مجله خبری مساجد

عید در لغت از ماده‌ی عود، در معنای برگشت میباشد و لذا به روزهائی مسجد سجاد مشهد که خطاها از بستگان و جمعیتی برطرف می گردد و رجوع به برد‌ها و راحتی‌های اولیه می‌نماید، عید گفته می شود و در اعیاد اسلامی به مناسبت اینکه در پرتو اطاعت یک ماه میمون رمضان و یا این که اعمال فریضه‌ی حج، صفا و عصمت و طهارت فطری اول به روح و جان گشوده می گردد و آلودگی‌ها که برخلاف فطرت میباشد، از فی مابین می‌رود، عید بیان شده رزرو مسجد سجاد مشهد میباشد.(

? بخش اعظمی از آیه ها قرآن بر اجتماعی بودن شئون اسلامی دلالت می‌نماید و صفت اجتماعی بودن در همگی احکام و نوامیس اسلامی قاضی میباشد. شارع مقدس اسلام در مورد‌ی جهاد، اجتماعی بودن را به صورت آدرس مسجد سجاد مشهد بی واسطه تشریع کرده و امر داده، حضور در جهاد و حفاظت، به آن پاره ای که معاند دفع خواهد شد واجب میباشد.
روزه و حج، بر هر هر کس مستطیع و قوی به اجرا آن دو باشد و عذری نداشته باشد، واجب میباشد. اجتماعیت، درین دو واجب، به صورت بدون واسطه وجود ندارد. بلکه لازمه‌ی آن دو میباشد؛ زیرا هنگامی روزه دار روزه گرفت، شماره تلفن مسجد سجاد مشهد قهراً در حین رمضان در مساجد رفت و آمد خواهد کرد و در پایان در روز عید فطر، این اجتماع به حد بدون نقص می رسد و نیز هنگامی ملزم به زیارت منزل پروردگار شوید قهراً با بقیه مسلمان ها یک جا عده میشود و در روز عید قربان این اجتماع به حد بی نقص میرسد و نیز نمازهای پنجگانه یومیه را بر هر مکلفی واجب کرده و جماعت را در آن واجب نساخته، البته این رخصت را در روز آدینه تدارک و تلافی کرده و اجتماع برای نماز آدینه را بر تمامی واجب ساخته میباشد.

? عید فطر در قرآن

?با مراجعه به قرآن شریف آیاتی را می قدرت یافت که به صورت بی واسطه و با مقداری اعتنا بر عید فطر و آداب آن اعتنا دارا‌هستند و آرم میدهند که‌این زمینه از نظر قرآن مخفی نمانده میباشد. آن آیه‌ها عبارتند از:

1️⃣ - آیه ی 185 سوره ی مبارکه‌ی بقره: درین آیه، پروردگار متعال خلال معرفی ماه میمون رمضان و نزول قرآن، در آن به بعضا از احکام مرتبط با این ماه شریف اشاره کرده ومی‌فرماید: هریک از شما که هلال ماه رمضان را دید، بایستی روزه بگیرد .

?وکسی که در حالا مهاجرت و یا این که بیمار بود و ماه رمضان را ادراک کرد، در روزهای دیگر، می بایست روزه ی فوت گردیده را جبران نماید. به‌دنبال میفرماید: پروردگار این احکام را به خیال و خاطر راحتی شما و خیر به خیال و خاطر به مشقت افتادنتان تشریع کرده است و اینکه عدّه را کامل شدن فرمایید و خداوند را به خیال هدایت، گرانقدر بدارید.

? «یریدالله بکم الیسر ولایرید بکم العسر ولتکملواالعده ولتکبروالله علی ما هدیکم ولعلکم تشکرون».

? ولتکملوا… عطف به یرید و مبین، انگیزه غائی میباشد. خدا در تشریع احکام، برای شما سادگی منظور خیر سختگیری تا روزه ی روزها کم را به هر صورتی که بتوانید چه در ماه رمضان یا این که غیر آن به کمال رسانید.

?ممکن میباشد ولتکملوا، عطف به فعل مقدر یا این که فلیصمه، باشد تا از این فرمان «فلیصمه» (و هر امری) آنچه آسانست و بتوانید، جاری ساختن دهید و آن را کامل شدن فرمایید. زیرا فرمان ولتکملوا بعداز دستور به روزه ی ماه رمضان میباشد کمال ظاهری آن معنای اتمام است

?و کمال معنوی آن، ایفا با حالت وآداب آن میباشد تا با سپری شد روز ها عزم ی ایمانی، حکم دهنده بر علت ها و شهوات شود و بشر را بلندتر آرد و عزم‌ی آفریدگار ذهن را فراگیرد و حافظه عظمت وی، زنده و فعال شود. یادی که بر روش هدایت پایدار گردد: ولتکبروا لله علی ماهداک و در پرتو آن، نعمت ها معلوم و شکرگزاری خواهد شد.

?در احادیث، مراد از تکبیر در گزاره: و لتکبروا لله علی ما هدیکم، تعظیم و خواسته از هدایت، ولایت میباشد.

?اینکه هدایت به معنای ولایت باشد از باب تطبیق کلی بر مصداق میباشد و ممکن میباشد از قبیل به عبارتی قول بیاناتی باشد که نامش را تاویل نهاده اند. چنانکه در برخی از احادیث آمده و به معنی دو واژه ی یسر و عسر فرموده اند: یسر، ولایت و عسر، مخالفت باایمان و دوستی با معاندان خداست.

?پس معنای آیه، این میباشد که خدا را تبارک بداری و اجلالش کنی، بخاطر آن هدایت و پند که برای شما در دینتان اظهار‌کرد و بخاطر آنکه به شما موفقیت بخشید تا ماه رمضان را روزه بدارید. این ماه مختص شما امت مسلمان هست و امم دیگر از آن بی منفعت اند.

?بیشتر پژوهشگران گفته اند که هدف از ولتکبرالله، تکبیرهایی میباشد که در شب عید فطر وارداتی میباشد که‌این تکبیرها بعداز چهارنماز مغرب و عشاء و صبح روز عید ونماز عید فطر گفته می‌شود. در عید فطر این سیرتکامل می‌گویند «الله اکبر الله اکبر لااله الاالله و الله اکبر، الله اکبر ولله الحمد، الحمد علی ماهدانا وله الشّکر علی ما اولانا»(2)

امام درستگو (علیه السّلام) که فرمود: این تکبیرها را مستحب میباشد که در مغرب و عشاء و فجر و ظهر و بعدازظهر و دو رکعت نمازعید گفته گردد.(3)

2️⃣- آیه‌ها 14 و 15 سوره ی مبارکه ی اعلی:

در آیه‌ها گزینه دعوا به نجات اهل ایمان و دست اندرکاران این نجات اشاره می‌نماید. ابتدا میفرماید: مطلقاً رستگار میگردد هر که خویش را تزکیه نماید (قد افلح اینجانب تزکی) و اسم پروردگارش را به خاطر آورد و در ادامه آن نماز بخواند? (و بیان نام ربه فصلی).

?براین اساس، برهان فلاح و رستگاری و موفقیت و نجات را سه چیز می‌شمرد: تزکیه و بیان اسم خدا و آن‌گاه بجا آوردن نماز.
?به گفته ی برخی از مفسران، فرایند عملی ملزم، سه مرحله میباشد: در آغاز ازاله ی عقائد فاسده از قلب. بعد از آن حضور معرفه الله و صفات و اسماء وی در دل و سوم اشتغال به سرویس. آیه‌ها فوق در سه پاراگراف‌ی کوتاه، اشاره به‌این سه مرحله نموده است.
?این نکته نیز شایان توجه میباشد که نماز را فرع بر بیان آفریدگار می شمرد. این به خیال و خاطر آن میباشد که، تا به حافظه وی نیفتد و فروغ و روشنایی ایمان در دل وی پرتوافکن نشود، به نماز نمی‌ایستد.

همانطور که میدانیم، وظیفه‌ی پیغمبرصلّی الله علیه و آله و سلّم تزکیه میباشد.

?دلهای مستعد و حق طلب و واقعیت خواه آیه‌ها را می‌شنوند، متاثر می شوند، می‌پذیرند و می‌گروند و دل هایشان از نجاست بی دینی، با آب توحید، منزه و پاکیزه می گردد.

? و بیان نام ربه فصلی (اسامی خدا همه اوصاف ذات مقدسش می‌باشند) بیان ممکن میباشد به گویش باشد، مثل مضمون‌ رحمن و رحیم و اثر ها عفو و بخشش واسعه‌ی آفریدگار در کلیه‌ی کائنات و در وجود خودمان بیندیشیم. دقت به معانی بخشش و علو و عظمت تولید کننده و رازق بودن توانمند متعال، قهراً و مطلقاً، فروتنی میاورد. پررنگ ترین مثال‌ی اظهار فروتنی، نماز میباشد. مشاهده کنید چه طور در سه کلمه و واژه، جمیع فرآیند را گردآوری فرموده میباشد:

1️⃣- تمیز شدن از بی دینی و اخلاق و رفتار رذیله به توحید و ایمان و اعتقادوباور داشتن اصول عقاید (تزکی)

2️⃣- در اثرها توان و حکمت آفریدگار و نعمتهای دنیوی و معنوی و جسمی و روحی اندیشیدن. چون که هر ساعتی از این اندیشه، خوب از هفتاد سال عبادت میباشد خلال این بیان قلبی، با لهجه نیز واژه شهید شدن اعلام کردن (وذکراسم ربه).

3️⃣- اظهار شکستگی و خشوع و کوچکی در پیشگاه معبود نمودن و به عبادت و پرستش پرداختن (فصلی).هرکس این سه مرحله را پیمود به سرمنزل فلاح و رستگاری میرسد و این میباشد مضمون‌ «قد افلح اینجانب تزکی».
گردآوری‌ای براساس احادیث رسیده معتقدند که خواسته از «تزکی» دادن زکات فطره و قرائت نماز عید میباشد.(4) برخی نیز تزکیه را در اینجا، در معنای دادن صدقه‌ی مالی دانسته‌اند.

?اصلی این میباشد که تزکیه، معنا وسیعی دارااست که تمامی‌ی این مفاهیم را شامل میشود. هم تطهیر روح از آلودگی بی دینی و هم تطهیر از رفتار رذیله و هم پاک سازی کار از محرمات و هرگونه ریاودورویی و هم تطهیر کالا و جان بوسیله‌ی دادن زکات در منش آفریدگار.

?چون طبق آیه ی دریافت اینجانب اموالهم صدقه تطهرهم و تزکیهم ارزش (از اموال آنان صدقه ای (زکات) بگیر تا آن‌ها‌را توسط ی آن تطهیر و تزکیه کنی)، دادن زکات سبب ساز عصمت و طهارت روح و جان میباشد. به این ترتیب، مجموع تفسیرها ممکن میباشد درمعنی وسیع ی آیه توده باشد.

? آداب نماز عید ? خدا متعال در فرازی از آیه ی 31 سوره ی اعراف می فرماید:? «خذوا زینتکم عند تک تک مسجد…» یعنی هنگام رفتن به مسجد زینت‌های خویش را بردارید. این خطاب به کلیه‌ی فرزندان انسان تحت عنوان یک ضابطه دائمی که دربرگیرنده اعصار و قرن ها می گردد که زینت خویش را به هنگام رفتن به مسجد با خویش داشته باشید.

?این گزاره میتواند هم اشاره به زینت‌های جسمانی باشد که دربرگیرنده پوشیدن خرقه‌های تروتمیز و تمیز و پاک و کتف زدن موها و به کاربردن بو و مانند آن می گردد

? و هم دربرگیرنده زینت های معنوی. یعنی صفات انسانی و ملکات اخلاقی و نیت پاک و اخلاص. و در حالتی که میبینیم در بعضا از احادیث اسلامی صرفا اشاره به خرقه بهتر یا این که کتف کردن موهاشده و در صورتی‌که میبینیم صرفا حرف از مراسم نماز عید و نماز آدینه به بین آمده میباشد، استدلال بر انحصار وجود ندارد، بلکه غرض ذکر مصداق‌های پر‌نور میباشد

?و همینطور در شرایطی که میبینیم که در برخی دیگر از احادیث، زینت در معنای رهبران و پیشوایان لایق تعبیروتفسیر گردیده، استدلال بر حجم مضمون‌ آیه میباشد که تمامی زینت‌های ظاهری و باطنی را دربر می گیرد.
در کتاب المقنع گفته میباشد: «سنت در افطار عید قربان این میباشد که بعداز نماز صورت بپذیرد و درعید فطر پیش از نماز.

عید در لغت از ماده‌ی عود، در معنای برگشت میباشد و لذا به روزهائی مسجد سجاد مشهد که خطاها از بستگان و جمعیتی برطرف می گردد و رجوع به برد‌ها و راحتی‌های اولیه می‌نماید، عید گفته می شود و در اعیاد اسلامی به مناسبت اینکه در پرتو اطاعت یک ماه میمون رمضان و یا این که اعمال فریضه‌ی حج، صفا و عصمت و طهارت فطری اول به روح و جان گشوده می گردد و آلودگی‌ها که برخلاف فطرت میباشد، از فی مابین می‌رود، عید بیان شده رزرو مسجد سجاد مشهد میباشد.(

? بخش اعظمی از آیه ها قرآن بر اجتماعی بودن شئون اسلامی دلالت می‌نماید و صفت اجتماعی بودن در همگی احکام و نوامیس اسلامی قاضی میباشد. شارع مقدس اسلام در مورد‌ی جهاد، اجتماعی بودن را به صورت آدرس مسجد سجاد مشهد بی واسطه تشریع کرده و امر داده، حضور در جهاد و حفاظت، به آن پاره ای که معاند دفع خواهد شد واجب میباشد.
روزه و حج، بر هر هر کس مستطیع و قوی به اجرا آن دو باشد و عذری نداشته باشد، واجب میباشد. اجتماعیت، درین دو واجب، به صورت بدون واسطه وجود ندارد. بلکه لازمه‌ی آن دو میباشد؛ زیرا هنگامی روزه دار روزه گرفت، شماره تلفن مسجد سجاد مشهد قهراً در حین رمضان در مساجد رفت و آمد خواهد کرد و در پایان در روز عید فطر، این اجتماع به حد بدون نقص می رسد و نیز هنگامی ملزم به زیارت منزل پروردگار شوید قهراً با بقیه مسلمان ها یک جا عده میشود و در روز عید قربان این اجتماع به حد بی نقص میرسد و نیز نمازهای پنجگانه یومیه را بر هر مکلفی واجب کرده و جماعت را در آن واجب نساخته، البته این رخصت را در روز آدینه تدارک و تلافی کرده و اجتماع برای نماز آدینه را بر تمامی واجب ساخته میباشد.

? عید فطر در قرآن

?با مراجعه به قرآن شریف آیاتی را می قدرت یافت که به صورت بی واسطه و با مقداری اعتنا بر عید فطر و آداب آن اعتنا دارا‌هستند و آرم میدهند که‌این زمینه از نظر قرآن مخفی نمانده میباشد. آن آیه‌ها عبارتند از:

1️⃣ - آیه ی 185 سوره ی مبارکه‌ی بقره: درین آیه، پروردگار متعال خلال معرفی ماه میمون رمضان و نزول قرآن، در آن به بعضا از احکام مرتبط با این ماه شریف اشاره کرده ومی‌فرماید: هریک از شما که هلال ماه رمضان را دید، بایستی روزه بگیرد .

?وکسی که در حالا مهاجرت و یا این که بیمار بود و ماه رمضان را ادراک کرد، در روزهای دیگر، می بایست روزه ی فوت گردیده را جبران نماید. به‌دنبال میفرماید: پروردگار این احکام را به خیال و خاطر راحتی شما و خیر به خیال و خاطر به مشقت افتادنتان تشریع کرده است و اینکه عدّه را کامل شدن فرمایید و خداوند را به خیال هدایت، گرانقدر بدارید.

? «یریدالله بکم الیسر ولایرید بکم العسر ولتکملواالعده ولتکبروالله علی ما هدیکم ولعلکم تشکرون».

? ولتکملوا… عطف به یرید و مبین، انگیزه غائی میباشد. خدا در تشریع احکام، برای شما سادگی منظور خیر سختگیری تا روزه ی روزها کم را به هر صورتی که بتوانید چه در ماه رمضان یا این که غیر آن به کمال رسانید.

?ممکن میباشد ولتکملوا، عطف به فعل مقدر یا این که فلیصمه، باشد تا از این فرمان «فلیصمه» (و هر امری) آنچه آسانست و بتوانید، جاری ساختن دهید و آن را کامل شدن فرمایید. زیرا فرمان ولتکملوا بعداز دستور به روزه ی ماه رمضان میباشد کمال ظاهری آن معنای اتمام است

?و کمال معنوی آن، ایفا با حالت وآداب آن میباشد تا با سپری شد روز ها عزم ی ایمانی، حکم دهنده بر علت ها و شهوات شود و بشر را بلندتر آرد و عزم‌ی آفریدگار ذهن را فراگیرد و حافظه عظمت وی، زنده و فعال شود. یادی که بر روش هدایت پایدار گردد: ولتکبروا لله علی ماهداک و در پرتو آن، نعمت ها معلوم و شکرگزاری خواهد شد.

?در احادیث، مراد از تکبیر در گزاره: و لتکبروا لله علی ما هدیکم، تعظیم و خواسته از هدایت، ولایت میباشد.

?اینکه هدایت به معنای ولایت باشد از باب تطبیق کلی بر مصداق میباشد و ممکن میباشد از قبیل به عبارتی قول بیاناتی باشد که نامش را تاویل نهاده اند. چنانکه در برخی از احادیث آمده و به معنی دو واژه ی یسر و عسر فرموده اند: یسر، ولایت و عسر، مخالفت باایمان و دوستی با معاندان خداست.

?پس معنای آیه، این میباشد که خدا را تبارک بداری و اجلالش کنی، بخاطر آن هدایت و پند که برای شما در دینتان اظهار‌کرد و بخاطر آنکه به شما موفقیت بخشید تا ماه رمضان را روزه بدارید. این ماه مختص شما امت مسلمان هست و امم دیگر از آن بی منفعت اند.

?بیشتر پژوهشگران گفته اند که هدف از ولتکبرالله، تکبیرهایی میباشد که در شب عید فطر وارداتی میباشد که‌این تکبیرها بعداز چهارنماز مغرب و عشاء و صبح روز عید ونماز عید فطر گفته می‌شود. در عید فطر این سیرتکامل می‌گویند «الله اکبر الله اکبر لااله الاالله و الله اکبر، الله اکبر ولله الحمد، الحمد علی ماهدانا وله الشّکر علی ما اولانا»(2)

امام درستگو (علیه السّلام) که فرمود: این تکبیرها را مستحب میباشد که در مغرب و عشاء و فجر و ظهر و بعدازظهر و دو رکعت نمازعید گفته گردد.(3)

2️⃣- آیه‌ها 14 و 15 سوره ی مبارکه ی اعلی:

در آیه‌ها گزینه دعوا به نجات اهل ایمان و دست اندرکاران این نجات اشاره می‌نماید. ابتدا میفرماید: مطلقاً رستگار میگردد هر که خویش را تزکیه نماید (قد افلح اینجانب تزکی) و اسم پروردگارش را به خاطر آورد و در ادامه آن نماز بخواند? (و بیان نام ربه فصلی).

?براین اساس، برهان فلاح و رستگاری و موفقیت و نجات را سه چیز می‌شمرد: تزکیه و بیان اسم خدا و آن‌گاه بجا آوردن نماز.
?به گفته ی برخی از مفسران، فرایند عملی ملزم، سه مرحله میباشد: در آغاز ازاله ی عقائد فاسده از قلب. بعد از آن حضور معرفه الله و صفات و اسماء وی در دل و سوم اشتغال به سرویس. آیه‌ها فوق در سه پاراگراف‌ی کوتاه، اشاره به‌این سه مرحله نموده است.
?این نکته نیز شایان توجه میباشد که نماز را فرع بر بیان آفریدگار می شمرد. این به خیال و خاطر آن میباشد که، تا به حافظه وی نیفتد و فروغ و روشنایی ایمان در دل وی پرتوافکن نشود، به نماز نمی‌ایستد.

همانطور که میدانیم، وظیفه‌ی پیغمبرصلّی الله علیه و آله و سلّم تزکیه میباشد.

?دلهای مستعد و حق طلب و واقعیت خواه آیه‌ها را می‌شنوند، متاثر می شوند، می‌پذیرند و می‌گروند و دل هایشان از نجاست بی دینی، با آب توحید، منزه و پاکیزه می گردد.

? و بیان نام ربه فصلی (اسامی خدا همه اوصاف ذات مقدسش می‌باشند) بیان ممکن میباشد به گویش باشد، مثل مضمون‌ رحمن و رحیم و اثر ها عفو و بخشش واسعه‌ی آفریدگار در کلیه‌ی کائنات و در وجود خودمان بیندیشیم. دقت به معانی بخشش و علو و عظمت تولید کننده و رازق بودن توانمند متعال، قهراً و مطلقاً، فروتنی میاورد. پررنگ ترین مثال‌ی اظهار فروتنی، نماز میباشد. مشاهده کنید چه طور در سه کلمه و واژه، جمیع فرآیند را گردآوری فرموده میباشد:

1️⃣- تمیز شدن از بی دینی و اخلاق و رفتار رذیله به توحید و ایمان و اعتقادوباور داشتن اصول عقاید (تزکی)

2️⃣- در اثرها توان و حکمت آفریدگار و نعمتهای دنیوی و معنوی و جسمی و روحی اندیشیدن. چون که هر ساعتی از این اندیشه، خوب از هفتاد سال عبادت میباشد خلال این بیان قلبی، با لهجه نیز واژه شهید شدن اعلام کردن (وذکراسم ربه).

3️⃣- اظهار شکستگی و خشوع و کوچکی در پیشگاه معبود نمودن و به عبادت و پرستش پرداختن (فصلی).هرکس این سه مرحله را پیمود به سرمنزل فلاح و رستگاری میرسد و این میباشد مضمون‌ «قد افلح اینجانب تزکی».
گردآوری‌ای براساس احادیث رسیده معتقدند که خواسته از «تزکی» دادن زکات فطره و قرائت نماز عید میباشد.(4) برخی نیز تزکیه را در اینجا، در معنای دادن صدقه‌ی مالی دانسته‌اند.

?اصلی این میباشد که تزکیه، معنا وسیعی دارااست که تمامی‌ی این مفاهیم را شامل میشود. هم تطهیر روح از آلودگی بی دینی و هم تطهیر از رفتار رذیله و هم پاک سازی کار از محرمات و هرگونه ریاودورویی و هم تطهیر کالا و جان بوسیله‌ی دادن زکات در منش آفریدگار.

?چون طبق آیه ی دریافت اینجانب اموالهم صدقه تطهرهم و تزکیهم ارزش (از اموال آنان صدقه ای (زکات) بگیر تا آن‌ها‌را توسط ی آن تطهیر و تزکیه کنی)، دادن زکات سبب ساز عصمت و طهارت روح و جان میباشد. به این ترتیب، مجموع تفسیرها ممکن میباشد درمعنی وسیع ی آیه توده باشد.

? آداب نماز عید ? خدا متعال در فرازی از آیه ی 31 سوره ی اعراف می فرماید:? «خذوا زینتکم عند تک تک مسجد…» یعنی هنگام رفتن به مسجد زینت‌های خویش را بردارید. این خطاب به کلیه‌ی فرزندان انسان تحت عنوان یک ضابطه دائمی که دربرگیرنده اعصار و قرن ها می گردد که زینت خویش را به هنگام رفتن به مسجد با خویش داشته باشید.

?این گزاره میتواند هم اشاره به زینت‌های جسمانی باشد که دربرگیرنده پوشیدن خرقه‌های تروتمیز و تمیز و پاک و کتف زدن موها و به کاربردن بو و مانند آن می گردد

? و هم دربرگیرنده زینت های معنوی. یعنی صفات انسانی و ملکات اخلاقی و نیت پاک و اخلاص. و در حالتی که میبینیم در بعضا از احادیث اسلامی صرفا اشاره به خرقه بهتر یا این که کتف کردن موهاشده و در صورتی‌که میبینیم صرفا حرف از مراسم نماز عید و نماز آدینه به بین آمده میباشد، استدلال بر انحصار وجود ندارد، بلکه غرض ذکر مصداق‌های پر‌نور میباشد

?و همینطور در شرایطی که میبینیم که در برخی دیگر از احادیث، زینت در معنای رهبران و پیشوایان لایق تعبیروتفسیر گردیده، استدلال بر حجم مضمون‌ آیه میباشد که تمامی زینت‌های ظاهری و باطنی را دربر می گیرد.
در کتاب المقنع گفته میباشد: «سنت در افطار عید قربان این میباشد که بعداز نماز صورت بپذیرد و درعید فطر پیش از نماز.