طریقهها
حرف امینی بعد از مسافرت پژوهشی به هند
درصورتی که اینجانب مرجع بودم و وجوهات فقاهتی به دست اینجانب میرسید، کلیه را به طلاب میدادم تا مسافرت نمایند، تکان نمایند، میگفتم: این هزینه! بروید و عالم را و آدم را بشناسید عبدالحسین امینی معتقد بود اجتهاد [در دنیای تازه] از حوزه توان شخص بیرون میباشد و بایستی «هیئت فتوا»ی مقتدر، شجاع و مجالشناس تشکیل گردد. او تألیف رساله را برای مرجعیت عالم تشیع که می بایست جهانی باشد، کافی نمیدانست و افرادی را که فارغ از آمادگی، رده مرجعیت را بر ذمه میگیرند، سرزنش می کرد و این فعالیت را جنایتی میدانست که معادل تلف کردن همگی قیمتهای مسجد امین مشهد تشیع میباشد. [۲۸] [یادداشت ۵]
انتقاد کتابهای سطحی
امینی، مخالف تکثیر کتابهای سطحی و ضعیف درباره مسائل فقهی بود؛ کتابهایی که از مأخذ موثق به کار گیری نمیکردند، یا این که آنکه مبتنی بر اجتهاد و استنتاج درست نوشته نشدهاند. او درباره بعضا از کتابهای شرعی منتشر گردیده در طی خویش می گوید: کتابهایی را که در امسالها در گستردن هم اکنون ائمه در گویش فارسی مندرج، بایستی به دریا جاری شد.[۲۹]
محتوای مدیحهخوانی
علامه امینی از بیشتر محافل و مجالس مذهبی خشنود عدم وجود و نقدهایی بر این مجالس مطرح می کرد. مهمترین عیب گیری وی بیاطلاعی و ناآگاهی بخش اعظمی از گویندگان از حدیث و معارف فقاهتی بود و به سخنان نامستند و نامناسب اهل منبر و بعضی از مدیحهخوانان، اختلال داشت. امینی میگوید: «در یک کدام از مجالس عمده طهران، در روز ها سوگواری کمپانی کرده بودم، در اواسط منبر، با اینکه کاری زننده بود، برخاستم و خارج آمدم، زیرا نشستن و گوش دادن به آن صحبتها را حرام دانستم.»[۳۰]
زیارت امامان
عبدالحسین امینی معتقد بود زیارت ائمه و امامزادگان، مغایر آنچه همفعلا دربین شیعهها چشم میگردد، می بایست راندمان بدون شوخی پرورشی داشته باشد. از این رو، یک کدام از شغل های اولیه وی، چاپ یک کدام از معتبرترین متنها زیارتی شیعه به اسم «بی نقص الزیارات» تألیف ابن قولویه قمی بود. یکیاز دیگر از تألیفات وی، کتاب «متانت الزائر»، در گستردن آداب زیارت امام حسین (ع) میباشد.[۳۱]
امینی از بینش دیگر افراد
حکیمی در تقریظ[۳۲] بر کتاب شهداء الفضیلة، علامه امینی را پرچمدار علم و متانت و قهرمان تکان فکری اسلامی دانسته و گفته میباشد که وی با ابتکار و ابتکارات جالبش، بر نویسندگان متقدم و معاصر پیشی جسته و درسهای پرارج علمی و تاریخی و ادبی و اخلاقی به یادگار گذارده میباشد.[۳۳]
محمدحسین غروی اصفهانی، در تقریظ بر اولی کتاب علامه امینی، ضمن ثنا و تعریف و تحسین کتاب، به حمد بضاعت و توانهای ذاتی عبدالحسین امینی هم پرداخته و اورا دارنده نبوغ در هنر نویسندگی و فضیلت راستگویی و راستجویی دانسته میباشد.[۳۴]
سید ابوالقاسم خوئی، خطاب به یکیاز علما، اجر زیارت علامه امینی را از درس تلاوت فراتر دانسته و گفته میباشد که «مطمئن باشید اجر زیارت وی از اجر کلیه این درسها بیشتر میباشد.»[۳۵]
آقابزرگ تهرانی، در تقریظ بر کتاب شهداء الفضیلة درسال ۱۳۵۳ه.ق، امینی را مظهر راستین آیین، جمال آئین، و مردی پریقین خوانده و کتاب اورا شاهکاری برای امت کنیه داده میباشد.[۳۶]
محمدرضا حکیمی در پیشگفتار یادنامه علامه امینی، درباره هدف ها متفحصنشده وی، نوشته میباشد که جز آنچه علامه امینی اعمال داده، وی هنوز غرضهای دیگری داشت که با نقطه نهایی عمرش غالب به اعمال نشد. برخی از این اپلیکیشنها عبارت بودند از: تأسیس دارالتألیف (منزل نویسندگان)، تأسیس مرکزی برای بازرسی به نشریات عالم درباره اسلام، احیای دین نقابت، توسیع و تحکیم مبانی مرجعیت، چاپ و انتشار کتاب ها بخش اعظمی از علمای اسلام که به موقعیت خطی باقیماندهاند، اقداماتی در جهت اعطای طریقه بیشتر به طلاب علم ها فقاهتی و مجبور ساختن آنها به جنبش و هجرت بدور گیتی و آشنایی معاش حقیقی وواقعی و مسائل دنیا و علم ها فرصت، تصحیح و تعدیل و نظارتی ظریف و دامنهدار درباره کتاب ها مذهبی؛ تا آنکه معدودمعدود کسانی درباره مذهب و مسائل مذهبی کتاب بنویسند که هم دارنده داده ها کافی و تخصصند و هم صلاحیت داراهستند، خیر اینکه هر که رسید بتواند کتاب فقاهتی بنویسد، تصحیح مسیر مجالس مذهبی و بررسی بر آنچه در آن ها به عموم آموخته می شود.[۳۷]
محمد عبدالغنی حسن مصری، از علمای اهل سنت، شعری درباره وی سروده میباشد. وی درین شعر، تاکید مینماید که گرچه لحن امینی در هنگام دعوا تند میگردد، ولی کردار وی بسیار قابل انعطاف میباشد. وی همینطور از خداوند برای عبدالحسین امینی محرک پسندیده مراد میباشد؛ پاداشی به نیکویی جانبداری امینی از غدیر.[۳۸]
محمد سعید دحدوح، از عالمان حلب، در بخشی از طوماراش به علامه امینی مینویسد: به حقیقت شیوه و اخلاقی را از آل محمد(ص) ارث بردهاید که مانند آن را از غیر شما نخواهیم یافت، مگر تعداد قلیلی از پارسایان با اخلاص.[۳۹]
اخوان ثالث، شعر سرا اهل ایران، در مدح و ثنا علامه امینی و کتاب الغدیر شعری سروده میباشد. بخشی از این شعر از این قرار میباشد:
«امینی پاکبازِ آیین و حق، کاندر قمارِ علاقه، به انتقادِ قدمت و هستی زد، همگی داوِ کلیه خوش، غدیری کرد بیهمتا، چنانچون بیکران دریا...».[۴۰]
طریقهها
حرف امینی بعد از مسافرت پژوهشی به هند
درصورتی که اینجانب مرجع بودم و وجوهات فقاهتی به دست اینجانب میرسید، کلیه را به طلاب میدادم تا مسافرت نمایند، تکان نمایند، میگفتم: این هزینه! بروید و عالم را و آدم را بشناسید عبدالحسین امینی معتقد بود اجتهاد [در دنیای تازه] از حوزه توان شخص بیرون میباشد و بایستی «هیئت فتوا»ی مقتدر، شجاع و مجالشناس تشکیل گردد. او تألیف رساله را برای مرجعیت عالم تشیع که می بایست جهانی باشد، کافی نمیدانست و افرادی را که فارغ از آمادگی، رده مرجعیت را بر ذمه میگیرند، سرزنش می کرد و این فعالیت را جنایتی میدانست که معادل تلف کردن همگی قیمتهای مسجد امین مشهد تشیع میباشد. [۲۸] [یادداشت ۵]
انتقاد کتابهای سطحی
امینی، مخالف تکثیر کتابهای سطحی و ضعیف درباره مسائل فقهی بود؛ کتابهایی که از مأخذ موثق به کار گیری نمیکردند، یا این که آنکه مبتنی بر اجتهاد و استنتاج درست نوشته نشدهاند. او درباره بعضا از کتابهای شرعی منتشر گردیده در طی خویش می گوید: کتابهایی را که در امسالها در گستردن هم اکنون ائمه در گویش فارسی مندرج، بایستی به دریا جاری شد.[۲۹]
محتوای مدیحهخوانی
علامه امینی از بیشتر محافل و مجالس مذهبی خشنود عدم وجود و نقدهایی بر این مجالس مطرح می کرد. مهمترین عیب گیری وی بیاطلاعی و ناآگاهی بخش اعظمی از گویندگان از حدیث و معارف فقاهتی بود و به سخنان نامستند و نامناسب اهل منبر و بعضی از مدیحهخوانان، اختلال داشت. امینی میگوید: «در یک کدام از مجالس عمده طهران، در روز ها سوگواری کمپانی کرده بودم، در اواسط منبر، با اینکه کاری زننده بود، برخاستم و خارج آمدم، زیرا نشستن و گوش دادن به آن صحبتها را حرام دانستم.»[۳۰]
زیارت امامان
عبدالحسین امینی معتقد بود زیارت ائمه و امامزادگان، مغایر آنچه همفعلا دربین شیعهها چشم میگردد، می بایست راندمان بدون شوخی پرورشی داشته باشد. از این رو، یک کدام از شغل های اولیه وی، چاپ یک کدام از معتبرترین متنها زیارتی شیعه به اسم «بی نقص الزیارات» تألیف ابن قولویه قمی بود. یکیاز دیگر از تألیفات وی، کتاب «متانت الزائر»، در گستردن آداب زیارت امام حسین (ع) میباشد.[۳۱]
امینی از بینش دیگر افراد
حکیمی در تقریظ[۳۲] بر کتاب شهداء الفضیلة، علامه امینی را پرچمدار علم و متانت و قهرمان تکان فکری اسلامی دانسته و گفته میباشد که وی با ابتکار و ابتکارات جالبش، بر نویسندگان متقدم و معاصر پیشی جسته و درسهای پرارج علمی و تاریخی و ادبی و اخلاقی به یادگار گذارده میباشد.[۳۳]
محمدحسین غروی اصفهانی، در تقریظ بر اولی کتاب علامه امینی، ضمن ثنا و تعریف و تحسین کتاب، به حمد بضاعت و توانهای ذاتی عبدالحسین امینی هم پرداخته و اورا دارنده نبوغ در هنر نویسندگی و فضیلت راستگویی و راستجویی دانسته میباشد.[۳۴]
سید ابوالقاسم خوئی، خطاب به یکیاز علما، اجر زیارت علامه امینی را از درس تلاوت فراتر دانسته و گفته میباشد که «مطمئن باشید اجر زیارت وی از اجر کلیه این درسها بیشتر میباشد.»[۳۵]
آقابزرگ تهرانی، در تقریظ بر کتاب شهداء الفضیلة درسال ۱۳۵۳ه.ق، امینی را مظهر راستین آیین، جمال آئین، و مردی پریقین خوانده و کتاب اورا شاهکاری برای امت کنیه داده میباشد.[۳۶]
محمدرضا حکیمی در پیشگفتار یادنامه علامه امینی، درباره هدف ها متفحصنشده وی، نوشته میباشد که جز آنچه علامه امینی اعمال داده، وی هنوز غرضهای دیگری داشت که با نقطه نهایی عمرش غالب به اعمال نشد. برخی از این اپلیکیشنها عبارت بودند از: تأسیس دارالتألیف (منزل نویسندگان)، تأسیس مرکزی برای بازرسی به نشریات عالم درباره اسلام، احیای دین نقابت، توسیع و تحکیم مبانی مرجعیت، چاپ و انتشار کتاب ها بخش اعظمی از علمای اسلام که به موقعیت خطی باقیماندهاند، اقداماتی در جهت اعطای طریقه بیشتر به طلاب علم ها فقاهتی و مجبور ساختن آنها به جنبش و هجرت بدور گیتی و آشنایی معاش حقیقی وواقعی و مسائل دنیا و علم ها فرصت، تصحیح و تعدیل و نظارتی ظریف و دامنهدار درباره کتاب ها مذهبی؛ تا آنکه معدودمعدود کسانی درباره مذهب و مسائل مذهبی کتاب بنویسند که هم دارنده داده ها کافی و تخصصند و هم صلاحیت داراهستند، خیر اینکه هر که رسید بتواند کتاب فقاهتی بنویسد، تصحیح مسیر مجالس مذهبی و بررسی بر آنچه در آن ها به عموم آموخته می شود.[۳۷]
محمد عبدالغنی حسن مصری، از علمای اهل سنت، شعری درباره وی سروده میباشد. وی درین شعر، تاکید مینماید که گرچه لحن امینی در هنگام دعوا تند میگردد، ولی کردار وی بسیار قابل انعطاف میباشد. وی همینطور از خداوند برای عبدالحسین امینی محرک پسندیده مراد میباشد؛ پاداشی به نیکویی جانبداری امینی از غدیر.[۳۸]
محمد سعید دحدوح، از عالمان حلب، در بخشی از طوماراش به علامه امینی مینویسد: به حقیقت شیوه و اخلاقی را از آل محمد(ص) ارث بردهاید که مانند آن را از غیر شما نخواهیم یافت، مگر تعداد قلیلی از پارسایان با اخلاص.[۳۹]
اخوان ثالث، شعر سرا اهل ایران، در مدح و ثنا علامه امینی و کتاب الغدیر شعری سروده میباشد. بخشی از این شعر از این قرار میباشد:
«امینی پاکبازِ آیین و حق، کاندر قمارِ علاقه، به انتقادِ قدمت و هستی زد، همگی داوِ کلیه خوش، غدیری کرد بیهمتا، چنانچون بیکران دریا...».[۴۰]
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای مذهبی و مناسبتهای دینی