و ویژگی ها هر مرحله را بیان نموده است.[۱۶۷]
مطالعات تفسیری باتوجه به مسائل کلامی، قضیه تعدادی بازرسی بوده میباشد، برای مثال نوشته ی علمی مانفرد گوتس درباره تأویلات القرآن ابومنصور ماتُریدی (متوفی ۳۳۳) و کتاب مایرمیخائیل بَراَشِر درباره تفاسیر مسجد امین مشهد قدیمی امامیه.
تفاسیر عرفانی، زمینه گفت و گو گرهارت باورینگ، میشل آلار، پول نویا، گراملیش و گریل بوده میباشد. مناخیم قسطر، خوری، ژرار لوکنت و گوردن نیوبی، قصص الانبیاء و مطالب شبیه عهدین را در تفاسیر اسلامی نظارت کردهاند.[۱۶۸] از کتابهایی که درین حوزه درج شده، «افسانههای انجیلی و فرا انجیلی در ادبیات عامیانه اسلامی» نوشته حییم شوارتس باوم میباشد. این کتاب، به رغم ضعیف بودن و نادر مایگیاش، به سبب ساز وارد شدن کتاب شناسی مفصّلی از منابع این حوزه در آن، عنایت فراوانی دارااست.[۱۶۹] برانون ویلر (یکی از دیگر از پژوهشگران این حوزه) و اسکات نوگل، «فرهنگ وتمدن تاریخی انبیا در اسلام و یهودیت» را منتشر کردند و در پیشگفتار آن، کتاب شناسی مفصّلی از اثر ها این حوزه آوردند. ویلر در کتاب «انبیا در قرآن: پیشگفتارای بر قرآن و تفسیرهای مسلمان ها»، فی مابین آرای مفسران اسلامی و ادبیات انجیلی تحقیقای تطبیقی اجرا بخشید. مهم ترین بازرسی ویلر، کتاب «موسی در قرآن و تفاسیر اسلامی» میباشد که در دسته مطالعاتِ قرآنی انتشارات کرزن منتشر شدهاست.
نوسازی تفاسیر غیرموجود
تجدید بنا تفاسیر غیرموجود یکیاز دیگر از موضوعات گزینه دقت خاورشناسان بوده میباشد. مطالعه مفصّل دانیل ژیماره درباره تعبیر و تفسیر قرآن ابوعلی جُبّایی مثالای از این مطالعات میباشد. چاپ و تصحیح تفاسیر قرآن، چندان آیتم دقت خاورشناسان نبوده میباشد و در این باره صرفا این اثرها شایان ذکرند: چاپ پیشگفتار المبانی و المحرر الوجیز به عملکرد آرتور جفری، چاپ پیشگفتار تفسیرالکشف و البیان ثعلبی (متوفی ۴۲۷) و خمس مائه آیه اینجانب القرآن مقاتل بن سلیمان به همت آیزیا گولدفلد.
کتاب «گرایشها در تعبیر و تفسیر اسلامی» گولدتسیهر، به باعث بحثهای جامع آن درباره تکوین علم تعبیر و تفسیر و مکاتب تفسیری، از فرصت نشر تا به امروز مرجع دانشمندان بوده میباشد. این کتاب کاستیهایی داراست که موجب کتابت مقاله ها و اثر ها تحقیقاتی برای کامل شدن آن شدهاست. [۱۷۰] نیاز به متنی که جانشین کتاب گولدتسیهر خواهد شد، سبب ساز شد که در ۱۳۶۴ ش / ۱۹۸۵ در دانشکده کالگاری همایشی برگزار خواهد شد. مقالهها عرضه گردیده در آن همایش، با اسم «رهیافتهایی به تاریخ تعبیروتفسیر قرآن» منتشر گردیدهاست. جلد بیست وپنجم از گروه چهل وهفت جلدی «تکوین عالم اسلام»، نیز دربردارنده بعضا مقالهها اصلی تفسیری خاورشناسان میباشد که به کارایی اندرو ریپین با اسم «قرآن: تکوین تعبیروتفسیر» توده شدهاست.
عادل تئودور خوری، کشیش کاتولیک و معنی کننده قرآن، که در دانش کده الاهیات کالج مونستر آلمان درس دادن مینماید، قرآن کریم و مهربان را به آلمانی ترجمه و تعبیروتفسیر کرده که در دوازده جلد منتشر شدهاست. او آغاز متن آیه، آن گاه ترجمه آن و آنگاه تعبیر و تفسیر آیهها را آورده و از موضوعات گزینه اعتنا وی، نکات صرفی و نحوی و لوازم نزول آیهها بوده میباشد. خوری از تفاسیر بیضاوی، ابن کثیر، فخر رازی، روحانی طوسی، علامه طباطبائی و دیگر تفاسیر سود کرده میباشد.
کتابشناسی پژوهش ها تفسیری خاورشناسان
کتاب شناسیهایی نیز از پژوهش ها تفسیری خاورشناسان تنظیم گردیده است، به عنوان مثال کتاب شناسی مطالعات قرآنی به زبانهای اروپایی (طهران ۱۳۸۰) تألیف مرتضی کریمینیا، اثر ها منور احمد انیس و اندرو ریپین، و گزارش کوتاه با حجب و حیا عقیقی.[۱۷۱]
پانویس
جوهری؛ ابن عجم؛ ابن مراد؛ تحت «فسر».
ابن خواسته؛ فیروزآبادی؛ مرتضی زبیدی، زیر «فسر».
راغب اصفهانی، ۱۳۳۲ش؛ مرتضی زبیدی؛ تحت «فسر»؛ برای معانی دیگر مراجعه نمایید به فراهیدی؛ جوهری؛ ابن عجم؛ ابن خواسته؛ تحت «فسر »؛ زرکشی، ج۲، ص۱۴۷ـ ۱۴۸.
فراهیدی؛ ابن درید؛ جوهری؛ ابن عجم؛ ابن خواسته؛ فیروزآبادی؛ مرتضی زبیدی؛ تحت «فسر».
رضی الدین استرآبادی، پیمان ۱، جزء ۱، ص۹۲.
برای مثال رجوع نمایید به ابن خواسته؛ فیروزآبادی؛ مرتضی زبیدی؛ تحت «فسر» .
فیومی؛ شرتونی؛ پایین «فسر» .
رجوع نمایید به ابن عاشور، ج۱، ص۱۰؛ معرفت، ج۱، ص۱۳ـ۱۴.
مقدمتان فی علم ها القرآن، ص۱۷۳؛ ابوالفتوح رازی، ج۱، ص۲۳ـ۲۴؛ زرکشی، ج۲، ص۱۴۷؛ سیوطی، ج۴، ص۱۹۲؛ طریحی، تحت «فسر» .
و ویژگی ها هر مرحله را بیان نموده است.[۱۶۷]
مطالعات تفسیری باتوجه به مسائل کلامی، قضیه تعدادی بازرسی بوده میباشد، برای مثال نوشته ی علمی مانفرد گوتس درباره تأویلات القرآن ابومنصور ماتُریدی (متوفی ۳۳۳) و کتاب مایرمیخائیل بَراَشِر درباره تفاسیر مسجد امین مشهد قدیمی امامیه.
تفاسیر عرفانی، زمینه گفت و گو گرهارت باورینگ، میشل آلار، پول نویا، گراملیش و گریل بوده میباشد. مناخیم قسطر، خوری، ژرار لوکنت و گوردن نیوبی، قصص الانبیاء و مطالب شبیه عهدین را در تفاسیر اسلامی نظارت کردهاند.[۱۶۸] از کتابهایی که درین حوزه درج شده، «افسانههای انجیلی و فرا انجیلی در ادبیات عامیانه اسلامی» نوشته حییم شوارتس باوم میباشد. این کتاب، به رغم ضعیف بودن و نادر مایگیاش، به سبب ساز وارد شدن کتاب شناسی مفصّلی از منابع این حوزه در آن، عنایت فراوانی دارااست.[۱۶۹] برانون ویلر (یکی از دیگر از پژوهشگران این حوزه) و اسکات نوگل، «فرهنگ وتمدن تاریخی انبیا در اسلام و یهودیت» را منتشر کردند و در پیشگفتار آن، کتاب شناسی مفصّلی از اثر ها این حوزه آوردند. ویلر در کتاب «انبیا در قرآن: پیشگفتارای بر قرآن و تفسیرهای مسلمان ها»، فی مابین آرای مفسران اسلامی و ادبیات انجیلی تحقیقای تطبیقی اجرا بخشید. مهم ترین بازرسی ویلر، کتاب «موسی در قرآن و تفاسیر اسلامی» میباشد که در دسته مطالعاتِ قرآنی انتشارات کرزن منتشر شدهاست.
نوسازی تفاسیر غیرموجود
تجدید بنا تفاسیر غیرموجود یکیاز دیگر از موضوعات گزینه دقت خاورشناسان بوده میباشد. مطالعه مفصّل دانیل ژیماره درباره تعبیر و تفسیر قرآن ابوعلی جُبّایی مثالای از این مطالعات میباشد. چاپ و تصحیح تفاسیر قرآن، چندان آیتم دقت خاورشناسان نبوده میباشد و در این باره صرفا این اثرها شایان ذکرند: چاپ پیشگفتار المبانی و المحرر الوجیز به عملکرد آرتور جفری، چاپ پیشگفتار تفسیرالکشف و البیان ثعلبی (متوفی ۴۲۷) و خمس مائه آیه اینجانب القرآن مقاتل بن سلیمان به همت آیزیا گولدفلد.
کتاب «گرایشها در تعبیر و تفسیر اسلامی» گولدتسیهر، به باعث بحثهای جامع آن درباره تکوین علم تعبیر و تفسیر و مکاتب تفسیری، از فرصت نشر تا به امروز مرجع دانشمندان بوده میباشد. این کتاب کاستیهایی داراست که موجب کتابت مقاله ها و اثر ها تحقیقاتی برای کامل شدن آن شدهاست. [۱۷۰] نیاز به متنی که جانشین کتاب گولدتسیهر خواهد شد، سبب ساز شد که در ۱۳۶۴ ش / ۱۹۸۵ در دانشکده کالگاری همایشی برگزار خواهد شد. مقالهها عرضه گردیده در آن همایش، با اسم «رهیافتهایی به تاریخ تعبیروتفسیر قرآن» منتشر گردیدهاست. جلد بیست وپنجم از گروه چهل وهفت جلدی «تکوین عالم اسلام»، نیز دربردارنده بعضا مقالهها اصلی تفسیری خاورشناسان میباشد که به کارایی اندرو ریپین با اسم «قرآن: تکوین تعبیروتفسیر» توده شدهاست.
عادل تئودور خوری، کشیش کاتولیک و معنی کننده قرآن، که در دانش کده الاهیات کالج مونستر آلمان درس دادن مینماید، قرآن کریم و مهربان را به آلمانی ترجمه و تعبیروتفسیر کرده که در دوازده جلد منتشر شدهاست. او آغاز متن آیه، آن گاه ترجمه آن و آنگاه تعبیر و تفسیر آیهها را آورده و از موضوعات گزینه اعتنا وی، نکات صرفی و نحوی و لوازم نزول آیهها بوده میباشد. خوری از تفاسیر بیضاوی، ابن کثیر، فخر رازی، روحانی طوسی، علامه طباطبائی و دیگر تفاسیر سود کرده میباشد.
کتابشناسی پژوهش ها تفسیری خاورشناسان
کتاب شناسیهایی نیز از پژوهش ها تفسیری خاورشناسان تنظیم گردیده است، به عنوان مثال کتاب شناسی مطالعات قرآنی به زبانهای اروپایی (طهران ۱۳۸۰) تألیف مرتضی کریمینیا، اثر ها منور احمد انیس و اندرو ریپین، و گزارش کوتاه با حجب و حیا عقیقی.[۱۷۱]
پانویس
جوهری؛ ابن عجم؛ ابن مراد؛ تحت «فسر».
ابن خواسته؛ فیروزآبادی؛ مرتضی زبیدی، زیر «فسر».
راغب اصفهانی، ۱۳۳۲ش؛ مرتضی زبیدی؛ تحت «فسر»؛ برای معانی دیگر مراجعه نمایید به فراهیدی؛ جوهری؛ ابن عجم؛ ابن خواسته؛ تحت «فسر »؛ زرکشی، ج۲، ص۱۴۷ـ ۱۴۸.
فراهیدی؛ ابن درید؛ جوهری؛ ابن عجم؛ ابن خواسته؛ فیروزآبادی؛ مرتضی زبیدی؛ تحت «فسر».
رضی الدین استرآبادی، پیمان ۱، جزء ۱، ص۹۲.
برای مثال رجوع نمایید به ابن خواسته؛ فیروزآبادی؛ مرتضی زبیدی؛ تحت «فسر» .
فیومی؛ شرتونی؛ پایین «فسر» .
رجوع نمایید به ابن عاشور، ج۱، ص۱۰؛ معرفت، ج۱، ص۱۳ـ۱۴.
مقدمتان فی علم ها القرآن، ص۱۷۳؛ ابوالفتوح رازی، ج۱، ص۲۳ـ۲۴؛ زرکشی، ج۲، ص۱۴۷؛ سیوطی، ج۴، ص۱۹۲؛ طریحی، تحت «فسر» .
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای مذهبی و مناسبتهای دینی