الرّسالَةُ العَلَویة فی فَضلِ أمیرالمؤمنین(ع) عَلی سائرِ البَرّیة سِاو سیدنا رَسولُ الله(ص) کتابی کلامی به لهجه عربی تاثیر ابوالفتح کراجکی (درگذشت ۴۴۹ق) میباشد که به مورد تفضیل علی بن ابی طالب(ع) پرداخته میباشد. مؤلف درین تاثیر، کتاب را در سه عهد و پیمان آورده و به افضلیت علی(ع) از روش قرآن، خصوصیتهای امام و پاسخ به تردید ها وارده درباره امام میپردازد. این رساله که از اعتقادات شیعه گفت و گو مینماید با تیتر «التفضیل» نیز آوازه مسجد سجاد مشهد داراست.
درباره مؤلف
نوشتهعلمیٔ اساسی: ابوالفتح کراجکی
روحانی ابوالفتح، محمد بن علی کراجکی طرابلسی در قرن چهارم هجری قمری متولد شد. وی از براقترین رخهای علمی نصفه نخستین قرن پنجم هجری قمری و معاصر با روحانی طوسی و عالم، اصولی، ریاضیدان، ستاره شناس، ادیب و با خبر به علم ها حدیث، فلسفه، سخن، نحو، خوی، تاریخ، رجال، تعبیر و پزشکی بود. او از شخصیتهای بزرگی مانند روضه خوان موءثر و سید مرتضی سود کرده و بیشتراز ۸۰ رزرو مسجد سجاد مشهد تألیف دارااست.
اسم کتاب
این تاثیر با اسمهای دیگری نیز آوازه دارااست:
التفضیل که در کتابهای لؤلؤ البحرین، امل الآمل، ریاض العلماء و روضات الجنات نام برده میباشد.
تفضیل امیر المؤمنین که مجلسی در بحار و آقا تبارک در الذریعه ذکر شده میباشد.
تفضیل علی علی غیره که در الذریعه ذکر شده گردیده است. [۱]
الرسالة العلویة فی ادب أمیر المؤمنین علیهالسلام علی سائر البریة سوی سیدنا فرستاده اللّه صلّی اللّه آدرس مسجد سجاد مشهد علیه و آله.[۲]
ساختار
نویسنده، مطالب خویش را به طور پیوسته و با کلمه و واژه فصل، مباحث را از همدیگر تفکیک مینماید و در هر فصل به ذکر یک کدام از فضائل امام علی(ع) می پردازد که منجر برتری آن حضرت بر بقیه افراد میباشد. این لوازم در واقع احادیثی از فرستاده آفریدگار یا این که منقبت و خصوصیتای میباشد که آن حضرت دارا شماره تلفن مسجد سجاد مشهد بوده میباشد.
مؤلف با توضیحی کوتاه درباره این فضیلتها، به نقل احادیث آنها پرداخته و با بیان سلسله ورقه ها، آنها را آورده میباشد. بعد از آن توضیح می دهد کهاین روایات یا این که گزارشها به چه شکل بر فضل و ادب و برتری علی (ع) بر بقیه افراد دلالت مینماید.
ازآنجاکه مؤلف، خویش از عالمان و محدثان دیرین میباشد نیازی به عنوان کردن مصادر نبوده و در واقع، احادیث وی منبعی برای کتاب ها آجل مثل بحارالانوار علامه مجلسی میباشد.
خویش مؤلف نیز عملکرد کرده احادیث و روایات را با اَسناد احادیث محدثان غیر شیعه نقل نماید و به احادیث فریقین اعتنا داشته میباشد؛ چنانکه آغاز از آیه ها قرآن برهان آورده و از ادله عقلی نیز سود کرده میباشد.[۳]
محتوا
کتاب با پیشگفتارای از عبدالعزیز کریمی پژوهشگر کتاب استارت گردیده که با اشاره به اینکه، قضیه امامت یک کدام از مهمترین اصول آئین به شمار میرود، اینگونه بیان مینماید که شایسته ترین شخص امت بعداز پیامبر معبود(ص) و امام علی(ع) میباشد و خصوصیاتی در علی(ع) میباشد که در غیر وی یافت نمیشود و بعضا از این مختصات را اینگونه برمیشمرد:
نزول قرآن در زمینهی منزلت و مقام وی (حدود ۳۰۰ آیه)
چگونگی به دنیاآمدن وی
دانش وی(از قبیل فقه، قرآن، تعبیر، شیوایی و شیوایی)
قضاوت حضرت
مکارم و سجایای اخلاقی وی (از قبیل حلم، کرم، سخاوت، شجاعت و فتوت)
سیاست و رهبری جامعه
زهد و تقوا و عبادت وی.
او به دنبال ۲۳ تاثیر که در شأن حضرت علی(ع) مندرج را میشمرد.[۴]
پژوهشگر به دنبال به ذکر معاشطومار مؤلف، آنگاه به ذکر اسامی چهارگانه کتاب که نویسنده، آن را به چه نامی اسمگذاری نموده است پرداخته و در غایت اسم «الرسالة العلویة» را آیتم تأیید خویش می داند. آنگاه به اصل کتاب پرداخته که مشتمل سه پیمان با پایین گروهای از چند فصول میباشد:
عهد نخستین: فی آلاثار
دراین قول به ثابت برتری حضرت علی(ع) از روش آیهها قرآن میپردازد و با استناد به آیه مباهله و مراد از لفظ «انفسنا» که حضرت علی(ع) میباشد، افضلیت حضرت را اثبات کرده و در پی بوسیله بعضی از احادیث از قبیل حدیث مؤاخات و حدیث طیر و... و بعضی احادیث دیگر، افضلیت حضرت علی بر سائر عموم را ثابت مینماید و گاهی در تحت این احادیث روایاتی نیز از اهل سنت که برای ثابت مدعا خویش ذکر مینمایند را بیان کرده و آن را رد مینماید.
کراجکی همینطور به نقل روایاتی میپردازد که ابن شاذان از شیوه های اهل تسنن در مضمون افضلیت حضرت آورده و بهاین وسیله به ثابت مدعی میپردازد.
عهدوپیمان دوم: فی الاعتبار
دراین نصیب خصوصیتهایی از حضرت میشمرد که دلالت بر افضلیت وی مینماید مانند: سوابق حضرت در اسلام، لیلة المبیت، مقامات حضرت در جهاد، منزلت حضرت در نزاعهای احد، خندق و احزاب.
به دنبال، اجماع سید مرتضی را بر اساس اینکه علی(ع) افضل امت بعداز نبی(ص) میباشد، ذکر مینماید.
عهد سوم: در پاسخ بعضا از تردید ها وارد بر افضلیت امام علی(ع) بر تک تک خوی غیر از رسول خاتم.[۵]
اولیه مقاله در فصل در آغاز کتاب دلیل بر برتری امیرالمؤمنین(ع) بر دیگرافراد به آیه مباهله از قرآن میباشد که بیانکننده اتحاد نفس امیرالمؤمنین با رسول میباشد و همین مضمون در احادیث زیادی از فرستاده الله(ص) درباره امام علی نیز وجود دارااست. تحت عنوان مثال حرف نبی درباره امام علی(ع) برای فرستادنش به سوی عموم طائف (لأبعثنّ إليهم رجلا هو اینجانبّي كنفسي)، وچون امیرالمؤمنین قائم جایگاهِ نفس فرستاده الله میباشد در فیض وی نیز بر هر که که پیامبر الله بر وی برتری دارااست؛ برتری داراست واین مقاله اثبات میباشد که فرستاده(ص) بر کل خوی خداوند برتری داراست.[۶] واپسین فصل کتاب تخصیص به شبههای درباره برتری امیرالمؤمنین بر دیگر انبیاء دارااست بهاین شکل که به آنها وحی میگردیده و به امام علی(ع) وحی نمیگردیده است. جواب شبهه این میباشد که وحی گاهی به معنای الهام میباشد و این ادله برتری وجود ندارد ( و کل پیامبران سودمند ازوحی نبودهاند بلکه گاهی به آنان الهام می گردیده یا این که در خواب مطلبی را اخذ می کرده اند)چنانچه چنانچه به یک نفر از اهل سنت بگویند مامان موسی به این دلیلکه به اووحی(الهام) گردیده بلندتر از عایشه میباشد وی نمی پذیرد؛ همانطور نیز اگربه یک نفر شیعه بگویند مامان موسی بدین برهان بلندتر از حضرت فاطمه(س) میباشد وی نمیپذیرد. [۷]
چاپ
کتاب بوسیله انتشارات ادله ما در یک جلد و ۱۶۸ ورقه و با استیناف مخلوق العزیز کریمی، در سال ۱۳۸۵ش در قم منتشر گردیدهاست. این چاپ در نقطه پايان نیز فهرست آیهها، روایات، اعلام، طوایف و قبایل، اماکن، اتفاق ها و روزها، کتاب ها وارده در متن، مصادر تفحص و فهرست محتویات را بیان مینماید.[۸]
الرّسالَةُ العَلَویة فی فَضلِ أمیرالمؤمنین(ع) عَلی سائرِ البَرّیة سِاو سیدنا رَسولُ الله(ص) کتابی کلامی به لهجه عربی تاثیر ابوالفتح کراجکی (درگذشت ۴۴۹ق) میباشد که به مورد تفضیل علی بن ابی طالب(ع) پرداخته میباشد. مؤلف درین تاثیر، کتاب را در سه عهد و پیمان آورده و به افضلیت علی(ع) از روش قرآن، خصوصیتهای امام و پاسخ به تردید ها وارده درباره امام میپردازد. این رساله که از اعتقادات شیعه گفت و گو مینماید با تیتر «التفضیل» نیز آوازه مسجد سجاد مشهد داراست.
درباره مؤلف
نوشتهعلمیٔ اساسی: ابوالفتح کراجکی
روحانی ابوالفتح، محمد بن علی کراجکی طرابلسی در قرن چهارم هجری قمری متولد شد. وی از براقترین رخهای علمی نصفه نخستین قرن پنجم هجری قمری و معاصر با روحانی طوسی و عالم، اصولی، ریاضیدان، ستاره شناس، ادیب و با خبر به علم ها حدیث، فلسفه، سخن، نحو، خوی، تاریخ، رجال، تعبیر و پزشکی بود. او از شخصیتهای بزرگی مانند روضه خوان موءثر و سید مرتضی سود کرده و بیشتراز ۸۰ رزرو مسجد سجاد مشهد تألیف دارااست.
اسم کتاب
این تاثیر با اسمهای دیگری نیز آوازه دارااست:
التفضیل که در کتابهای لؤلؤ البحرین، امل الآمل، ریاض العلماء و روضات الجنات نام برده میباشد.
تفضیل امیر المؤمنین که مجلسی در بحار و آقا تبارک در الذریعه ذکر شده میباشد.
تفضیل علی علی غیره که در الذریعه ذکر شده گردیده است. [۱]
الرسالة العلویة فی ادب أمیر المؤمنین علیهالسلام علی سائر البریة سوی سیدنا فرستاده اللّه صلّی اللّه آدرس مسجد سجاد مشهد علیه و آله.[۲]
ساختار
نویسنده، مطالب خویش را به طور پیوسته و با کلمه و واژه فصل، مباحث را از همدیگر تفکیک مینماید و در هر فصل به ذکر یک کدام از فضائل امام علی(ع) می پردازد که منجر برتری آن حضرت بر بقیه افراد میباشد. این لوازم در واقع احادیثی از فرستاده آفریدگار یا این که منقبت و خصوصیتای میباشد که آن حضرت دارا شماره تلفن مسجد سجاد مشهد بوده میباشد.
مؤلف با توضیحی کوتاه درباره این فضیلتها، به نقل احادیث آنها پرداخته و با بیان سلسله ورقه ها، آنها را آورده میباشد. بعد از آن توضیح می دهد کهاین روایات یا این که گزارشها به چه شکل بر فضل و ادب و برتری علی (ع) بر بقیه افراد دلالت مینماید.
ازآنجاکه مؤلف، خویش از عالمان و محدثان دیرین میباشد نیازی به عنوان کردن مصادر نبوده و در واقع، احادیث وی منبعی برای کتاب ها آجل مثل بحارالانوار علامه مجلسی میباشد.
خویش مؤلف نیز عملکرد کرده احادیث و روایات را با اَسناد احادیث محدثان غیر شیعه نقل نماید و به احادیث فریقین اعتنا داشته میباشد؛ چنانکه آغاز از آیه ها قرآن برهان آورده و از ادله عقلی نیز سود کرده میباشد.[۳]
محتوا
کتاب با پیشگفتارای از عبدالعزیز کریمی پژوهشگر کتاب استارت گردیده که با اشاره به اینکه، قضیه امامت یک کدام از مهمترین اصول آئین به شمار میرود، اینگونه بیان مینماید که شایسته ترین شخص امت بعداز پیامبر معبود(ص) و امام علی(ع) میباشد و خصوصیاتی در علی(ع) میباشد که در غیر وی یافت نمیشود و بعضا از این مختصات را اینگونه برمیشمرد:
نزول قرآن در زمینهی منزلت و مقام وی (حدود ۳۰۰ آیه)
چگونگی به دنیاآمدن وی
دانش وی(از قبیل فقه، قرآن، تعبیر، شیوایی و شیوایی)
قضاوت حضرت
مکارم و سجایای اخلاقی وی (از قبیل حلم، کرم، سخاوت، شجاعت و فتوت)
سیاست و رهبری جامعه
زهد و تقوا و عبادت وی.
او به دنبال ۲۳ تاثیر که در شأن حضرت علی(ع) مندرج را میشمرد.[۴]
پژوهشگر به دنبال به ذکر معاشطومار مؤلف، آنگاه به ذکر اسامی چهارگانه کتاب که نویسنده، آن را به چه نامی اسمگذاری نموده است پرداخته و در غایت اسم «الرسالة العلویة» را آیتم تأیید خویش می داند. آنگاه به اصل کتاب پرداخته که مشتمل سه پیمان با پایین گروهای از چند فصول میباشد:
عهد نخستین: فی آلاثار
دراین قول به ثابت برتری حضرت علی(ع) از روش آیهها قرآن میپردازد و با استناد به آیه مباهله و مراد از لفظ «انفسنا» که حضرت علی(ع) میباشد، افضلیت حضرت را اثبات کرده و در پی بوسیله بعضی از احادیث از قبیل حدیث مؤاخات و حدیث طیر و... و بعضی احادیث دیگر، افضلیت حضرت علی بر سائر عموم را ثابت مینماید و گاهی در تحت این احادیث روایاتی نیز از اهل سنت که برای ثابت مدعا خویش ذکر مینمایند را بیان کرده و آن را رد مینماید.
کراجکی همینطور به نقل روایاتی میپردازد که ابن شاذان از شیوه های اهل تسنن در مضمون افضلیت حضرت آورده و بهاین وسیله به ثابت مدعی میپردازد.
عهدوپیمان دوم: فی الاعتبار
دراین نصیب خصوصیتهایی از حضرت میشمرد که دلالت بر افضلیت وی مینماید مانند: سوابق حضرت در اسلام، لیلة المبیت، مقامات حضرت در جهاد، منزلت حضرت در نزاعهای احد، خندق و احزاب.
به دنبال، اجماع سید مرتضی را بر اساس اینکه علی(ع) افضل امت بعداز نبی(ص) میباشد، ذکر مینماید.
عهد سوم: در پاسخ بعضا از تردید ها وارد بر افضلیت امام علی(ع) بر تک تک خوی غیر از رسول خاتم.[۵]
اولیه مقاله در فصل در آغاز کتاب دلیل بر برتری امیرالمؤمنین(ع) بر دیگرافراد به آیه مباهله از قرآن میباشد که بیانکننده اتحاد نفس امیرالمؤمنین با رسول میباشد و همین مضمون در احادیث زیادی از فرستاده الله(ص) درباره امام علی نیز وجود دارااست. تحت عنوان مثال حرف نبی درباره امام علی(ع) برای فرستادنش به سوی عموم طائف (لأبعثنّ إليهم رجلا هو اینجانبّي كنفسي)، وچون امیرالمؤمنین قائم جایگاهِ نفس فرستاده الله میباشد در فیض وی نیز بر هر که که پیامبر الله بر وی برتری دارااست؛ برتری داراست واین مقاله اثبات میباشد که فرستاده(ص) بر کل خوی خداوند برتری داراست.[۶] واپسین فصل کتاب تخصیص به شبههای درباره برتری امیرالمؤمنین بر دیگر انبیاء دارااست بهاین شکل که به آنها وحی میگردیده و به امام علی(ع) وحی نمیگردیده است. جواب شبهه این میباشد که وحی گاهی به معنای الهام میباشد و این ادله برتری وجود ندارد ( و کل پیامبران سودمند ازوحی نبودهاند بلکه گاهی به آنان الهام می گردیده یا این که در خواب مطلبی را اخذ می کرده اند)چنانچه چنانچه به یک نفر از اهل سنت بگویند مامان موسی به این دلیلکه به اووحی(الهام) گردیده بلندتر از عایشه میباشد وی نمی پذیرد؛ همانطور نیز اگربه یک نفر شیعه بگویند مامان موسی بدین برهان بلندتر از حضرت فاطمه(س) میباشد وی نمیپذیرد. [۷]
چاپ
کتاب بوسیله انتشارات ادله ما در یک جلد و ۱۶۸ ورقه و با استیناف مخلوق العزیز کریمی، در سال ۱۳۸۵ش در قم منتشر گردیدهاست. این چاپ در نقطه پايان نیز فهرست آیهها، روایات، اعلام، طوایف و قبایل، اماکن، اتفاق ها و روزها، کتاب ها وارده در متن، مصادر تفحص و فهرست محتویات را بیان مینماید.[۸]
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و آموزشی