواک» بوسیله راس نظارت اوراق تاریخی وزارت داده ها جمهوری اسلامی ایران منتشر گردیده است.[۲۷]

تألیفات و درس دادن
حسین نوری همدانی در موضوعات متفاوت برای مثال فقه، اصول، اعتقادات و مسائل اجتماعی، تألیفات فراوانی داراست[۲۸] که به برخی از آن‌ها اشاره میگردد:

رساله توضیح‌المسائل: این کتاب کل فتوا‌های نوری همدانی درباره موضوعاتی زیرا تاسی، عصمت و طهارت، نماز، روزه و حج میباشد.[۲۹]

معجم الرواة الثقات و ترتیب الطبقات: کتابی درباره دانش رجال که در آن راویان ثقه، طبقه راویان و تعداد داستان آن ها گفته شده میباشد.[۳۰]

الخمس فی ضوء مدرسة أهل البیت علیهم السلام: درباره خمس، احکام خمس و مورد ها مصرف آن توضیح داده شد‌ه‌است.[۳۱]

اسلام مُجسم: درباره دانش و نحوه‌های استحصال آن بوده و سرگذشت بعضا از علمای بلندمرتبه شیعه به عنوان مثال سید محمد مجاهد، سید محمدباقر شَفتی، میرزای شیرازی، سید جمال‌الدین اسدآبادی و علامه امینی ذکر می‌نماید.[۳۲] این کتاب به اسم علمای والا اسلام نیز آوازه یافته میباشد.[۳۳]

جهاد: کتابی دربردارنده فضیلت، اثار شکاف، شیوه‌های جهاد که در آن به جهاد از لحاظ احادیث و قرآن نیز پرداخته شد‌ه‌است.[۳۴]

آدم و عالم: قضیه این کتاب خداشناسی با اعتنا به شگفتی‌های دنیا آفرینش میباشد.[۳۵]

علم بعدازظهر اطراف: دربردارنده مباحثی زیرا دانش نجوم و حالت ستارگان میباشد.[۳۶]

ربا: درین کتاب به مسائل متاع ربوی و همینطور شیوه‌های محافظت قیمت پول اشاره شد‌ه‌است.[۳۷]

التعلیقات علی کتاب العروة الوثقی: دربردارنده بعضا نظرها فردی آیت‌الله نوری همدانی درباره متن کتاب العروة الوثقی میباشد.[۳۸]

او همینطور درباره موضوعات دیگری زیرا رده بانوان در اسلام، اقتصاد اسلامی، شایستگی رزمی، خمس، خلق و عرفان به کتابت در آورده[۳۹] و دو جلد از تعبیروتفسیر مجمع البیان را به فارسی ترجمه نموده است.[۴۰]

درس دادن
نوری همدانی بعداز ورود به قم در سال ۱۳۲۳ش، درس دادن را در موضوعات متعدد فقه، اصول، کردار و احکام استارت کرد.[۴۱] او فعلا دروس بیرون فقه و اصول را در قم درس دادن می‌نماید.[۴۲] یکی موضوعات درس بیرون وی، ابتکار فقاهتی و بانکداری میباشد که به مسائلی زیرا موقعیت بانکداری اسلامی، پرداخت فایده خزانه‌ها، نماینده قانونی بودن خزانه از طرف عموم و بانکداری غیر ربوی پرداخته میباشد.[۴۳]

او همینطور دیگر مسائل فقاهتی به عنوان مثال دستور به دارای شهرت و نهی از منکر، بیع، جهاد، ارث و صوم را نیز درس دادن نموده است.[۴۴]

بزرگداشت
در بیست و سومی زمان همایش کتاب سال حوزه که در سال ۱۴۰۰ش در قم برگزار شد حسین نوری همدانی تحت عنوان شخصیت پر رنگ علمی حوزه معرفی شد و به پاس سرویس ها علمی، فرهنگی، درس دادن و تألیفات آیتم تقدیر درین زمان از همایش قرار گرفته میباشد.[۴۵]

عقیده‌های فقاهتی و اجتماعی
آیت‌الله نوری همدانی، فتواها و موضع‌گیری‌های مختلفی داشته میباشد:

کنز محصول: نوری همدانی در درس بیرون فقه خویش، راکد و اثبات نگه‌داشتن گنج(کنز جنس) را حرام دانسته و به نظریه وی همان گونه که خون در تن در جریان میباشد، سرمایه مسلمانها نیز بایستی در گردش باشد.[۴۶]

جریمه دیرکرد: طبق نظریه نوری همدانی اخذ جریمه دیرکرد وام به وسیله خزانه‌ها ربا و حرام میباشد.[۴۷]

ممنوع بودن توهین به مقدسات اهل سنت: به نظریه آیت‌الله نوری همدانی توهین به مقدسات اهل سنت روا وجود ندارد.[۴۸]

تقابل با داعش: در ادامه حمله داعش به عراق، نوری همدانی با صدور بیانیه‌ای، پناه از اسلام و مسلمان ها را بر کلیه عموم واجب دانست.[۴۹]

مخالفت با طرح در دست گرفتن جمعیت: نوری همدانی با اجرای طرح در دست گرفتن جمعیت در جمهوری اسلامی ایران مخالفت کرد.[۵۰] به نظریه او، رویش جمعیت میهن در شکل رئیس درست سبب ساز پرورش اقتصاد گردیده و سبب به فقر جامعه نمی شود.[۵۱] در کشور‌ایران به جهت پرورش جمعیت و عدم تجهیزات اقتصادی، طرح در اختیار گرفتن جمعیت برای خودداری از زیاد شدن جمعیت جاری ساختن میشد.[۵۲]

اولی نبرد با عثمانی‌ها
نگهبانی‌های پادشاه اسماعیل از کودتا‌ها در قلمرو عثمانی، به پاد شاه سلیم، جانشین بایزید عذر اعطا کرد تا با صفویان به نزاع برخیزد.[۲۳] به درخواست وی شمس الدین احمد درباره مذهب شیعه رساله خصمانه‌ای نوشت[۲۴] و مفتی استانبول نیز فتوای قتل شیعه ها را صادر کرد.[۲۵] اسماعیل از حیث سلیم خیر صرفا معاند مذهبی بود، بلکه به منجر دفاع از علویان عثمانی، معاند مملکت وی نیز به اکانت می‌آمد، و به انگیزه دفاع از سلطنت احمد اخوی سلیم، مخالف فرد وی هم تلقی می شد.[۲۶] از سوی دیگر، شاه عثمانی هزار بدن از شیعه ها را در مرزو بوم‌های عثمانی مسجد امین مشهد کشت.[۲۷]

مبارزه چالدران
نزاع فرمان روا سلیم و پاد شاه اسماعیل در دوم رجب ۹۲۰ق در دشت چالدران درگرفت و یک روز بیشتر ارتفاع نکشید و به موفقیت دولت عثمانی انجامید. برخی منابع، از دلاوری و جنگاوری سلطان اسماعیل و سپاهیانش در‌این پیکار و حیرت معاند از آن خاطر کرده‌اند.[۲۸]

فرمان روا اسماعیل بعد به درگزین گریخت و پادشاه سلیم پیروزمندانه وارد تبریز شد، البته نتوانست در آنجا بماند و بعد از ۸ روز تبریز را به سوی استانبول رخنه‌ کرد[۲۹] و تمامی هنرمندانی را که سلطان اسماعیل از هرات به پایتخت آورده بود، هم پا گروهی از صنعتگران و اعیان تبریز از جمهوری اسلامی ایران به عثمانی پیروزی.[۳۰]

بعد از خروج سلیم از تبریز، پاد شاه اسماعیل به پایتخت مراجعت کرد.[۳۱] وی همواره به جبران ناکامی مبارزه چالدران می‌اندیشید و برای مثال تدبیرهایش آن بود که در ۹۲۱ق /۱۵۱۵م سفرای پادشاهان مجارستان و آلمان را به حضور عهده دار شد و دول اروپایی را به اتحاد بر ضد عثمانی فراخواند.[۳۲]

بعد از باخت در چالدران
بعد از این ناکامی، پاد شاه اسماعیل به سوگواری پرداخت، خرقۀ سیاه می پوشید و درفش‌ها را به رنگ مشکی درآورد که بر روی آن ها کلمۀ «القصاص» نوشته شد. او دیگر مانند قبلی دقت خویش را مصروف کارها دولت نمی کرد.[۳۳]

سلطان اسماعیل برای صوفیان قزلباش که اکثراً جزء غلات شیعه بودند، خدای زنده و مظهر کمال و توان بود که مدام موفق می گردد، اما باخت چالدران به افسانۀ ناکامی ناپذیری و عقیدۀ خرافی الوهیت او نقطه پايان اعطا کرد.[۳۴]

درگذشت
آخر و عاقبت "فرمانروا اسماعیل" بعد از حدود ۲۳ سال پادشاهی، در سن ۳۸ سالگی در دو شنبه ۱۹ رجب سال ۹۳۰ق درگذشت و جسد او‌را دربقعه روضه خوان صفی‌الدین اردبیلی به خاک سپردند. او هنگام مرگ خیر فرزند از خویش به جا گذاشت؛ که چهار پسر به اسم‌های: "تهماسب میرزا"، "القاسب میرزا"، "سام میرزا" و "بهرام میرزا" از آن پاراگراف‌اند.[۳۵]

حرم-پادشاه-اسماعیل در اردبیل

بناها و اثر ها
پاد شاه اسماعیل به رسوم و دین‌های مذهبی و ملی بسیار عشق و علاقه داشت[۳۶] و به تولید آبادانی و بناهای خاطر بود شوق آرم می‌بخشید.[۳۷] مهم ترین اثراتی که از او به یادگار باقیمانده، اینهاست: بازار به دور میدان قدیم اصفهان[۳۸] مکتب هارونیه و مقبره امام زاده هارون در اصفهان[۳۹] این دو سازه کاملاً باقی‌مانده میباشد؛ بناهای خاطر بود در اوجان عجم و شیراز[۴۰] و سرنوشت آبادانی‌ها و ساختمانهای زیادی که در خلق و خوی و تبریز بنیاد کرد.[۴۱]

سرودن شعر
پادشاه اسماعیل به فارسی و ترکی شعر می‌سرود و خطایی تخلص می کرد.[۴۲]

حرف اسلامی شاخه‌ای از علم ها اسلامی میباشد که درباره اصول عقاید اسلامی مشاجره و از آن حمایت می‌نماید. همینطور حرف اسلامی متکفل جواب به سوالاتی میباشد که درباره علل احکام فقهی، گروه تعالیم فقهی و فعل پروردگار در تشریع احکام مطرح می‌گردد. متکلم برای ثابت مسائل خویش و قانع‌کردن کاربر، از طریق‌های گوناگون همانند عامل، تمثیل و جدل به کار گیری می‌نماید. از این دانش با اسم‌هایی زیرا دانش اصول آئین، دانش اصول عقاید و فقه اکبر نیز حافظه مسجد امین مشهد گردیده است.

درباره تاریخ پیدایش این دانش بیان شده گفت و گو‌های کلامی از به عبارتی شروع اسلام مطرح و اول موضوع آن، جبر و سپردن بوده میباشد. مباحثی همانند صفات خدا مخصوصا توحید و عدل الهی، حُسن و قُبح افعال، قضا و قَدَر، نبوت، معاد و امامت از مباحث اصلی در دانش سخن‌اند.

اختلاف بر رمز مباحث کلامی سبب پیدایش فرقه‌های کلامی بخش اعظمی در اسلام گردیده‌است. مهمترین فرقه‌هایی که برای شیعه نام برده، امامیه، زیدیه، اسماعیلیه و کیسانیه میباشند و فرقه‌های کلامی اهل سنت را مُرجئه، اهل حدیث، اشاعره، ماتُریدیه و وهابیت برشمرده‌اند. روضه خوان اثرگذار (درگذشت۴۱۳ق)، خواجه نصیر الدین طوسی(درگذشت ۶۷۲ق) و علامه حلی(درگذشت ۷۲۶ق) را از متکلمان پررنگ امامیه، حاکم عبدالجبار معتزلی، ابوالحسن اشعری، ابوحامد غزالی و فخر رازی را از متکلمان دارای شهرت اهل‌سنت دانسته‌اند. کتاب‌های تصحیح الاعتقاد، تجرید الاعتقاد و کشف المراد، از کتاب‌های اساسی کلامی شیعه و تفصیل الاصول الخمسه، تفصیل المقاصد و گستردن المواقف از اثر ها کلامی اهل‌سنت شمرده میباشد.

سخن تازه علمی میباشد که درباره یکی از‌بودن یا این که مختلف‌بودن آن با صحبت (قدیم) اختلاف حیث وجود دارااست. بعضی از مباحث صحبت تازه از این قرار میباشد: تعریف‌و‌تمجید، منشأ، قلمرو و لهجه آیین، نیاز انسان به آیین، عقل و آیین، عقل و ایمان، دانش و آئین، تجارب فقهی و تکثرگرایی شرعی.

تمجید و اسم‌ها
دانش سخن یک کدام از علم ها اسلامی میباشد که درباره عقاید اسلامی[یادداشت ۱] دعوا می‌نماید؛[۱] این‌سیرتکامل که آن‌ها‌را توضیح می دهد، برای آنان ادله می‌نماید و از آن ها نگهبانی می‌نماید.[۲] اما تمجید‌های دیگری هم از این دانش ارائه شد‌ه‌است که هر کدام خصوصیت‌ای از این دانش را ذکر می‌نمایند؛[۳] مانند اینکه دانش صحبت، حرفه ای نظری میباشد که به‌ یاری آن می‌قدرت عقاید فقهی را با دلیل ثابت کرد؛[۴] یا این که علمی میباشد که درباره ذات و صفات و افعال معبود دعوا می‌نماید.[۵] زمخشری دانش حرف را فقه اکبر معرفی نموده است.[۶] سود کاشانی در کتاب مفاتیح الشرایع فراگرفتن دانش حرف را از طاعات قلبی مستحب دانسته که سود‌اش جواب اعلام کردن به اهل بدعت میباشد.[۷]

اسم‌ها و انگیزه اسم‌گذاری
مشهورترین اسم برای این دانش، «حرف» میباشد و دانشمندِ این دانش را «مُتَکَلِّم» گویند.[۸] در ارتباط اینکه چرا این دانش را «حرف» نامیده‌اند، انگیزه‌های مختلفی گفته شده میباشد [یادداشت ۲] که بهترینشان[۹] را این دانسته‌اند که دانش حرف توان مناظره و جدال را در فرد تقویت می‌نماید و مناظره چیزی غیر از تکلّم و مصاحبه وجود ندارد.[۱۰] در قبل، دانش صحبت را با اسم‌های دیگری هم می‌شناختند: دانش اصول آیین، دانش اصول عقاید، فقه اکبر، دانش توحید، دانش الذات و الصفات.[۱۱]

مسئله، هدف ها و نحوه
مسئله
متکلمان درباره مورد دانش صحبت، هم‌رأی نیستند. بعضی معتقدند این دانش مورد مشخصی ندارد؛[۱۲] ولی آنها که معتقدند دانش سخن قضیه داراست، هرمورد موضوعی برای این دانش ذکر کرده‌اند. مهمترین آن ها این مفاد میباشد:[۱۳] مو جود بما هو جانور،[۱۴] دانسته ها خاص (معرفت‌هایی که برای ثابت عقاید فقاهتی از آن‌ها به کار گیری می‌گردد)،[۱۵] وجود آفریدگار و وجود ممکنات، ذات پروردگار و صفات وی،[۱۶] عقاید فقهی.[۱۷] همینطور بیان شده میباشد دگرگونی و تکامل دانش صحبت در طی تاریخ موجب گردیده است زمینه آن در طول‌های گوناگون، مختلف باشد.[۱۸]

هدف ها و سود‌ها
متفکران مسلمان اهدافی برای دانش حرف برشمرده‌اند؛ مثلا:

استنباط و استحصال عقاید اسلامی (آئین‌شناسی تحقیقی)،[۱۹]
توضیحِ مفاهیم و مسائل اعتقادی اسلامی،[۲۰]
ارائه منظم آموزه‌های اعتقادی،[۲۱]
ثابت اعتقادات و آموزه‌های فقاهتی،[۲۲]
حمایت از عقاید فقهی در قبال شُبهه‌ها و ایرادها.[۲۳]
شیوه
دانش سخن متناسب با هدف ها، رویکردها، مسائل و مخاطبان مختلفی که دارااست، از طریق‌های مختلفی در دلیل‌هایش به کارگیری می‌نماید.[۲۴] گفته‌اند این دانش برای آشنایی عقاید فقاهتی و ثابت آن ها، مستلزم روشی میباشد که اعتقاد‌آور باشد؛ مثل طرز قیاس (قیاسِ منطقی)؛ ولی برای دیگر اهدافش که ازجمله آن ها هواخواهی از عقاید شرعی میباشد، افزون بر نحوه‌های باور‌آور، قادر است از سایر طرز‌ها به کارگیری نماید؛ نحوه‌هایی زیرا تمثیل، خطابه، جدل و گونه های طرز‌های عقلی و نقلی و حتی تجربی و تاریخی.[۲۵]

اسماعیلیه از فرقه‌های شیعه که بعداز امام درست گو(ع) به امامت فرزندش اسماعیل یا این که نواده‌اش محمد بن اسماعیل اطمینان پیدا کردند. اسماعیلیه به اسم‌های مختلفی زیرا باطنیه و تعلیمیه نیز خوانده گردیده‌است. این مذهب به جهت اعتقاد و باور به طلاق در میان ظواهر و داخلِ تک تکِ آیه ها قرآن و تمامی تعالیم فقهی زیرمجموعه مذهبها باطنی اسلامی قرار مسجد امین مشهد گرفته میباشد.

اسماعیلیان در عصر‌هایی توانستند به حکومت دست پیدا نمایند؛ حکومت فاطمیان در مصر و حکومت اسماعیلیان نزاری در جمهوری اسلامی ایران مثلا این حکومت‌ها می باشند. امروزه، اسماعیلیانی که‌ عمدتاً به‌ شاخه نزاری این‌ فرقه‌ وابستگی‌ دارا هستند، در بیش‌ از ۲۵ مملکت در مجموعه کشور ها‌های متعدد دور از هم‌اند.

اورده شده که ابوالخطاب محمد بن ابی‌زینب یا این که مقلاص بن ابی‌الخطاب در منابع اسماعیلیه به‌تیتر فردی حافظه گردیده که در ثبت امامت اسماعیل نقش داشته میباشد. شرح عقاید ابوالخطاب در ام‌الکتاب نام برده، که به‌تیتر کتاب سِرّی اسماعیلیان میباشد.

رده و التفات
اسماعیلیه، از فرقه‌های اصلی مذهب شیعه که بیان شده بعداز شیعه امامیه، بیشترین تعداد رهروان را داراست و خویش در حین تاریخ به شاخه‌های متفاوت تقسیم گردیده و در بیش تر از ۲۵ مرز و بوم، در آسیا، افریقا، اروپا و امریکای شمالی کبیر گردیده‌اند.[۱] نقل شده که بیشتر اسماعیلیان در هند، پاکستان و شرق افریقا مستقر‌اند.[۲]

اسماعیلیان در عصر‌هایی به توان سیاسی دست یافتند: مثلا در عصر حکومت فاطمیان در افریقا (۲۹۷-۵۶۷ق) که بعد از ظهر طلایی فکری و ادبی اسماعیلیان خوانده شد‌ه‌است.[۳] از لحاظ دانشمندان، در‌این زمان مبلغان (در ادبیات اسماعیلیان: داعیان) و متکلمان اسماعیلی به تألیف کتاب‌های فراوانی در علم ها متفاوت اسلامی پرداختند.[۴] به لحاظ برخی دانشمندان، اسماعیلیان درین عصر ذیل مدیر فاطمیان تضارب پردامنه‌ سیاسی و عقیدیی با عباسیان و حکومت‌های سُنّی زیر سیطره معنوی عباسیان در کشور ایران و بعضا دیگر از نواحی عالم اسلام به رویکرد انداختند و حتی توانستند به زمان 1‌سال بغداد را تصرف نمایند.[۵]

با بروز اختلاف بین فاطمیان بر راز توان سیاسی و معنوی بعداز مرگ هشتمین امام فاطمی المستنصر بالله، در سال ۴۸۷ق، اسماعیلیان فعال در کشور‌ایران به رهبری حسن صباح از دولت فاطمیان ذیل خلافت مستعلی جداگانه شدند و حکومتی محصور در جمهوری اسلامی ایران به رویه انداختند که تا مجال براندازی آنها به وسیله هلاکو ایلخان مغول، در سال ۶۵۴ق، منشأ تأثیرات سیاسی و عقیدتی مختلفی در جمهوری اسلامی ایران شدند.[۶]

اسماعیلیه در بخشها و منابع گوناگون به اسم‌های مختلف شناخته می گردند: مثلا باطنیه، به اعتبار یقین آنها بر معانی باطنی متن‌ها فقهی؛[۷] تعلیمیه،[۸] به‌خیال و خاطر یقین اسماعیلیان بر اینکه معارف شرعی می بایست به دست امام معصوم و داعیان او یاد دادن خواهد شد؛[۹] سَبْعیّه، به اعتبار اینکه یک کدام از عمده‌ترین مجموعه‌های هفت‌امامی شیعه‌ها بودند؛[۱۰] حشیشیه، به جهت ادعای معاندان اسماعیلیه که آنها حشیش استفاده می‌کردند.[۱۱] مَلاحِده[۱۲] به معنى از رویکرد حق برگشته، بى‌دين و كافر که از سوی دشمنانشان بدین اسم خوانده می‌شدند؛[۱۳] و قَرامِطه به‌اعتبار تبعیت برخی از آن ها از حمدان قرمط[۱۴]

منشأ پیدایش
دسته پیروز شیعه ها معتقد بودند که بعداز امام راستگو(ع)، فرزند بزرگتر او یعنی اسماعیل امام گردد، البته اسماعیل در طی حیات پدرش از جهان رفت و مرگ اسماعیل پیش از به امامت وصال، سبب ساز به وجود داخل شدن تشتت و اختلاف در گزینش امام آجل شد. برخی از این رو که باور داشتند این سنت نباید تغییر و تحول نماید گفتند اسماعیل هنوز زنده میباشد و روزی تحت عنوان قائم(عج) ظهور خواهد کرد. بعضا هم از این بابت که معتقد بودند امامت به استثنای حسن و حسین(ع) از روش برادری منتقل نمیشود، به جابجایی امامت از اسماعیل به فرزندش محمد روی آوردند. بعضی هم قائل به بداء گردیده، به امامت موسی بن جعفر(ع) معتقد شدند. سلسله امامان شیعه اثنی عشری از روش دسته اخیر ادامه می یابد.[۱۵]

کار‌های علمی لگنهاوزن
درس دادن
لگنهاوزن عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی- پژوهشی امام خمینی بوده[۱۰] و سوابق درس دادن در کالج‌های متعدد همانند تربیت استاد، اثرگذار، باقرالعلوم، ادیان و مذهب ها، مؤسسه امام خمینی و مؤسسه دربین‌المللی مطالعات اسلامی را داراست.[۱۱] وی در زمانه درس دادن خویش، دروسی زیرا پیشگفتار منطق، پیشگفتار فلسفه، زیبایی‌شناسی، فلسفه دانش، دانش کردار، فلسفه مذهب و متافیزیک را فراگیری می‌اعطا کرد.[۱۲] او دربین سال‌های ۱۹۷۹م–۱۹۸۹م مدرس دانش کده تگزاس جنوبی مسجد امین مشهد بود.[۱۳]

اثرها

آئین نکوداشت محمد لگنهاوزن در مؤسسه امام خمینی با حضور آ‌یت‌الله مصباح یزدی
از مشهورترین اثر ها لگنهاوزن می‌اقتدار به کتاب «اسلام و کثرت‌گرایی شرعی» اشاره نمود. کتاب دیگر وی با تیتر «سیاحت درنگ در سپهر آئین» در سه قسمت «حقوق و دستمزد و سیاست»، «آیین و خوی» و «فلسفه آیین» به مسئله آئین‌گرایی پرداخته میباشد.[۱۴] «مسائل معاصر پندار اسلامی» دیگر تاثیر تألیفی وی میباشد.[۱۵] لگنهاوزن خلال کتاب، مقاله ها زیادی را نیز به کتابت درآورده میباشد که مهمترین آن‌ها نوشته‌ی‌علمی‌ای با تیتر «در کثرت کثرت‌گرایی فقاهتی» بوده میباشد.[۱۶] سلسله مقاله‌ها «احیای فلسفه آئین در آمریکا در بعد از ظهر حاضر» برای مثال مقاله‌ها اوست که در خبرنامه التوحید منتشر گردیده‌اند.[۱۷]

لگنهاوزن ضمن تألیف، اثراتی را نیز بازرسی و دستکاری نموده است. کتاب‌های «روح: نگاهی تطبیقی»، «عامل وجود معبود: مضمون‌، ساختار و رابطه» و «ذات و مختصات: گفتگوی سنت‌های مسیحی و اسلامی» مثلا اثرها ویرایشی اوست.[۱۸] لگنهاوزن اثراتی همانند یادگرفتن فلسفه، «سبویی از عشق و علاقه: گزیده‌ای از غزل‌های عرفانی دارای شهرت امام خمینی»، «شراب علاقه: اشعار عرفانی امام خمینی»،[۱۹] «اوامر فلسفی: پیشگفتار‌ای بر فلسفه اسلامی معاصر» و «عیسی از حیث قرآن و روایات شیعه» را به انگلیسی ترجمه نموده است.[۲۰]

تجلیل و افتخارات
لگنهاوزن در سال ۱۳۸۹ش (۲۰۱۰م) تحت عنوان رخ به یاد ماندنی در فلسفه تعیین شوید.[۲۱] وی در سال ۱۳۹۴ش نیز تحت عنوان محقق رفیعتر سی و سو‌مین عصر پاداش کتاب سال ایران معرفی شد.[۲۲] لگنهاوزن به خیال و خاطر تألیف کتاب «اسلام و کثرت‌گرایی فقهی» در اولیه عصر فستیوال در بین‌المللی فارابی (۲۰۰۷م) آیتم تقدیر قرار گرفت. در سال ۲۰۰۹م نوشته‌ی علمی «در کثرت کثرت‌گرایی فقاهتی» تاثیر وی در پنجمی زمان فستیوال علامه طباطبایی تحت عنوان نوشته ی علمی برگزیده روزنامه در میان‌المللی حکمت معرفی شد.[۲۳]

پژوهشگاه فرهنگ و تمدن و فکر اسلامی در فرودین ۱۳۹۸ش از کار‌های علمی لگنهاوزن در قم، تقدیر و تجلیل نمود.[۲۴] همینطور این پژوهشگاه در سال ۱۴۰۰ش، کتابی با تیتر فیلسوف فروتن: تیم مقاله‌ها و گفتگو‌های نکوداشت پروفسور محمد لگنهاوزن را که به عملکرد حمید امیرچقماقی تدوین گردیده بود، منتشر کرد. درین تاثیر ۱۳ نوشته‌ی‌علمی در معرفی لگنهاوزن و پندار‌های وی عده‌آوری گردیده بود.[۲۵]

پانویس
«شناخت با محمد لگنهاوزن»، پژوهشگاه فرهنگ و تمدن و تامل اسلامی.
نورمحمدی، پژوهش علل تمایل مستبصرین به تشیع، ۱۳۹۴ش، ص۳۲۷.
«شناخت با محمد لگنهاوزن»، پژوهشگاه فرهنگ و تمدن و پندار اسلامی.
«تجلیل از سرویس ها علمی پروفسور لنگهاوزن در قم»، باشگاه خبرنگاران جوان.
نورمحمدی، نظارت علل تمایل مستبصرین به تشیع، ۱۳۹۴ش، ص۳۲۶.
«شناخت با محمد لگنهاوزن»، پژوهشگاه فرهنگ و تمدن و تفکر اسلامی.
«شناخت با محمد لگنهاوزن»، پژوهشگاه فرهنگ و تمدن و فکر اسلامی.
نورمحمدی، تحقیق علل میل مستبصرین به تشیع، ۱۳۹۴ش، ص۳۲۶.
«گفت‌و‌گو با مستبصر پروفسور محمد لگنهاوزن»، بنیاد دربین‌المللی استبصار.
«شناخت با محمد لگنهاوزن»، پژوهشگاه تمدن و پندار اسلامی.
«دین نکوداشت پروفسور محمد لگنهاوزن برگزار شد»، پژوهشگاه تمدن و فکر اسلامی.
«تجلیل از سرویس ها علمی پروفسور لنگهاوزن در قم»، باشگاه خبرنگاران جوان.
«شناخت با محمد لگنهاوزن»، پژوهشگاه فرهنگ و تمدن و تفکر اسلامی.
نورمحمدی، پژوهش علل رغبت مستبصرین به تشیع، ۱۳۹۴ش، ص۳۲۸.
محمد لگنهاوزن، مسائل معاصر اندیشه اسلامی، ۲۰۰۹م، ص۱.
«شناخت با محمد لگنهاوزن»، پژوهشگاه فرهنگ و تمدن و پندار اسلامی.
نورمحمدی، پژوهش علل میل مستبصرین به تشیع، ۱۳۹۴ش، ص۳۲۸.
«پروفسور محمد لگنهاوزن؛ فیلسوفی معناگرا»، پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی.
«شناخت با محمد لگنهاوزن»، پژوهشگاه تمدن و تفکر اسلامی.
«پروفسور محمد لگنهاوزن؛ فیلسوفی معناگرا»، پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی.
«تجلیل از سرویس ها علمی پروفسور لنگهاوزن در قم»، باشگاه خبرنگاران جوان.
«شناخت با محمد لگنهاوزن»، پژوهشگاه فرهنگ و تمدن و تفکر اسلامی.
«شناخت با محمد لگنهاوزن»، پژوهشگاه فره

سید علی حسینی خامنه‌ای (به دنیا آمدن: ۱۳۱۸ش) پر اسم و رسم به آیت‌الله خامنه‌ای دومی رهبر کشور ایران و از مراجع تبعیت شیعه. وی قبل از انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران از مبارزان علیه حکومت پهلوی بود که به جهت کار‌های انقلابی، مدتی را در زندان و تبعید گذراند. بعد از صورت‌گیری نظام کشور‌ایران، مسئولیت‌های مهمی برای مثال دو زمان سر کردگی‌جمهوری (۱۳۶۰-۱۳۶۸)، نمایندگی مجلس شورای اسلامی و امامت آدینه طهران را ذمه ‌دار شد و در سال ۱۳۶۸ش به رهبری کشور‌ایران تعیین مسجد امین مشهد شوید.

از مهم ترین بینش‌های دینی آیت‌الله خامنه‌ای می‌قدرت به تحریم قمه‌زنی، حرام فهمیدن توهین به مقدسات اهل‌سنت و حرمت به کار گیری از سلاح هسته‌ای اشاره نمود. وی در عرصه سیاسی، چاره قضیه فلسطین را برگزاری کلیه‌پرسی دانسته و بر مقاومت در قبال رژیم صهیونیستی تأکید دارااست. همینطور در مواجهه با تحریم‌های غرب علیه جمهوری اسلامی ایران، عقیده اقتصاد مقاومتی را مطرح نموده است. امان از جناح مقاومت، رویارویی با تهاجم فرهنگی و تأکید بر جهاد تبیین از سایر مفاهیم کلیدی در تامل وی به شمار میروند.

آیت‌الله خامنه‌ای به ادبیات و تاریخ معاصر عشق و علاقه‌مند بوده و در شعر با تخلص «امین» کار می‌نماید. کتاب‌هایی همانند طرح کلی فکر اسلامی در قرآن، بشر ۲۵۰ ساله (نظارت سیره سیاسی امامان شیعه)، غِنا (متن درس بیرون غِناء و موسیقی) و فلسطین مبتنی بر سخنان و تامل‌های وی تألیف گردیده‌اند.

مقام
سید علی خامنه‌ای از مراجع پیروی شیعه میباشد و دومی رهبر نظام کشور ایران میباشد. وی در سال‌های پیش از انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران از مبارزان علیه حکومت پهلوی بود و به همین خیال سال‌هایی را در زندان و تبعید پهلوی سپری نموده است. خامنه‌ای بعد از انقلاب اسلامی و صورت‌گیری نظام کشور ایران مسئولیت‌های مختلفی را بر ذمه داشته میباشد. ایده ها و پندار‌های وی به حیث رده رهبری‌اش از عنایت ویژه‌ای برخوردار‌است. در کشور‌ایران از وی با عناوینی همانند منزلت معظم رهبری، رهبر انقلاب اسلامی، آیت‌الله خامنه‌ای و امام خامنه‌ای خاطر می‌نمایند.

قبیله
سید علی خامنه‌ای در ۲۹ فروددین ماه ۱۳۱۸ش (۲۸ صفر ۱۳۵۸ق/ ۱۹ آوریل ۱۹۳۹م)، در مشهد زاده شد.[۱] پدرش سید جواد خامنه‌ای (درگذشت: ۱۳۶۵ش) مجتهد و علم‌آموخته حوزه علمیه نجف،[۲] در مشهد به درس دادن علم ها حوزوی، و امامت مسجد صدیقی‌های بازار مشهد (مسجد آذربایجانی‌ها) سرگرم بود.[۳] وی همینطور از امامان جماعت مسجد جامع گوهرشاد بود.[۴]

نسب خامنه‌ای به سادات افطسی و فرمانروا سید احمد میرسد که با پنج واسطه از نوادگان امام سجاد(ع) میباشد.[۵] امامزاده محمد که در تَفْرِش[یادداشت ۱] مدفون میباشد، از اجداد وی میباشد.[۶]

سید حسین خامنه‌ای (درگذشت: ۱۳۲۵ق) از علمای مشروطه‌خواه و پدرزن محمد خیابانی، جد اوست.[۷] سید محمد خامنه‌ای (درگذشت: ۱۳۵۳ق) معروف به پیغمبر و از علمای طرفدار مشروطه نیز عموی اوست.[۸]

نسب آیت‌الله خامنه‌ای از طرف مامان به محمد دیباج فرزند امام راستگو(ع) میرسد.[۹] مامان وی، خدیجه میردامادی (درگذشت: ۱۳۶۸ش) فرزند سید هاشم میردامادی (درگذشت: ۱۳۸۰ق) میباشد.[۱۰]

برکناری برمکی‌ها
سقوط برمکیان یک کدام از دیگر از حادثه ها اساسی روزگار خلافت هارون الرشید میباشد. یکی شخصیت‌های اساسی این خویشان یحیی بن خالد بود. وی در حین خلافت مهدی آموزگار هارون شد و بعد ها با روی شغل داخل شدن هارون، در دربار هارون توان و نفوذ بالایی به دست مسجد امین مشهد آورد.

[۲۷] نقل می‌نمایند، اقتدار و گنج کلان آل برمک سبب ساز شد دور و بری ها هارون، اورا نسبت به‌این خانواده بدگمان نمایند و سرنوشت امر دهد، این خویشاوندان و وابستگان آن‌ها را بازداشت و به قتل رسانند.[۲۸] مسعودی میگوید بعداز برمکیان، امور مختل شد و بی‌تدبیری و سوء سیاست‌ هارون مشخص و معلوم شد.[۲۹] ابعاد هارون نیز از براندازی این قوم و قبیله اظهار تأسف کرد.[۳۰]

کودتا‌ها
قیام‌ها و کودتا‌های زیادی در عصر هارون مانند کودتا رافع بن لیث به یاری عیسی بن ماهان در خراسان صورت اعطا کرد، که هارون سپاهی را به آن حیطه ارسال کرد و عیسی را زندانی و اموالش را مصادره کردند. وی تا فرصت مرگ هارون در زندان بود.[۳۱] از سایر ناآرامی‌ها در بخشها آذربایجان، ارمنستان و تضارب دربین دو فامیل یمنی‌ها و نزاریان بوده میباشد.[۳۲]یکی‌از قیام‌های اصلی روزگار هارون قیام یحیی بن عبدالله بوده میباشد.[۳۳]

قیام یحیی بن عبدالله

یحیی بن عبدالله بن الحسن المثنی بن الحسن بن علی بن أبی طالب، نواده امام حسن(ع) در قیام شهید فخ یکی‌از سرداران سپاه وی بود؛ بعداز باخت رخداد فخ، با گروهی به دیلم رفت و در آنجا علیه هارون عمل میکرد.[۳۴] هارون، فضل و ادب بن یحیی را با سپاهی به دیلم می‌فرستند و در طومار‌ای به خط خویش و با مدرک گروهی از علما و فقها به وی حفاظت میدهد تا به بغداد وارد خواهد شد.[۳۵] نقل می‌نمایند در بالا هارون با وی خوی مثبتی داشت؛ البته پس از مدتی فتوایی را علیه تامین‌طومار خویش از فقها میگیرد و مدتی آن گاه یحیی را به قتل میرساند.[۳۶]

درگذشت
سازه بر بعضا منابع تاریخی، در‌پی آشوب‌های خراسان توسط رافع بن لیث و آهسته نشدن حیطه بوسیله نماینده هارون، خویشِ خلیفه در سال ۱۹۲ق راهی خراسان شد تا حیطه را آهسته نماید؛ اما در طوس[۳۷] در روستایی به اسم سناباد به انگیزه بیماری در جمادی الاولی سال ۱۹۳ق در چهل و شش سالگی درگذشت و پسرش با تقوا، نماز میت را بر وی خواند. ابعاد محل دفن هارون به حرم هارونیه جهانی شد.[۳۸] شب مرگ هارون در طوس، عموم با پسر وی امین در بغداد بیعت کردند.[۳۹]در سال ۲۰۳ قمری به خواست مأمون، امام رضا(ع) در این جا در کنار هارون دفن شد.[۴۰] دعبل بن علی خزاعی از شاعران دوستدار اهل بیت(ع) دربارهٔ این که قبر هارون الرشید در کنار امام رضا(ع) قرار گرفته، این شعر را سروده میباشد: «قبران فی طوس خير الناس كلّهم/ و قبر شرّهم، هذا اینجانب العبر ما ينفع الرّجس اینجانب قرب الزكیّ و لا/ على الزکیِّ بقرب الرجس اینجانب خسارت» (دو قبر در طوس می باشند: قبر شایسته ترینِ عموم و قبر بدترینِ وی. این از عبرت‌هاست. خیر آن پلید از مجاورت بودن به آن منزه، سودی می برد و خیر قربتِ آن پلید به آن منزه ضرری می رساند).[۴۱]

نبو
تبارنامه بنی‌عباس
عباس
عبدالله
علی
محمد
سفاح
(۱۳۲-۱۳۶ق) منصور عباسی
(۱۳۶-۱۵۸ق) ابراهیم امام
مهدی عباسی
(۱۵۸-۱۶۹ق)
هارون الرشید
(۱۷۰-۱۹۳) هادی عباسی
(۱۶۹-۱۷۰)
امین عباسی
(۱۹۳-۱۹۸) مأمون
(۱۹۸-۲۱۸) معتصم
(۲۱۸-۲۲۷)
محمد متوکل عباسی
(۲۳۲-۲۴۷) واثق
(۲۲۷-۲۳۲)
مستعین
(۲۴۸-۲۵۱) معتمد
(۲۵۶-۲۷۹ق) معتز
(۲۵۲-۲۵۵) منتصر
(۲۴۷-۲۴۸) مهتدی
(۲۵۵-۲۵۶)
جستارهای متعلق
بهلول
پانویس
طبری، تاریخ، دارالکتب العلمیه، ج۸، ص۳۵۹-۳۴۷.
جعفریان، حیات فکری وسیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۶ش، ج۲،ص۲۸.
جعفریان، حیات فکری وسیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۶ش، ص۳۹۰.
زیدان، جواهر حرف، ۱۳۷۲ش، ص۷۱.