مجله خبری مساجد

محمدباقر بن محمدتقی مجلسی (۱۰۳۷ - ۱۱۱۰ق) پر اسم و رسم به‌ علامه مجلسی یا این که مجلسی دوم، از محدثان و فقیهان معروف شیعه در قرن یازدهم هجری قمری بود. علامه مجلسی از فی مابین شاخه‌های علم ها اسلامی بیش تر از تمامی به حدیث‌نگاری عشق و علاقه داشت و به اخباریان مجاورت بود. مشهورترین کتاب وی، دسته پرحجم حدیثی به اسم بحارالانوار میباشد که نقش بارزی در احیای مقام حدیث در منظومه مسجد امین مشهد معرفت شرعی داشت.

وی با تربیت شاگردان و اثر ها پرتعداد خویش که اکثری از آن‌ها را به گویش فارسی و برای به کار گیری عامه مردم نگاشت، بر تمدن شیعی و نحوه‌های علمی علمای بعد از خویش تأثیر گذاشت. او به جهت همیاری با حکومت صفویان و نقش بارز سیاسی و اجتماعی‌اش در آن روزگار از آوازه زیاد شامل است. او منتقد صوفیه بود و با تصوف خانقاهی مخالفت می‌ورزید. مجلسی در روزگار سلطنت فرمان روا سلیمان صفوی به جایگاه «روضه خوان‌الاسلام» رسید و در زمان پاد شاه فرمانروا حسین صفوی مالک نفوذ بود.

معرفی و مقام
محمدباقر مجلسی در علم ها اسلامی مانند تعبیروتفسیر، حدیث، فقه، اصول، تاریخ، رجال و درایه تخصص داشت. وی مولف‌ای پرکار بود و به کتابت اثراتی در این مورد‌ها پرداخت.[۱] روضه خوان حرّ عاملی(۱۰۳۳ - ۱۱۰۴ق)، نسبت به وی اینگونه گفته میباشد که مجموع سعی خویش را مصروف یاد دادن علم حدیث و فقه و بلکه تمامی شاخه‌های معارف نموده است و کل نیروی عمیق فکری و پندار وقّادش را در خریداری نمودن تمامی کمالات به عمل گرفته میباشد.[۲]نتیجه کاشانی(۱۰۰۷-۱۰۹۱ق) نیز در اذن‌طومار به علامه آورده میباشد که وی جامع علم ها عقلی و نقلی میباشد.[۳] بیش تر از هر چیز به کتابت گروه‌های حدیثی اهتمام داشت و از دربین کتاب‌های وی بحارالانوار که گروه بزرگی از روایات امامان شیعه میباشد، بیش تر از کلیه آوازه دارااست. کوشش علامه مجلسی در تألیف دسته‌های حدیث شیعه همانند عملی در تقویت مذهب تشیع تحلیل گردیده و از وی همانند احیا نمایند مذهب تشیع حافظه گردیده است.[۴] محمد باقر مجلسی، شاگردان بسیار و مجالس درس زیادی داشته میباشد. بعضی منابع، شاگردان وی در مجالس درسش را بالغ بر هزار بدن بیان کرده‌اند.[۵]

معاش‌طومار
مجلسی در سال ۱۰۳۷ هجری قمری در اصفهان دیده به جهان گشود.[۶] پدرش محمدتقی مجلسی(۱۰۰۳-۱۰۷۰ق) دارای اسم و رسم به مجلسی اولیه از و مجتهدان سرشناس بعد از ظهر خود و از شاگردان روحانی بهائی(۹۵۳ق ـ۱۰۳۱ق)، ملا عبدالله شوشتری(درگذشت: ۱۰۲۱ق) و میرداماد(درگذشت: ۱۰۴۱ق) بود. مادرش، دختر صدرالدین محمد عاشوری قمی میباشد که از فامیل دانش و فضیلت به شمار میروند.[۷] وی دارنده ۳ همسر بود که از آن‌ها مالک ۴ پسر و ۵ دختر شوید.[۸]

محمدباقر مجلسی در شب ۲۷ رمضان سال ۱۱۱۰ق و در ۷۳ سالگی در اصفهان از جهان رفت[۹] و برخی تاریخ درگذشت اورا ۱۱۱۱ ضبط کرده اند.[۱۰] آقا جمال خوانساری بر او نماز گذارد.[۱۱] او سازه بر وصیتش در کنار مسجد جامع اصفهان و در مجاورت پدرش به خاک ودیعه شد. به مناسبت تاریخ وفات آن علّامه این شعر سروده گردیده است:[۱۲]

ماه رمضان چه بیست و هفتش نادر شد
تاریخ وفات باقر اعلم شد
در روز‌نگار قانونی جمهوری اسلامی ایران، ۳۰ مرداد تحت عنوان روز بزرگداشت علامه مجلسی رقم خورده میباشد.

بارگاه بقعه محمدتقی و محمدباقر مجلسی
فامیل مجلسی
سید موسی شبیری زنجانی در ذکر وجه این آوازه اینگونه میگوید که مقصودعلی بابا محمدتقی، شعر سرا بود و تخلصش مجلسی بوده میباشد که‌این کنیه به فرزندان و نوادگانش منتقل شد‌ه‌است.[۱۳] برخی دیگر آوازه این قوم و قبیله به اسم مجلسی را به جهت داشتن مجالس پرشور جد آن ها دانسته‌اند.[۱۴] نقل دیگر آن میباشد که زیرا محمدتقی در روستای «مجلس» اصفهان می‌زیسته میباشد، این خویشاوندان به مجلسی دارای اسم و رسم گردیدند.[۱۵]

نیای خویشان مجلسی حافظ ابونعیم اصفهانی(۳۳۶-۴۳۰ق) از محدثان و حفاظ میباشد.[۱۶] پدربزرگ محمد باقر، «ملا هدف» نیز اهل شعر، متانت و ادب بوده میباشد.[۱۷] جده پدری مجلسی دختر کمال الدین روضه خوان حسن عاملی نطنزی اصفهانی میباشد. محدث نوری(۱۲۵۴-۱۳۲۰ق) برادران مجلسی، میرزا عزیزالله و ملا عبدالله را ستوده میباشد. آمنه بیگم(درگذشت: قرن ۱۲ق) مشهورترین خواهر مجلسی همسر محمدصالح بن احمد مازندرانی(درگذشت: ۱۰۸۱ق) و دانا شرعی بوده میباشد.[۱۸]

تحصیلات
محمدباقر مجلسی بعداز فراگرفتن علم ها مقدماتی از محضر علمای اصفهان بهره مند شد.[۱۹] وی بیش تر از کلیه نزد پدرش محمدتقی مجلسی(۱۰۰۳–۱۰۷۰ق) فراگیری چشم میباشد و از‌آن‌جا‌که پدرش از شاگردان روحانی بهائی(۹۵۳ق ـ۱۰۳۱ق) بود، می‌قدرت از تأثیر فکر‌های روحانی بهایی بر علامه مجلسی به واسطه پدرش محمد تقی مجلسی کلام راند.[۲۰] مؤلف ریاض العلماء که از شاگردان و همیاران او در تدوین بحارالانوار بوده میباشد می‌نویسد که او علم‌های عقلی را نزد آقا حسین خوانساری(۱۰۱۶-۱۰۹۸ق/۱۶۰۷-۱۶۸۷م) و علم های نقلی را نزد پدرش فرا گرفت.[۲۱]

محمد باقر مجلسی، شاگردان بسیار و مجالس درس زیادی داشته میباشد. بعضی منابع، شاگردان وی در مجالس درسش را بالغ بر هزار بدن بیان کرده‌اند.[۵] از فی مابین شاگردان علامه برخی از مشاهیر علمای شیعه تربیت شدند که از آن گزاره می‌قدرت به میرزا عبدالله افندی اصفهانی(درگذشت: ۱۱۳۰ق)، سید نعمت‌الله جزایری(درگذشت: ۱۱۱۲ق)، روحانی عبدالله بحرانی(درگذشت: ۱۱۲۷ق)، محمد بن علی اردبیلی(درگذشت: ۱۱۰۱ق)، میر محمدصالح خاتون‌آبادی(درگذشت: ۱۱۲۶ق) و میر محمدحسین خاتون‌آبادی (نوه دختری‌اش؛ در سپری شد: ۱۱۵۱ق)، سید ابوالقاسم خوانساری(درگذشت: ۱۱۵۷ق) خاطر کرد.[۲۲]

محمدباقر بن محمدتقی مجلسی (۱۰۳۷ - ۱۱۱۰ق) پر اسم و رسم به‌ علامه مجلسی یا این که مجلسی دوم، از محدثان و فقیهان معروف شیعه در قرن یازدهم هجری قمری بود. علامه مجلسی از فی مابین شاخه‌های علم ها اسلامی بیش تر از تمامی به حدیث‌نگاری عشق و علاقه داشت و به اخباریان مجاورت بود. مشهورترین کتاب وی، دسته پرحجم حدیثی به اسم بحارالانوار میباشد که نقش بارزی در احیای مقام حدیث در منظومه مسجد امین مشهد معرفت شرعی داشت.

وی با تربیت شاگردان و اثر ها پرتعداد خویش که اکثری از آن‌ها را به گویش فارسی و برای به کار گیری عامه مردم نگاشت، بر تمدن شیعی و نحوه‌های علمی علمای بعد از خویش تأثیر گذاشت. او به جهت همیاری با حکومت صفویان و نقش بارز سیاسی و اجتماعی‌اش در آن روزگار از آوازه زیاد شامل است. او منتقد صوفیه بود و با تصوف خانقاهی مخالفت می‌ورزید. مجلسی در روزگار سلطنت فرمان روا سلیمان صفوی به جایگاه «روضه خوان‌الاسلام» رسید و در زمان پاد شاه فرمانروا حسین صفوی مالک نفوذ بود.

معرفی و مقام
محمدباقر مجلسی در علم ها اسلامی مانند تعبیروتفسیر، حدیث، فقه، اصول، تاریخ، رجال و درایه تخصص داشت. وی مولف‌ای پرکار بود و به کتابت اثراتی در این مورد‌ها پرداخت.[۱] روضه خوان حرّ عاملی(۱۰۳۳ - ۱۱۰۴ق)، نسبت به وی اینگونه گفته میباشد که مجموع سعی خویش را مصروف یاد دادن علم حدیث و فقه و بلکه تمامی شاخه‌های معارف نموده است و کل نیروی عمیق فکری و پندار وقّادش را در خریداری نمودن تمامی کمالات به عمل گرفته میباشد.[۲]نتیجه کاشانی(۱۰۰۷-۱۰۹۱ق) نیز در اذن‌طومار به علامه آورده میباشد که وی جامع علم ها عقلی و نقلی میباشد.[۳] بیش تر از هر چیز به کتابت گروه‌های حدیثی اهتمام داشت و از دربین کتاب‌های وی بحارالانوار که گروه بزرگی از روایات امامان شیعه میباشد، بیش تر از کلیه آوازه دارااست. کوشش علامه مجلسی در تألیف دسته‌های حدیث شیعه همانند عملی در تقویت مذهب تشیع تحلیل گردیده و از وی همانند احیا نمایند مذهب تشیع حافظه گردیده است.[۴] محمد باقر مجلسی، شاگردان بسیار و مجالس درس زیادی داشته میباشد. بعضی منابع، شاگردان وی در مجالس درسش را بالغ بر هزار بدن بیان کرده‌اند.[۵]

معاش‌طومار
مجلسی در سال ۱۰۳۷ هجری قمری در اصفهان دیده به جهان گشود.[۶] پدرش محمدتقی مجلسی(۱۰۰۳-۱۰۷۰ق) دارای اسم و رسم به مجلسی اولیه از و مجتهدان سرشناس بعد از ظهر خود و از شاگردان روحانی بهائی(۹۵۳ق ـ۱۰۳۱ق)، ملا عبدالله شوشتری(درگذشت: ۱۰۲۱ق) و میرداماد(درگذشت: ۱۰۴۱ق) بود. مادرش، دختر صدرالدین محمد عاشوری قمی میباشد که از فامیل دانش و فضیلت به شمار میروند.[۷] وی دارنده ۳ همسر بود که از آن‌ها مالک ۴ پسر و ۵ دختر شوید.[۸]

محمدباقر مجلسی در شب ۲۷ رمضان سال ۱۱۱۰ق و در ۷۳ سالگی در اصفهان از جهان رفت[۹] و برخی تاریخ درگذشت اورا ۱۱۱۱ ضبط کرده اند.[۱۰] آقا جمال خوانساری بر او نماز گذارد.[۱۱] او سازه بر وصیتش در کنار مسجد جامع اصفهان و در مجاورت پدرش به خاک ودیعه شد. به مناسبت تاریخ وفات آن علّامه این شعر سروده گردیده است:[۱۲]

ماه رمضان چه بیست و هفتش نادر شد
تاریخ وفات باقر اعلم شد
در روز‌نگار قانونی جمهوری اسلامی ایران، ۳۰ مرداد تحت عنوان روز بزرگداشت علامه مجلسی رقم خورده میباشد.

بارگاه بقعه محمدتقی و محمدباقر مجلسی
فامیل مجلسی
سید موسی شبیری زنجانی در ذکر وجه این آوازه اینگونه میگوید که مقصودعلی بابا محمدتقی، شعر سرا بود و تخلصش مجلسی بوده میباشد که‌این کنیه به فرزندان و نوادگانش منتقل شد‌ه‌است.[۱۳] برخی دیگر آوازه این قوم و قبیله به اسم مجلسی را به جهت داشتن مجالس پرشور جد آن ها دانسته‌اند.[۱۴] نقل دیگر آن میباشد که زیرا محمدتقی در روستای «مجلس» اصفهان می‌زیسته میباشد، این خویشاوندان به مجلسی دارای اسم و رسم گردیدند.[۱۵]

نیای خویشان مجلسی حافظ ابونعیم اصفهانی(۳۳۶-۴۳۰ق) از محدثان و حفاظ میباشد.[۱۶] پدربزرگ محمد باقر، «ملا هدف» نیز اهل شعر، متانت و ادب بوده میباشد.[۱۷] جده پدری مجلسی دختر کمال الدین روضه خوان حسن عاملی نطنزی اصفهانی میباشد. محدث نوری(۱۲۵۴-۱۳۲۰ق) برادران مجلسی، میرزا عزیزالله و ملا عبدالله را ستوده میباشد. آمنه بیگم(درگذشت: قرن ۱۲ق) مشهورترین خواهر مجلسی همسر محمدصالح بن احمد مازندرانی(درگذشت: ۱۰۸۱ق) و دانا شرعی بوده میباشد.[۱۸]

تحصیلات
محمدباقر مجلسی بعداز فراگرفتن علم ها مقدماتی از محضر علمای اصفهان بهره مند شد.[۱۹] وی بیش تر از کلیه نزد پدرش محمدتقی مجلسی(۱۰۰۳–۱۰۷۰ق) فراگیری چشم میباشد و از‌آن‌جا‌که پدرش از شاگردان روحانی بهائی(۹۵۳ق ـ۱۰۳۱ق) بود، می‌قدرت از تأثیر فکر‌های روحانی بهایی بر علامه مجلسی به واسطه پدرش محمد تقی مجلسی کلام راند.[۲۰] مؤلف ریاض العلماء که از شاگردان و همیاران او در تدوین بحارالانوار بوده میباشد می‌نویسد که او علم‌های عقلی را نزد آقا حسین خوانساری(۱۰۱۶-۱۰۹۸ق/۱۶۰۷-۱۶۸۷م) و علم های نقلی را نزد پدرش فرا گرفت.[۲۱]

محمد باقر مجلسی، شاگردان بسیار و مجالس درس زیادی داشته میباشد. بعضی منابع، شاگردان وی در مجالس درسش را بالغ بر هزار بدن بیان کرده‌اند.[۵] از فی مابین شاگردان علامه برخی از مشاهیر علمای شیعه تربیت شدند که از آن گزاره می‌قدرت به میرزا عبدالله افندی اصفهانی(درگذشت: ۱۱۳۰ق)، سید نعمت‌الله جزایری(درگذشت: ۱۱۱۲ق)، روحانی عبدالله بحرانی(درگذشت: ۱۱۲۷ق)، محمد بن علی اردبیلی(درگذشت: ۱۱۰۱ق)، میر محمدصالح خاتون‌آبادی(درگذشت: ۱۱۲۶ق) و میر محمدحسین خاتون‌آبادی (نوه دختری‌اش؛ در سپری شد: ۱۱۵۱ق)، سید ابوالقاسم خوانساری(درگذشت: ۱۱۵۷ق) خاطر کرد.[۲۲]