مجله خبری مساجد

امامزاده آقا سید علی نهبندان در شهرستان نهبندان، قسمت مسجد سجاد مشهد شوسف، دهستان عربخانه، روستای سید علی واقع گردیده است. آنچه اشخاص سالخورده به حافظه دارا‌هستند، بنای اول مزار منزل ای خرد با سقف گنبدی و درست شده از آجر بود، ابعاد به انگیزه کوچکی منزل مزار آنرا تخریب کردند، دو‌مین بنای مزار بزرگتر از بنای اولین به یاروهمدم مسجدی خرد در کنار آن ساخته شد. درین فرصت ورودی مزار از دو در قابلیت ‌پذیر بود؛ یک کدام از ورودی به باطن مقبره و دیگری ورودی به مسجد. سو‌مین مرحله نوسازی مزار در سال ۱۳۷۱ بوسیله اداره موقوفات و کارها خیریه استارت و ساختمان فعلی به نحو مطلوبی ساخته شد، محوطه امامزاده مساحتی حدود ۵۰۰۰۰ متر مربع مساحت دارااست. ساختمان کنونی مزار هشت ضلعی میباشد که ارتفاع اضلاع چهار جهت اساسی آن هر رزرو مسجد سجاد مشهد یک ۱۵ متر و ارتفاع اضلاع جهات فرعی هر یک ۳ متر و طول آن ها ۵ متر مساحتی حدود ۴۰۰ متر مربع داراست. این مزار دارنده دو صحن با تعداد متعددی رواق میباشد. درآمد مزار از نذورات نقدی و جنسی عموم تأمین می ‌گردد که در کنار مرقد امامزاده سیدعلی صندوقی میباشد که عموم نذورات نقدی خویش را در آن می ریزند و ذیل لحاظ اوقاف صرف مخارج ضروری مزار می‌شود.

روستای سید علی
سید علی روستایی در دهستان شوسف نصیب شوسف شهرستان نهبندان استان خراسان جنوبی میباشد. آرامگاهی درین روستا وجود داراست که که به مزار سید علی دارای اسم و رسم میباشد که از حدود سال ‌های ۱۳۴۰ هجری خورشیدی زیر حیث اوقاف اداره می ‌گردد و زیرا در مسیر مهم جاده مشهد-زاهدان که فقط منش ارتباطی در بین شهرهای شمالی و جنوبی و شرقی سرزمین میباشد، قرار گرفته زوار متعددی را پذیرا بوده و خلال مسافران همسایه شهرستان‌ های بیرجند، قاینات و نهبندان به زیارت این مزار می ‌آیند. بنابر یقین عموم از اولاد و احفاء امام موسی بن جعفر(ع) میباشد.

معماری بنای آقا سید علی نهبندان

حیاط
در جهات شرق، غرب و جنوب سه حیاط همچون، هریک به دهانۀ ۳ متر و عمق یک متر و طول ۶ متر تاسیس نموده‌ اند. در همین تراس ‌ها درهای فلزی به بعدها ۳×۲ متر نصب کرده ‌اند و در آدرس مسجد سجاد مشهد بالاسر هر حیاط کتیبه ‌ای نگاشته ‌اند، نمای بیرونی هشت ضلعی به طول نیم متر با سنگ مرمر و سایر طول با خشت تزئین شد‌ه‌است. مقبره رواق‌ های چهارگانه به ارتفاع ۱۶ و پهنا ۴ متر در چهار ضلع اساسی دارااست که به ‌وسیله درگاهی گران قدر به اتاق مرکزی مقبره که آرامگاه در آن واقع میباشد شیوه دارا‌هستند.

گنبد
گنبد مزار مخروطی به قطر ۳ و طول ۱۲ متر از سطح زمین میباشد که در آن ۸ نورگیر برای فروغ درون مزار درنظرگرفته شده میباشد. نمای بیرونی گنبد با کاشی‌ های سپید و آبی رنگ و زردرنگ در پوسته گل و بوته‌ های دیدنی در قضیه لاجوردی تزئین یافته که دورنمای قشنگ و دیدنی داراست. کف بقاع، نمازخانه و رواق‌ ها سنگ مرمر شماره تلفن مسجد سجاد مشهد میباشد و با قالی و قالی کوچک مفروش میباشد. از دیوارها به طول ۱/۵ متر سنگ مرمر و سایر سطح های جانبی و سقف ‌های مقبره و رواق ‌ها نیز با گچ سپید کاری گردیده‌است

مشبک کاری در قسمتهای متفاوت مسجد سید در اشکال چوبی، فلزی، آجری مسجد سجاد مشهد و گاه تلفیقی از گچ و کاشی مشاهده میشود.
سطح درونی گنبد میباشد که دارنده پنجره های مشبک گچبری میباشد که با کاشی معرق پوشیده گردیده اند.
مشبک ذکر شده دربردارنده نقوش اسلیمی تکرار شونده ای میباشد که در تداوم با نقش کاشی کاری تحت گنبد هستند. در واقعیت این مشبک ها وظیفه تهویه، جلب فروغ و روشنایی و خنک کردن محیط را به ذمه دارا هستند که با هنرمندی اساتید رشته به اینگونه عنصرر زیبایی بدل گشته اند.
گچبری مسجد سید اصفهان
در مسجد سيد اصفهان از این ماده تحت رزرو مسجد سجاد مشهد عنوان چسب و ملاط خشت و نیز تحت عنوان عنصری تزئینی مصرف شده میباشد. به کار گیری از این ماده در تزیینات، در شبستانها، مکتب و حرم آشکار میباشد.
در مکتب و شبستان ها، گچبری ها معمولی میباشد، ولی در دیگر نقاط در تلفیق با خشت کاری و کاشی کاری اعمال گردیده است.
دیوارهای بقاع بقاع آکنده‌از گچبری های مذهب بوده و هم پا با آیینه کاری به عمل رفته اند. هم اینگونه در برخی بخش های بقعه نقوش پررنگ معمولی و کتیبه پررنگ رنگی از گچ و نگارگری به دیده می‌خورند.
آیینه کاری
آیینه کاری یکی تزیینات اساسی دیوارهای حرم آدرس مسجد سجاد مشهد در مسجد سيد اصفهان میباشد که در تلفیق با گچبری های بی آلایش و مذهب به شغل رفته میباشد
از نگاه نقش و صورت، به عبارتی نقوش گیاهی و هندسی که در مقرنس ها و کتیبه های دیگر نقاط مسجد به عمل رفته، سوای نادر ترین تغییری گزینه استعمال قرار میگیرند.
در بعضا نقاط قطعات موزاییک پررنگ آیینه کاری قضیه گچی معمولی را تماماً پوشانده و نقوشی هم زیرا استکان آب و انواع هندسی پدید آورده میباشد.
فلزکاری
در مسجد سید فلزکاری صرف به جز در بارگاه فلزی حرم به فعالیت نرفته و در تلفیق با دگر قضیه های تزئینی هم زیرا چوب و شیشه رنگی اعمال شد‌ه‌است.
بارگاه زیبای مشبک مسی در حرم گنبدخانه بقعه قراردارد و قبر مرحوم سید که میان این بارگاه قرار گرفته با لامپ سبزی پر‌نور گردیده است.
در سطح ها گوناگون این بارگاه نقوشی زیرا شماره تلفن مسجد سجاد مشهد کتیبه، پیچ و نقوش گیاهی و هندسی قلمزنی گردیده‌است.

استدلال لینک میدان امام اصفهان با بافت دیرین شهر مسجد سجاد مشهد و موادتشکیل دهنده مهم آن بازار والا شهر میباشد. از طرفی در طرح تیم میدان، بازار به طور یکی‌از ارکان مهم صورت دهنده دسته و تحت عنوان نشان اقتصاد امپراتوری صفوی، بایستی حضور خویش را در محورهای مهم میدان به اکران بگذارد.

با دقت به ماهیت بازار که ضمن شغل اقتصادی، تلاش یک فضای حرکتی و دسترسی را دارااست، تحت عنوان با مداقه ترین ورودی میدان نقش جهـان از بازار در نصیب شمالی آیتم استفاد قرار بگیرد.

بر این محور بازار قیصریه یا این که بازار رزرو مسجد سجاد مشهد شاهی به طور یک شاخه فرعی از مبنا اساسی بازار و برابر با آن که از روش دو راسته بازار دیگر (بازار زرگرها و بازار دارالشفا) خویش را به راسته مهم بازار مرتبط نموده است دقیقاً در راستای اساس شمالی جنوبی میدان ساخته شد.

نقطه اتصال آن با بدنه میدان به طور سردری (سردر قیصریه) در میانه ضلع شمالی میدان نمود پیدا کرد.

در عصر صفوی با اعتنا به آنکه وضعیت میدان امام اصفهان در جنوب شهر بود و جمعیت مهم شهر در شمال میدان ساکن بودند، به این ترتیب مورد نیاز بود که مهمترین ورودی همگانی میدان در قسمت شمالی میدان و راجع به با بازار که مهم‌ترین دلیل ارتباطی شهر قدیم و پیشرفت های تازه بود، صورت بگیرد. بر این مبنا بازار قیصریه تحت ع آدرس مسجد سجاد مشهد نوان عنصر محوری میدان در قسمت شمال میدان این نقش اساسی را به ذمه می‌گیرد.

در پژوهش ورودی های میدان نقش جهـان در زمان صفوی می قدرت اذعان کرد که در‌این زمان دو ورودی اساسی برای عموم معمولی و شهروندان و همان عامه مردم به میدان در لحاظ دریافت شد. یکی‌از این ورودی های مردمی سردر بازار قیصریه میباشد و دیگری نقطه اتصال بازار حسن آباد با میدان میباشد که دسترسی قسمت های پیشرفته شهر در نصیب جنوب شرقی به میدان را میسر می کند.

سردر قیصریه در شمال میدان ازآنجاکه محل اتصال میدان با شهر قدیم اصفهان و مناطقی بود که اکثریت شهر اصفهان در آن سکونت داشتند، نسبت به دروازه میدان از بازار حسن آباد شماره تلفن مسجد سجاد مشهد از التفات بسیار بیشتری منتفع بود و به همین ادله سردر قیصریه به طور یک عنصر شاخص در اواسط ضلع شمالی میدان نمود پیدا نموده است.

امامزاده کمال در قلب روستای ضیا آباد قزوین مسجد سجاد مشهد وجود دارااست که از ظاهری شکیل و بی آلایش بهر‌مند بوده و آرم‌ای بارز از تمدن اسلامی قرن نهم هجری قمری میباشد. روستای ضیا‌آباد در ۵۶ کیلومتری جاده قزوین-همدان واقع گردیده‌است و به راحتی می‌قدرت ذکر کرد که امام‌زاده کمال مهم‌ترین ارثیه تاریخی این ناحیه به حساب می‌آید.بر طبق شنیده‌ها به حیث میرسد این امام‌زاده‌ی بی آلایش و شکیل، آرامگاه یکی‌از فرزندان امام موسی کاظم (ع) میباشد و با دقت به معماری مستحکم آن و همچنین دقتی که در آجرچینی‌های آن انجام یافته میباشد، می‌قدرت فیض گرفت که در حین ایجاد کرد سازه، احترام و دقت بخش اعظمی برای آن صرف شد‌ه‌است.بنای تک تک آجری امامزاده کمال در کنار شهر ضیاآباد قرار گرفته ودارای پلانی شش ضلعی میباشد که ارتفاع هر ضلع آن به حدود چهار متر میرسد و از خارج طاقنماهایی رزرو مسجد سجاد مشهد با قوس پنج و هشت داراست که یک فی مابین میانه آن ها نوروروشنایی گیری درنظرگرفته شده میباشد . بر روی طرح شش ضلعی بدنه ، گردنی به صورت استوانه ای با طول ۴۰/۱ متر بر پا گردیده و بعداز آن با نازکی خاصی یک قطار بندی آجری دندانه دندانه به وجود آمده و بعد از آن گنبد آجی رک خوش تناسبی بر فراز آن ساخته اند . بر پایه ی کتیبه سنگی امامزاده این سازه در سال ۸۶۱ قمری تاسیس گردیده است . این تاثیر در تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۷۷ با شمارهٔ تصویب ۲۱۷۹ به‌تیتر یک کدام از اثرها ملی کشور ایران به تصویب رسیده میباشد
بنای امامزاده کمال ضیا آباد مرتبط با سده ۹ هجری قمری میباشد .

معماری امامزاده کمال
ساختمان این امام‌زاده، بنایی شش آدرس مسجد سجاد مشهد ضلعی با گنبد مخروطیِ رُک میباشد که به همگی با خشت تاسیس شده است. ارتفاع هر ضلع این سازه ۳/۹۵ متر میباشد. گنبد سازه در دو نصیب بر روی مبنا‌ای شش ضلعی پایدار شد‌ه‌است. قسمت زیر گنبد، استوانه‌ای میباشد که نزدیک به ۱/۴۰ متر طول داراست و پیرامون آن تا کناره‌های شش‌گانه بدنه سازه، مسافت بسیار یه خرده داراست. بر روی واپسین رج این ساقه استوانه‌ای صورت، یک ستون آجرچینی به طور دندانه‌دندانه صورت گرفته میباشد و بعد از آن رُک سازه بر روی عصر سابق الذکر قرار گرفته میباشد. آجرچینی تمامی بخش‌های سازه و به‌خصوص گنبد آن، در غایت آسانی، و در عین هم اکنون با تمرکز بدون نقص اجرا گرفته میباشد.
باطن بقعه امام‌زاده نیز شش ضلعی میباشد و بر روی هر جرز آن، طاق‌نمایی برپا گردیده‌است که به یاری طاق‌نماها و کاربندی‌های در میان‌شان، اساس‌ای گِرد برای استقرار گنبد به وجود آمده میباشد. در باطن بقعه، نقش و نگارهایی به طور گلدان و گل‌و‌بوته با رنگ‌‌های آبی رنگ آسمانی، سبز و صورتی چشم می گردد. فعلا، در قبال درِ ورودیِ سازه، اتاقی تحت عنوان کفش‌کن جای‌دارد که بعد ها به بنای اساسی افزوده گردیده است. بر سردرِ ورودی امام‌زاده، کتیبه‌ای سنگی وجود دارااست که متن آن اینگونه شماره تلفن مسجد سجاد مشهد میباشد : «واجب‌التعظیم امام‌زاده کمال‌ابن حضرت امام موسی کاظم علیهما تحیه و الصلوه و السلم […] بسعی خضربن باباحاجی فی شهر سنه……

امامزاده کمال در قلب روستای ضیا آباد قزوین مسجد سجاد مشهد وجود دارااست که از ظاهری شکیل و بی آلایش بهر‌مند بوده و آرم‌ای بارز از تمدن اسلامی قرن نهم هجری قمری میباشد. روستای ضیا‌آباد در ۵۶ کیلومتری جاده قزوین-همدان واقع گردیده‌است و به راحتی می‌قدرت ذکر کرد که امام‌زاده کمال مهم‌ترین ارثیه تاریخی این ناحیه به حساب می‌آید.بر طبق شنیده‌ها به حیث میرسد این امام‌زاده‌ی بی آلایش و شکیل، آرامگاه یکی‌از فرزندان امام موسی کاظم (ع) میباشد و با دقت به معماری مستحکم آن و همچنین دقتی که در آجرچینی‌های آن انجام یافته میباشد، می‌قدرت فیض گرفت که در حین ایجاد کرد سازه، احترام و دقت بخش اعظمی برای آن صرف شد‌ه‌است.بنای تک تک آجری امامزاده کمال در کنار شهر ضیاآباد قرار گرفته ودارای پلانی شش ضلعی میباشد که ارتفاع هر ضلع آن به حدود چهار متر میرسد و از خارج طاقنماهایی رزرو مسجد سجاد مشهد با قوس پنج و هشت داراست که یک فی مابین میانه آن ها نوروروشنایی گیری درنظرگرفته شده میباشد . بر روی طرح شش ضلعی بدنه ، گردنی به صورت استوانه ای با طول ۴۰/۱ متر بر پا گردیده و بعداز آن با نازکی خاصی یک قطار بندی آجری دندانه دندانه به وجود آمده و بعد از آن گنبد آجی رک خوش تناسبی بر فراز آن ساخته اند . بر پایه ی کتیبه سنگی امامزاده این سازه در سال ۸۶۱ قمری تاسیس گردیده است . این تاثیر در تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۷۷ با شمارهٔ تصویب ۲۱۷۹ به‌تیتر یک کدام از اثرها ملی کشور ایران به تصویب رسیده میباشد
بنای امامزاده کمال ضیا آباد مرتبط با سده ۹ هجری قمری میباشد .

معماری امامزاده کمال
ساختمان این امام‌زاده، بنایی شش آدرس مسجد سجاد مشهد ضلعی با گنبد مخروطیِ رُک میباشد که به همگی با خشت تاسیس شده است. ارتفاع هر ضلع این سازه ۳/۹۵ متر میباشد. گنبد سازه در دو نصیب بر روی مبنا‌ای شش ضلعی پایدار شد‌ه‌است. قسمت زیر گنبد، استوانه‌ای میباشد که نزدیک به ۱/۴۰ متر طول داراست و پیرامون آن تا کناره‌های شش‌گانه بدنه سازه، مسافت بسیار یه خرده داراست. بر روی واپسین رج این ساقه استوانه‌ای صورت، یک ستون آجرچینی به طور دندانه‌دندانه صورت گرفته میباشد و بعد از آن رُک سازه بر روی عصر سابق الذکر قرار گرفته میباشد. آجرچینی تمامی بخش‌های سازه و به‌خصوص گنبد آن، در غایت آسانی، و در عین هم اکنون با تمرکز بدون نقص اجرا گرفته میباشد.
باطن بقعه امام‌زاده نیز شش ضلعی میباشد و بر روی هر جرز آن، طاق‌نمایی برپا گردیده‌است که به یاری طاق‌نماها و کاربندی‌های در میان‌شان، اساس‌ای گِرد برای استقرار گنبد به وجود آمده میباشد. در باطن بقعه، نقش و نگارهایی به طور گلدان و گل‌و‌بوته با رنگ‌‌های آبی رنگ آسمانی، سبز و صورتی چشم می گردد. فعلا، در قبال درِ ورودیِ سازه، اتاقی تحت عنوان کفش‌کن جای‌دارد که بعد ها به بنای اساسی افزوده گردیده است. بر سردرِ ورودی امام‌زاده، کتیبه‌ای سنگی وجود دارااست که متن آن اینگونه شماره تلفن مسجد سجاد مشهد میباشد : «واجب‌التعظیم امام‌زاده کمال‌ابن حضرت امام موسی کاظم علیهما تحیه و الصلوه و السلم […] بسعی خضربن باباحاجی فی شهر سنه……

مجموعه بندی ساختار های متفاوت مسجد در مسجد سجاد مشهد جمهوری اسلامی ایران

1-مسجد چهار طاقی: که به عبارتی آتشکده های بعد مسجد شدند ، مانند مسجد یزدخواست.

2– مسجد با شبستان ردیف دار

۳ – مسجد دو ایوانه، که دارنده یک میانسرا و دو حیاط در قبال و رویاروی قبله باشد.

4- مسجد چهار ایوانه که دارنده یک میانسرا و چهار حیاط در چهار پهلوی آن است.

بیشتر بخوانید: مسجد سید اصفهان (تاسیس رزرو مسجد سجاد مشهد واپسین بنای مشهور قاجار در اصفهان 130 سال به درازا کشید)

بیشتر بخوانید: تاریخانه دامغان (آتشکده ساسانی که در سده 2 هجری به مسجد تاریخانه دامغان تبدیل شد)
فضاهای تشکیل دهنده مسجد در جمهوری اسلامی ایران
قاعده وطرح زیرین مسجد در جمهوری اسلامی ایران، صورت چهار گوش دارا‌هستند که متضمن تصور استحکام، استقرارو ایستایی بوده و نمودگار زمین میباشد، که در ابتدا به صورت مدور آدرس مسجد سجاد مشهد گنبد منتهی میگردد که دایره بوده و نشان اسمان و قداست عوالم متعال میباشد.
این ساختار چهار گوش ودایره در مسجد اهل ایران، و نهایتاً ترفیع و سوق نگاه به نقطه پایان گنبد، مبین گرانقدر تامل و تغییر و تحول نظام ومرتبه میباشد، یعنی گذار از زمین به عرش و از نقض به کمال و از متناهی به لایتناهی، مناسبات متقابل بین روحانیت فقید فوقانی، که آدم مشتاق آن میباشد و زمین جسمانی که و در آن سکنی دارااست، اینگونه ذکر میگردد.
در آیگاه مسجد اهل ایران از خارج تا باطن میانسرای آن دارنده یک منزلت بندی فضایی یا این که سلسله مراتب میباشد.
در آغاز یک فضای گشوده به اسم “واشـدگاه” یا این شماره تلفن مسجد سجاد مشهد که “پیشگاه” مسجد میباشد که به پیشخان می پیوندند

مسجد کبود تبریز یک کدام از نفایس معماری اهل مسجد سجاد مشهد ایران اسلامی میباشد. این عمارت به طور کامل با کاشیهای لاجوردی و فیروزه فام پوشیده شد‌ه‌است. کاشی هایی از مال دریا و افق، در لابلای این فیروزه ها، کاشیهایی سیاه رنگ و سپید نیز عرض‌اندام می نمایند که به مدل و اسلوب معرق در کنار هم با نظمی دیده نواز چیده گردیده اند.

رنگ لاجوردی بیشتراز همگی درین در بین عرض اندام می نماید. کمتر بنایی را می اقتدار از زمانه تیموری پیدا کرد که به این شکل ماهرانه از هنر کاشیکاری معرق برای تزئین آن مصرف شده باشد. ترکیبی رزرو مسجد سجاد مشهد از رنگ ها و نقش هایی به رنگ های سپید و طلایی و سبز و فیروزه ای که آحاد فضای داخلی و ورودی را به آن مزین ساخته اند.

زیبایی کاشیکاری معرق و چینش این نقش ها و رنگ ها در کنار هم به طوری میباشد که هر بیننده ای را متحیر می سازد. مدل کاشیکاری مسجد کبود تبریز قابل مقایسه با ترکیبات هندسی آدرس مسجد سجاد مشهد خاص صنعت های مجال سلجوقی و مغولی وجود ندارد، بلکه به درجات بر آن برتری و امتیاز داراست. حتی این مدل کاشیکاری در هیچ یک از بناهای عصر صفویه هم چشم نمیشود.

مسجد کبود تبریز یا این که مسجد جهانشاه تبریز یکی اثرها گران بها معماری اهل ایران به‌حساب می‌آید که به نظر نحوه معماری از دیگر مثال های معماری مسجد متمایز شماره تلفن مسجد سجاد مشهد میباشد.

محراب
این مسجد دربرگیرنده ۶ محراب بوده میباشد. درون مسجد سجاد مشهد محراب و ربرروی ستون نخستین نوشته ها آیه ۲۵۴ سوره مبارکه بقره (آیه الکرسی) به خط ثلث گچبری شـده کـه قسمتی از آن از میان رفتـه میباشد.

در ستون آینده آیه ۲۳۸ سوره بقره به خط ثلث گچبری شد‌ه‌است. بالای کتیبه نام برده ودر هشت لوزی صورت کلمه و واژه (علی) هشت توشه به خط کوفی تکرار گردیده است اصولا گچ تحت عنوان عنصری صورت پذیر کاربرد وسیعی در بناهای تاریخی خصوصا تزیین مساجد داشته میباشد به همین استدلال مسجد جامع ساوه نیز از این ماده در سطح عظیم ای رزرو مسجد سجاد مشهد در بخـش هـای متعدد دربرگیرنده گنبد منزل مهم وشبستان های جناح جنوبی و محراب به کار گیری شده و اثر ها بدیعی به وجود آمده میباشد.

مناره
در کناره شمال شرقی و خارج از مسجد ساوه ، منارهای رفیع و آجری مرتبط با زمان سلجوقی واقع گردیده‌است. بخش تحت این مناره معمولی و قسمتهای بالایی آن با نقوش آجری مزین گردیده و مبنی بر شواهد آدرس مسجد سجاد مشهد و مستندات، به گذر زمان مجال قسمتی از آن تخریب یا این که ریزش نموده است و ارتفـاع فعلی آن ۱۴ متر و با قطر ۳،۵ متر است.

رویه پله ای مارپیچ که به نقوش متنوع و پر رنگ مزین گردیده، قابلیت و امکان دسترسی به نوک مناره را آماده می‌آورد. در نصیب ذیل منار جملـه «لا فرستاده آن گاه محمد» سه توشه به خط کوفی بنائی با خشت مندرج میباشد. درزیر کناره دو کتیبه ای وجود داشته که به خط ثلث در تاریخ ۵۰۴ هجری بوده میباشد.

صحن
ایوان مستطیل مربع صورت و حوضی هشت ضلعی بلندمرتبه نیز در اواسط صحن مسجد جامع ساوه جای‌دارد که دلنشین و دوست داشـتنی جلـوه مـی کنـد و چهـار باغچـه با درختانی بلند در آن عرض‌اندام می نمایند.

شبستان
این مسجد دارنده سه شبستان می‌باشد در جناح شرقی مسجد نیز چند شبستان با طاقهای بلند وجود دارااست ودارای طاق نمای محرابی صورت می‌باشد در ایـن جناح نیز تغییر تحول و تحولاتی بسیار انجام شماره تلفن مسجد سجاد مشهد یافته میباشد.

گنبد منزل
گنبد منزل مسجد جامع ساوه با تناسبات معماری اسلامی اهل ایران قرینه سازی و کناره سازی خوشگل به طول حدود ۱۷ متر سازه شده است. تزیینات کاشی کاری پایین گنبد و برگرداندن آن در پوشش فرنگی زیبایی جلوه خاصی بدین سازه بخشیده میباشد.

امامزاده آقا سید علی نهبندان در شهرستان نهبندان، قسمت مسجد سجاد مشهد شوسف، دهستان عربخانه، روستای سید علی واقع گردیده‌است. آنچه اشخاص سالخورده به خاطر دارا هستند، بنای نخستین مزار منزل ای خرد با سقف گنبدی و تشکیل شده از آجر بود، ابعاد به انگیزه کوچکی منزل مزار آنرا تخریب کردند، دو‌مین بنای مزار بزرگتر از بنای اولین به یاور مسجدی خرد در کنار آن ساخته شد. در‌این فرصت ورودی مزار از دو در قابلیت ‌پذیر بود؛ یکی از ورودی به باطن بقاع و دیگری ورودی به مسجد. سومی مرحله مرمت مزار در سال ۱۳۷۱ بوسیله اداره موقوفات و کارها خیریه استارت و ساختمان فعلی به نحو مطلوبی ساخته شد، محوطه امامزاده مساحتی حدود ۵۰۰۰۰ متر مربع مساحت داراست. ساختمان کنونی مزار هشت ضلعی میباشد که ارتفاع اضلاع چهار جهت مهم آن هرمورد ۱۵ متر و رزرو مسجد سجاد مشهد ارتفاع اضلاع جهات فرعی هر مورد ۳ متر و طول آن ها ۵ متر مساحتی حدود ۴۰۰ متر مربع داراست. این مزار دارنده دو صحن با تعداد متعددی رواق میباشد. درآمد مزار از نذورات نقدی و جنسی عموم تأمین می ‌خواهد شد که در کنار مرقد امامزاده سیدعلی صندوقی میباشد که عموم نذورات نقدی خویش را در آن می ریزند و ذیل لحاظ اوقاف صرف مخارج ضروری مزار میگردد.

روستای آدرس مسجد سجاد مشهد سید علی
سید علی روستایی در دهستان شوسف نصیب شوسف شهرستان نهبندان استان خراسان جنوبی میباشد. آرامگاهی درین روستا وجود داراست که که به مزار سید علی دارای شهرت میباشد که از حدود سال ‌های ۱۳۴۰ هجری خورشیدی ذیل حیث اوقاف اداره می ‌خواهد شد و زیرا در مسیر مهم جاده مشهد-زاهدان که فقط شیوه ارتباطی دربین شهرهای شمالی و جنوبی و شرقی سرزمین میباشد، قرار گرفته زوار متعددی را پذیرا بوده و ضمن مسافران همسایه شهرستان‌ های بیرجند، قاینات و نهبندان به زیارت این مزار می ‌آیند. بنابر اعتقادوباور شماره تلفن مسجد سجاد مشهد عموم از اولاد و احفاء امام موسی بن جعفر(ع) میباشد.

رنگ قرمز‌رنگ نشان شهید شدن و خون است.

رنگ سبز بعنوان نشان عصمت و قداست بکار گرفته مسجد سجاد مشهد گردیده بعنوان نمونه چیره سربندها، پیشانی بندها و عمامه بزرگان به رنگ سبز کشیده شد‌ه‌است .

رنگ نیلی نیز در بعضی اثرها برای قدیسان مستعمل که علامت ادب و آرامش معنوی آنهاست.

رنگ سیاه بیشتر در خرقه زنان نماد داده گردیده که علامت عزا دار بودن وی در ماتم عزیزان از دست رفته میباشد.

رنگ سپید که نشانه طهارت میباشد برای رزرو مسجد سجاد مشهد علامت دادن پوشش یاران و نزدیکان امامان و پیامبران مصرف شده همینطور رنگ تن ذوالجناح (اسب امام حسین(ع)) و درخشان (اسبی که نبی بر مرکب وی به معراج رفت) نیز سپید تعیین گردیده‌است.

با استیناف و تحقیق انجام یافته بر روی اشکال بناهای آرامگاه های کشور ایران، از لحاظ کالبدی به دو سیرتکامل اصلی گروه بندی می گردند:

۱. بنای آرامگاهی چهار گوش گنبددار ۲. بنای آرامگاهی برجی صورت مساله اساسی خیس در لحاظ نخستین به فضای هشت ضلعی گنبد دار پیش می‌آید که اما نوعی بسیار متداول آدرس مسجد سجاد مشهد میباشد.

در پژوهش تیم دوم به گونه های کارکردی به دو سیرتکامل اصلی تیم بندی میشوند:

مجموعه ابتدا، آرامگاه های کشور ایران که کلیه وابسته به اولاد و احفاد ائمه اطهار (ع) میباشند که در آنان، سنگ قبر متوفی در میانه فضای پایین گنبدخانه قرار گرفته میباشد و به واسطه وجود بارگاه از فضای دور و اطراف غیر وابسته گردیده اند.

مجموعه دوم، آرامگاه های جمهوری اسلامی ایران که وابسته به علمای اسلام بوده که در آن ها، سنگ قبر متوفی در هسته اساسی فضای حرم و در فضایی غیر از هسته مرکزی گنبدخانه قرار گرفته اند؛ که‌این شماره تلفن مسجد سجاد مشهد اطراف نیز عمدتاً، یکی صفه ها میباشد.