مجله خبری مساجد

خیران خادم راوی امامی قرن دوم و سوم هجری که خدمتکار امام رضا(ع) و نماینده قانونی امام جواد(ع) و امام هادی(ع) بود. رجالیانی زیرا روحانی طوسی، اورا توثیق کرده‌اند.بعضی رجالیان با استناد به یک کدام از مکاتبات امام هادی(ع) با خیران، منزلت او‌را بالاتر از وکالت بیان کرده‌اند. راویانی مانند علی بن مهزیار اهوازی و سهل وآسان بن زیاد رازی از وی قصه نقل مسجد امین مشهد کرده‌اند.

کنیه
از نسب و لقب‌اش در کتاب ها رجالی حافظه نشده میباشد.[۱] کنیه وی اَسباطی[۲] و قَراطیسی[۳] مذکور میباشد. ظاهراً قارطیسی محرّف فراطیسی میباشد، چنان که بنابر گزارش مسعودی[۴] خیران خادمِ فراطیس، مامان واثق بالله –خلیفه عباسی (حکومت: ۲۲۷-۲۳۲) - بوده و از این رو به فراطیسی آوازه داشته میباشد.[۵]

مصاحبت با ائمه(ع)
خیران خدمتکار امام رضا(ع)[۶] و نماینده قانونی امام جواد(ع) و امام هادی(ع) بود.[۷] از مصاحبت‌ وی با امام هادی(ع) و پیش‌گویی آن حضرت دربارۀ بعضا اتفاق ها و همینطور احترام و تواضع خیران در قبال آن حضرت روایاتی در اختیار میباشد.[۸]

وثاقت
روضه خوان طوسی اورا توثیق کرده[۹] و ابن شهر آشوب او را از اصحاب موثق امام هادی(ع) شمرده میباشد.[۱۰] امام هادی(ع) در یکی مکاتبات، لحاظ او‌را با رأی خویش یکسان دانسته و اطاعت از اورا همانند اطاعت از خویش شمرده میباشد.[۱۱] بعضا رجالیان این تفسیر را بالاتر از وکالت و دالّ بر وثاقت و جلالت قدر او دانسته‌اند.[۱۲]

داستان
روایاتی در نص بر امامت امام جواد(ع) و امام هادی(ع) به واسطۀ خیرانی، که احتمال داده‌اند پسر وی باشد،[۱۳] از خیران نقل شد‌ه‌است.[۱۴]

آنچه از احادیث شرعی وی در اختیار میباشد، مکاتبه‌ای میباشد با یک کدام از امامان دربارۀ حکم نماز با خرقه کثیف به خمر یا این که گوشت خوک.[۱۵] فقها و برخی رجالیان احتمال داده‌اند این طومار برای امام راستگو(ع) نبی گردیده باشد و زیرا بعید میباشد خیران مجال آن امام را فهم و شعور کرده‌باشد، در استناد این طومار به وی شک کرده‌اند.[۱۶]

ماجرا کنندگان از وی
حسن بن علی وشاء بغدادی، حسین بن محمد بن عمران اشعری،علی بن مهزیار اهوازی و سهل و آسان بن زیاد آدمی از وی داستان نقل کرده‌اند.[۱۷]

تألیف
او کتابی نیز داشته که محمد بن عیسی عُبَیدی، از اصحاب امام هادی(ع) و امام عسکری(ع) ، آن را نقل نموده است.[۱۸]

پانویس
قس ابن بابویه، کتاب الخصال، علی اکبر غفاری، قم ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۵۶۴: خیران بن داهر؛ طوسی، ۱۴۱۵، ص۳۸۶: خیران بن اسحاق؛ نیز رک: زنجانی، کتاب الجامع فی الرجال،قم: ۱۳۹۴ق، ص۷۳۴؛ دین دار ابطحی، تهذیب المقال، قم: ۱۴۱۷ق، ج۵، صص۴۲۷- ۴۲۹، که احتمال داده‌اند به عبارتی خیران خادم باشد.
کلینی، کافی،۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۸؛ قس زنجانی، کتاب الجامع فی الرجال، قم: ۱۳۹۴ق،ص۷۳۴: ساباطی.
کشی، سپردن معرفة الرجال، تلخیص محمد بن حسن طوسی، چاپ حسن مصطفوی، مشهد ۱۳۴۸ش،ص۶۰۸- ۶۰۹؛ قس شوشتری، ج۴، ص۲۲۴، که آن را محرّف اسباطی دانسته.
مسعودی، ثابت الوصیة، قم: ۱۳۸۲ش، ص۲۳۲.
قس کلینی، کافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۸؛ موءثر، الارشاد،بیروت: ۱۴۱۴ق/۱۹۹۳م، ج۲، ص۳۰۱.
نجاشی، رجال، ص۱۵۵.
برقی، رجال، ص۵۸؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۳۲۴؛ طوسی، ۱۴۱۵، ص۳۸۶.
رک: کشی، سپردن معرفة الرجال، صص۶۱۰- ۶۱۱؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۴۹۸.
طوسی، رجال،چاپ جواد قیومی اصفهانی، قم: ۱۴۲۳ق، ص۳۸۶.
ابن شهر آشوب، مناقب، چاپ هاشم رسولی محلاتی، قم: بی‌تا،ج۴، ص۴۰۲.
کشی، سپردن معرفة الرجال،تلخیص محمد بن حسن طوسی، چاپ حسن مصطفوی، مشهد: ۱۳۴۸ش، ص۶۱۱.
رک: مامقانی، تنقیح المقال، چاپ محیی الدین مامقانی، قم: ۱۴۲۳ق، ج۲۶، ص۸۴؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۶۹ش،ج۷، ص۸۵.
رک: شوشتری، ج۱۲، ص۳۲؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۲۳، ص۹۴.
کلینی، کافی، ج۱، صص۳۲۲، ۳۲۴، ۳۸۴؛ اثرگذار، الارشاد، ج۲، صص۲۷۵، ۲۷۹، ۲۹۸- ۲۹۹.
رک: کلینی، کافی، ج۳، ص۴۰۵؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۱، ص۲۷۹، ج۲، صص۳۵۸- ۳۵۹.
رک: بحرانی، الحدائق الناضرة، ج۵، ص۱۰۰؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۷، ص۸۶.
رک: خویی، معجم رجال الحدیث، ج۷، ص۸۵؛

خیران خادم راوی امامی قرن دوم و سوم هجری که خدمتکار امام رضا(ع) و نماینده قانونی امام جواد(ع) و امام هادی(ع) بود. رجالیانی زیرا روحانی طوسی، اورا توثیق کرده‌اند.بعضی رجالیان با استناد به یک کدام از مکاتبات امام هادی(ع) با خیران، منزلت او‌را بالاتر از وکالت بیان کرده‌اند. راویانی مانند علی بن مهزیار اهوازی و سهل وآسان بن زیاد رازی از وی قصه نقل مسجد امین مشهد کرده‌اند.

کنیه
از نسب و لقب‌اش در کتاب ها رجالی حافظه نشده میباشد.[۱] کنیه وی اَسباطی[۲] و قَراطیسی[۳] مذکور میباشد. ظاهراً قارطیسی محرّف فراطیسی میباشد، چنان که بنابر گزارش مسعودی[۴] خیران خادمِ فراطیس، مامان واثق بالله –خلیفه عباسی (حکومت: ۲۲۷-۲۳۲) - بوده و از این رو به فراطیسی آوازه داشته میباشد.[۵]

مصاحبت با ائمه(ع)
خیران خدمتکار امام رضا(ع)[۶] و نماینده قانونی امام جواد(ع) و امام هادی(ع) بود.[۷] از مصاحبت‌ وی با امام هادی(ع) و پیش‌گویی آن حضرت دربارۀ بعضا اتفاق ها و همینطور احترام و تواضع خیران در قبال آن حضرت روایاتی در اختیار میباشد.[۸]

وثاقت
روضه خوان طوسی اورا توثیق کرده[۹] و ابن شهر آشوب او را از اصحاب موثق امام هادی(ع) شمرده میباشد.[۱۰] امام هادی(ع) در یکی مکاتبات، لحاظ او‌را با رأی خویش یکسان دانسته و اطاعت از اورا همانند اطاعت از خویش شمرده میباشد.[۱۱] بعضا رجالیان این تفسیر را بالاتر از وکالت و دالّ بر وثاقت و جلالت قدر او دانسته‌اند.[۱۲]

داستان
روایاتی در نص بر امامت امام جواد(ع) و امام هادی(ع) به واسطۀ خیرانی، که احتمال داده‌اند پسر وی باشد،[۱۳] از خیران نقل شد‌ه‌است.[۱۴]

آنچه از احادیث شرعی وی در اختیار میباشد، مکاتبه‌ای میباشد با یک کدام از امامان دربارۀ حکم نماز با خرقه کثیف به خمر یا این که گوشت خوک.[۱۵] فقها و برخی رجالیان احتمال داده‌اند این طومار برای امام راستگو(ع) نبی گردیده باشد و زیرا بعید میباشد خیران مجال آن امام را فهم و شعور کرده‌باشد، در استناد این طومار به وی شک کرده‌اند.[۱۶]

ماجرا کنندگان از وی
حسن بن علی وشاء بغدادی، حسین بن محمد بن عمران اشعری،علی بن مهزیار اهوازی و سهل و آسان بن زیاد آدمی از وی داستان نقل کرده‌اند.[۱۷]

تألیف
او کتابی نیز داشته که محمد بن عیسی عُبَیدی، از اصحاب امام هادی(ع) و امام عسکری(ع) ، آن را نقل نموده است.[۱۸]

پانویس
قس ابن بابویه، کتاب الخصال، علی اکبر غفاری، قم ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۵۶۴: خیران بن داهر؛ طوسی، ۱۴۱۵، ص۳۸۶: خیران بن اسحاق؛ نیز رک: زنجانی، کتاب الجامع فی الرجال،قم: ۱۳۹۴ق، ص۷۳۴؛ دین دار ابطحی، تهذیب المقال، قم: ۱۴۱۷ق، ج۵، صص۴۲۷- ۴۲۹، که احتمال داده‌اند به عبارتی خیران خادم باشد.
کلینی، کافی،۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۸؛ قس زنجانی، کتاب الجامع فی الرجال، قم: ۱۳۹۴ق،ص۷۳۴: ساباطی.
کشی، سپردن معرفة الرجال، تلخیص محمد بن حسن طوسی، چاپ حسن مصطفوی، مشهد ۱۳۴۸ش،ص۶۰۸- ۶۰۹؛ قس شوشتری، ج۴، ص۲۲۴، که آن را محرّف اسباطی دانسته.
مسعودی، ثابت الوصیة، قم: ۱۳۸۲ش، ص۲۳۲.
قس کلینی، کافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۸؛ موءثر، الارشاد،بیروت: ۱۴۱۴ق/۱۹۹۳م، ج۲، ص۳۰۱.
نجاشی، رجال، ص۱۵۵.
برقی، رجال، ص۵۸؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۳۲۴؛ طوسی، ۱۴۱۵، ص۳۸۶.
رک: کشی، سپردن معرفة الرجال، صص۶۱۰- ۶۱۱؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۴۹۸.
طوسی، رجال،چاپ جواد قیومی اصفهانی، قم: ۱۴۲۳ق، ص۳۸۶.
ابن شهر آشوب، مناقب، چاپ هاشم رسولی محلاتی، قم: بی‌تا،ج۴، ص۴۰۲.
کشی، سپردن معرفة الرجال،تلخیص محمد بن حسن طوسی، چاپ حسن مصطفوی، مشهد: ۱۳۴۸ش، ص۶۱۱.
رک: مامقانی، تنقیح المقال، چاپ محیی الدین مامقانی، قم: ۱۴۲۳ق، ج۲۶، ص۸۴؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۶۹ش،ج۷، ص۸۵.
رک: شوشتری، ج۱۲، ص۳۲؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۲۳، ص۹۴.
کلینی، کافی، ج۱، صص۳۲۲، ۳۲۴، ۳۸۴؛ اثرگذار، الارشاد، ج۲، صص۲۷۵، ۲۷۹، ۲۹۸- ۲۹۹.
رک: کلینی، کافی، ج۳، ص۴۰۵؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۱، ص۲۷۹، ج۲، صص۳۵۸- ۳۵۹.
رک: بحرانی، الحدائق الناضرة، ج۵، ص۱۰۰؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۷، ص۸۶.
رک: خویی، معجم رجال الحدیث، ج۷، ص۸۵؛