شبستان مسجد دارنده بیست ردیف در سمت شرق و بیست ردیف در سمت غرب بوده و چهار ردیف اساسی و تبارک به بعدها ۳*۲ متر در میانه آن جای دارد که شالودههای گنبد والا مسجد یعنی «قُبَّةُ النَّرمز» می باشد. طول داخلی این گنبد بیشتراز سی متر بوده و به طور کاملً از سنگ و با گچ سپید تزئین و تجدید بنا شدهاست. بر روی چهل ردیف نام برده، چهل ردیف خرد دیگر قراردارد.[مستلزم منبع]
این ردیفها به طور هلالی صورت میباشند که سقف مسجد را - که یک کدام از بلندترین سقفهای جان دار در بین مساجد دنیا میباشد - را نگه داشتهاند. در صحن سه قُبِّه و گنبد خرد ایجاد شده است: مسجد سجاد مشهد
قبة المال
راست: قبة المال
میانه: قبة الغواره رزرو مسجد سجاد مشهد
چپ: قبة الساعات
این قبه در سال ۱۷۲ هجری قمری توسط امیر دمشق «فضل و ادب بن باتقوا بن علی العباس» پسرعموی منصور عباسی ساخته شد و زیرا اموال و ذخائر مسجد در آن حفظ می شد به «قبة المال» دارای اسم و رسم شوید.[۱۰]
قبة الوضوء
این قبه در اواسط صحن قراردارد و در سال ۳۶۹ هجری قمری ساخته شد. در زمین آدرس مسجد سجاد مشهد لرزه سال ۱۱۷۳ هجری تخریب شوید و عثمان پاشا به سال ۱۱۸۲ هجری قمری آن را نوسازی کرد. این گنبد خرد بر شش ردیف از سنگ مرمر قرار بخشید. قبه حافظه گردیده به «صخره قُربان» نیز دارای اسم و رسم بوده میباشد. شماره تلفن مسجد سجاد مشهد
گویند حضرت هابیل قربانی خود را که گوسفندی بود بر این صخره قرار بخشید زیرا مقبول حق قرار گرفت بوسیله حریق سوخت و قربانی قابیل که گندم بود پذیرفته نشد و به به عبارتی درحال حاضر باقی ماند لذا به برادرش حسادت ورزید و اورا در کوه قاسیون به قتل رسانید. از آن روز این جای به صخره قربان مشهور شد.[۱۱]
قبة الساعات
این قبه در شرق صحن اموی و کنار «باب الساعات» جای دارد که در قرن پنجم هجری تشکیلشده و محل استقرار ساعت مسجد بوده میباشد.[۱۲]
قبة النسر یا این که عقاب
یک کدام از وسیع ترین بناهای فوقانی مسجد اموی میباشد که برفراز شبستان قرار داشته و از سنگ مرمر میباشد.
درهای مسجد
منارة البیضاء یا این که مناره عیسی(ع) در مسجد اموی
از هنگام بنای مسجد برای ورود و خروج در چهار سمت آن درهایی قرار داده شد که عبارت بودند از:
باب الزیاده: در سمت دیوار قبله و جنوب مسجد بوده که در عصر عثمانی به «باب العنبرانیین» و بعد ها نیز به «باب القوافین» جهانی شد.[مستلزم منبع]
باب جیرون: در شرق مسجد و از مطرح ترین درهای آن بوده میباشد. این در بعد ها به «باب الساعات» دارای شهرت گشت و «باب الکلاسه» و «باب اللبادین» نیز به آن گفته میشد. در کنار آن رأس الحسین علیهالسلام جای دارد.[مستلزم منبع]
باب الناطفین: در سمت شمال مسجد بوده و به «باب الفرادیس» و «باب العماره» نیز مشهور گشته میباشد.[۱۳]
مأذنه و منارهها
این مسجد دارنده سه مأذنه گرانقدر میباشد که از سنگ و به طور مربع درست شده و در سمت شمال، جنوب غربی و جنوب شرقی قرار گرفتهاند:
مناره شرقی: این مأذنه به «منارة البیضاء» و «مناره عیسی» مشهور میباشد. گویند در آخرالزمان حضرت عیسی(ع) بر این مناره فرود خواهد آمد.
مناره شمالی: این مأذنه به «العروس» پر اسم و رسم میباشد. آن را بهاین جهت مناره عروس گفتهاند که در طیهای قدیم، عموم به هنگام اجرای مراسم عروسی و پای کوبیها، با نصب لامپ و معلق کردن دستمالها و پارچههای رنگارنگ آن را تزئین میکردند و معتقد بودند این فعالیت سبب برکت گردد.
مناره غربی: به مأذنه «آق بای» پر اسم و رسم میباشد.[۱۴]
اثر ها و رده انبیا در جامع اموی
منزلت و محل دفن راز یحیی علیهالسلام
بر طبق نشانهها قرآن، معبود در سنین پیری حضرت زکریا، فرزندی به وی داده و نامش را یحیی گزینش کرد.[۱۵] او از روزگار جوانی با عفت و صالح بود، همواره در «مسجد الاقصی» به عبادت و ریاضت درگیر و از اختلاط با اهل جهان جلوگیری می کرد. وی به هنگام بعثت حضرت عیسی(ع) نبوت وی را شهیدشدن بخشید و در همین زمانه بود که به فرمان حکم دهنده یهودی میهن یهودیه به قتل رسید.[مستلزم منبع]
قبر و منزلت هود علیهالسلام
بعضی از مورخان دمشق گفتهاند که قبر حضرت هود در اینجا میباشد. این جای در سمت چپ «جایگاه رأس یحیی» یعنی در مقابل ردیف چهارم در دیوار قبله از سمت شرق شبستان جایدارد و بر سنگ دیوار، قبله به خطی خوشگل در مسئله سبز درج شده میباشد «هذا مَقام هُود النّبی علیهالسلام» در این جا کتیبهای در زمانه ولید یافت شد که هنگامی ترجمه کردند ارشاد و اندرزهایی از حضرت هود بوده میباشد.[۱۶] قبر هود(ع) را در وادی السلام نجف نیز گزارش کردهاند.
رده حضرت خضر علیهالسلام
بیان شده حضرت خضر در مسجد اموی نماز میگذارده[۱۷] و جای نماز وی در سمت شرقی قبله (جنوب شرقی) مجاورت مناره شرقی بوده میباشد. فعلا در حدود محراب مهم مسجد و به موازات رده هود بر دیوار قبله تیتر «هذا جایگاه خضر النبی» بر تابلویی سبز چشم میگردد.[مستلزم منبع]
جای نزول عیسی علیهالسلام
از پیامبر معبود(ص) نقل شدهاست که عیسی بن مریم، کنار مناره شرقی دمشق یعنی جامع اموی نزول خواهد کرد و کنار آن مناره، قطعه سنگی که حضرت موسی در «کوه طور» با عصای خویش بر آن زد و دوازده چشمه روان گردیده وجود داراست.[۱۸]
جایگاه رأس الحسین(ع)
جایگاه مرکز الحسین
نوشتهی علمیٔ اساسی: رده مرکز الحسین
در مسجد اموی،چهار سالن مستطیل صورت وجود داراست که از قدیم اسم خلفا بر آنها گذارده گردیده است. «رده حضرت علی» در شمال شرقی که ابعاد به «رأس الحسین» جهانی شد واقع میباشد.[۱۹] وقتی که کاروان اسرا و سرهای بریده شهداء به سمت دمشق در جنبش بود، راز خوش یمن امام حسین(ع) در نقطه نهایی همگی سرها و مقابل زنان و اهل بیت تکان داده میشد. آنگاه به دستور یزید راز خوشیمن را از مجلس خارج برده و به یار بقیه سرهای شهداء سه روز بر باب القصر معلق کردند.[۲۰] بعد از آن بازه زمانی، رمز خوشیمن امام حسین(ع) را پائین آورده و در کناره شمال شرقی مسجد در اتاقکی قرار دادند.[مستلزم منبع]
این جای بعداز محراب و مسجد «امام زین العابدین علیهالسلام» در درون اتاقی به بعد ها ۴*۳ متر قراردارد و در جدار داخلی گنبد آن اسامی ائمه نقش بسته میباشد. در درون شبستان رده امام سجاد(ع) محیطای از نقره و بسیار خرد بهاندازه راز یک آدم در باطن دیوار به حافظه محل قرار دادن رمز خوش یمن حضرت جاسازی گردیدهاست. در سمت چپ این محیط نقرهای، شبستان و یا این که اتاقی که از آن حافظه کردیم توسط دری آهنین غیروابسته میگردد.[مستلزم منبع]
در سمت چپ آن ضریحی خرد از نقره و به طور مستطیل با بعدها یک در یک و نیم متر هست. باطن این جای یا این که بارگاه، اساسای بومی گردیده و بالای آن چیزی به صورت راز با پوشش قرمزرنگ که بیان کننده از چوب و یا این که سنگ ساختهاند قرار داده شدهاست.[مستلزم منبع]
شبستان مسجد دارنده بیست ردیف در سمت شرق و بیست ردیف در سمت غرب بوده و چهار ردیف اساسی و تبارک به بعدها ۳*۲ متر در میانه آن جای دارد که شالودههای گنبد والا مسجد یعنی «قُبَّةُ النَّرمز» می باشد. طول داخلی این گنبد بیشتراز سی متر بوده و به طور کاملً از سنگ و با گچ سپید تزئین و تجدید بنا شدهاست. بر روی چهل ردیف نام برده، چهل ردیف خرد دیگر قراردارد.[مستلزم منبع]
این ردیفها به طور هلالی صورت میباشند که سقف مسجد را - که یک کدام از بلندترین سقفهای جان دار در بین مساجد دنیا میباشد - را نگه داشتهاند. در صحن سه قُبِّه و گنبد خرد ایجاد شده است: مسجد سجاد مشهد
قبة المال
راست: قبة المال
میانه: قبة الغواره رزرو مسجد سجاد مشهد
چپ: قبة الساعات
این قبه در سال ۱۷۲ هجری قمری توسط امیر دمشق «فضل و ادب بن باتقوا بن علی العباس» پسرعموی منصور عباسی ساخته شد و زیرا اموال و ذخائر مسجد در آن حفظ می شد به «قبة المال» دارای اسم و رسم شوید.[۱۰]
قبة الوضوء
این قبه در اواسط صحن قراردارد و در سال ۳۶۹ هجری قمری ساخته شد. در زمین آدرس مسجد سجاد مشهد لرزه سال ۱۱۷۳ هجری تخریب شوید و عثمان پاشا به سال ۱۱۸۲ هجری قمری آن را نوسازی کرد. این گنبد خرد بر شش ردیف از سنگ مرمر قرار بخشید. قبه حافظه گردیده به «صخره قُربان» نیز دارای اسم و رسم بوده میباشد. شماره تلفن مسجد سجاد مشهد
گویند حضرت هابیل قربانی خود را که گوسفندی بود بر این صخره قرار بخشید زیرا مقبول حق قرار گرفت بوسیله حریق سوخت و قربانی قابیل که گندم بود پذیرفته نشد و به به عبارتی درحال حاضر باقی ماند لذا به برادرش حسادت ورزید و اورا در کوه قاسیون به قتل رسانید. از آن روز این جای به صخره قربان مشهور شد.[۱۱]
قبة الساعات
این قبه در شرق صحن اموی و کنار «باب الساعات» جای دارد که در قرن پنجم هجری تشکیلشده و محل استقرار ساعت مسجد بوده میباشد.[۱۲]
قبة النسر یا این که عقاب
یک کدام از وسیع ترین بناهای فوقانی مسجد اموی میباشد که برفراز شبستان قرار داشته و از سنگ مرمر میباشد.
درهای مسجد
منارة البیضاء یا این که مناره عیسی(ع) در مسجد اموی
از هنگام بنای مسجد برای ورود و خروج در چهار سمت آن درهایی قرار داده شد که عبارت بودند از:
باب الزیاده: در سمت دیوار قبله و جنوب مسجد بوده که در عصر عثمانی به «باب العنبرانیین» و بعد ها نیز به «باب القوافین» جهانی شد.[مستلزم منبع]
باب جیرون: در شرق مسجد و از مطرح ترین درهای آن بوده میباشد. این در بعد ها به «باب الساعات» دارای شهرت گشت و «باب الکلاسه» و «باب اللبادین» نیز به آن گفته میشد. در کنار آن رأس الحسین علیهالسلام جای دارد.[مستلزم منبع]
باب الناطفین: در سمت شمال مسجد بوده و به «باب الفرادیس» و «باب العماره» نیز مشهور گشته میباشد.[۱۳]
مأذنه و منارهها
این مسجد دارنده سه مأذنه گرانقدر میباشد که از سنگ و به طور مربع درست شده و در سمت شمال، جنوب غربی و جنوب شرقی قرار گرفتهاند:
مناره شرقی: این مأذنه به «منارة البیضاء» و «مناره عیسی» مشهور میباشد. گویند در آخرالزمان حضرت عیسی(ع) بر این مناره فرود خواهد آمد.
مناره شمالی: این مأذنه به «العروس» پر اسم و رسم میباشد. آن را بهاین جهت مناره عروس گفتهاند که در طیهای قدیم، عموم به هنگام اجرای مراسم عروسی و پای کوبیها، با نصب لامپ و معلق کردن دستمالها و پارچههای رنگارنگ آن را تزئین میکردند و معتقد بودند این فعالیت سبب برکت گردد.
مناره غربی: به مأذنه «آق بای» پر اسم و رسم میباشد.[۱۴]
اثر ها و رده انبیا در جامع اموی
منزلت و محل دفن راز یحیی علیهالسلام
بر طبق نشانهها قرآن، معبود در سنین پیری حضرت زکریا، فرزندی به وی داده و نامش را یحیی گزینش کرد.[۱۵] او از روزگار جوانی با عفت و صالح بود، همواره در «مسجد الاقصی» به عبادت و ریاضت درگیر و از اختلاط با اهل جهان جلوگیری می کرد. وی به هنگام بعثت حضرت عیسی(ع) نبوت وی را شهیدشدن بخشید و در همین زمانه بود که به فرمان حکم دهنده یهودی میهن یهودیه به قتل رسید.[مستلزم منبع]
قبر و منزلت هود علیهالسلام
بعضی از مورخان دمشق گفتهاند که قبر حضرت هود در اینجا میباشد. این جای در سمت چپ «جایگاه رأس یحیی» یعنی در مقابل ردیف چهارم در دیوار قبله از سمت شرق شبستان جایدارد و بر سنگ دیوار، قبله به خطی خوشگل در مسئله سبز درج شده میباشد «هذا مَقام هُود النّبی علیهالسلام» در این جا کتیبهای در زمانه ولید یافت شد که هنگامی ترجمه کردند ارشاد و اندرزهایی از حضرت هود بوده میباشد.[۱۶] قبر هود(ع) را در وادی السلام نجف نیز گزارش کردهاند.
رده حضرت خضر علیهالسلام
بیان شده حضرت خضر در مسجد اموی نماز میگذارده[۱۷] و جای نماز وی در سمت شرقی قبله (جنوب شرقی) مجاورت مناره شرقی بوده میباشد. فعلا در حدود محراب مهم مسجد و به موازات رده هود بر دیوار قبله تیتر «هذا جایگاه خضر النبی» بر تابلویی سبز چشم میگردد.[مستلزم منبع]
جای نزول عیسی علیهالسلام
از پیامبر معبود(ص) نقل شدهاست که عیسی بن مریم، کنار مناره شرقی دمشق یعنی جامع اموی نزول خواهد کرد و کنار آن مناره، قطعه سنگی که حضرت موسی در «کوه طور» با عصای خویش بر آن زد و دوازده چشمه روان گردیده وجود داراست.[۱۸]
جایگاه رأس الحسین(ع)
جایگاه مرکز الحسین
نوشتهی علمیٔ اساسی: رده مرکز الحسین
در مسجد اموی،چهار سالن مستطیل صورت وجود داراست که از قدیم اسم خلفا بر آنها گذارده گردیده است. «رده حضرت علی» در شمال شرقی که ابعاد به «رأس الحسین» جهانی شد واقع میباشد.[۱۹] وقتی که کاروان اسرا و سرهای بریده شهداء به سمت دمشق در جنبش بود، راز خوش یمن امام حسین(ع) در نقطه نهایی همگی سرها و مقابل زنان و اهل بیت تکان داده میشد. آنگاه به دستور یزید راز خوشیمن را از مجلس خارج برده و به یار بقیه سرهای شهداء سه روز بر باب القصر معلق کردند.[۲۰] بعد از آن بازه زمانی، رمز خوشیمن امام حسین(ع) را پائین آورده و در کناره شمال شرقی مسجد در اتاقکی قرار دادند.[مستلزم منبع]
این جای بعداز محراب و مسجد «امام زین العابدین علیهالسلام» در درون اتاقی به بعد ها ۴*۳ متر قراردارد و در جدار داخلی گنبد آن اسامی ائمه نقش بسته میباشد. در درون شبستان رده امام سجاد(ع) محیطای از نقره و بسیار خرد بهاندازه راز یک آدم در باطن دیوار به حافظه محل قرار دادن رمز خوش یمن حضرت جاسازی گردیدهاست. در سمت چپ این محیط نقرهای، شبستان و یا این که اتاقی که از آن حافظه کردیم توسط دری آهنین غیروابسته میگردد.[مستلزم منبع]
در سمت چپ آن ضریحی خرد از نقره و به طور مستطیل با بعدها یک در یک و نیم متر هست. باطن این جای یا این که بارگاه، اساسای بومی گردیده و بالای آن چیزی به صورت راز با پوشش قرمزرنگ که بیان کننده از چوب و یا این که سنگ ساختهاند قرار داده شدهاست.[مستلزم منبع]
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای مذهبی و مناسبتهای دینی