مجله خبری مساجد

به جواهرده که رفتید، بهتر که گشتید، مسلما از عموم آنجا سوغاتی بخرید تا به توریسم مسجد سجاد مشهد و اقتصاد یاری نمایید. نمدبافی شاید معروف ترین صنعت دستی عموم رامسر و جواهرده باشد؛ ولی در کنار آن چادرشب بافی، عروسک بافی، خیمه بافی، کوزه گری، شولا، سفره، جوراب پشمی، خراطی و سفالگری ره آوردهای دیگر عموم روستاست. هرچند به جهت رزرو مسجد سجاد مشهد به روز شدن تجهیزات، از رونق صنعت های دستی مانند سفالگری، آهنگری و مسگری کاهش پیدا کرده و رو به آلزامیر میباشد. البته نمی اقتدار از هجرت آدرس مسجد سجاد مشهد به شمال حرف به در میان آورد و از خوردنی های خوشمزه آن چیزی نگفت. از ترشی ها و مرباهای رنگارنگ و آکنده از مزه و طعم بگیر شماره تلفن مسجد سجاد مشهد تا نان و شیرینی های محلی که زنان روستا داغ داغ برای تان صحیح می نمایند و به دست تان می دهند. خلال اینها می‌توانید از اشخاص محلی ماست، دوغ، کره، پنیر و عسل محلی تنظیم و نوش جان نمائید. اسم جواهرده از مطلوب ترین اسم ها برای این جواهر بیشه های شمال به‌حساب می‌آید؛ ولی برخی شواهد این طور نشان می‌دهند که نام روستا آغاز این نبوده می باشد. در مناطق شمالی نشین کشور‌ایران به ویژه گیلان به روستاهایی که در جای های بلند قرار داشتند از قدیم \\\\\"جورده\\\\\"یا این که \\\\\"جئورده\\\\\" به معنای ده بالا می گفتند و برخی اعتقاددارند که‌این وجه تسمیه اساسی جواهرده است. این اسم در کتاب تاریخ گیلان و دیلمستان سید ظهیرالدین مرعشی، و مطابق اتفاقات سال 888 هجری قمری، آمده است؛ ولی از جهت دیگر بعضا اسم آن را به جواهرهایی که عموم از قبرهای گبری پیدا کرده اند نسبت میدهند و ذکر می نمایند به جهت وفور گوهر در‌این روستا و در گورهای گبری به این اسم معروف شد‌ه‌میباشد. گفته می‌گردد که ترسیم دفن جواهر و اشیای زینتی که از زمان ساسانیان تا قبل از زمان آل بویه وجود داشته میباشد. از طرفی دیگر به جهت اینکه سنت اسم گذاری در این حوزه‌ بیشتر تاکید بر شرقی و غربی بودن یا این که اولیا و سفلی دانستن مکانی بوده؛ پس اسم جورده یا این که جئورده نمی تواند صحیح باشد و به عبارتی اسم جواهرده درست خیس میباشد. نقل عهدوپیمان کمتر شناخته گردیده ای نیز وجود دارد که اسم روستا از نام خانم قاضی روستا که وی نیز جواهرده اسم داشته، گرفته گردیده‌است. در حیث دیگری نیز می‌گویند زیرا روستا دارنده دشت های بزرگ گندم و جو بوده عموم آن را به اسم \\\\\"جوادهار\\\\\" در معنای گندمزار دربین رخنه‌ دو کوه می شناختند که بعدها تبدیل به جواهرده گردیده است. ولی ورای تمام اینها جواهرده جان صحبت را در ارتباط زیبایی های این روستا ذکر می نماید.بلندی های گوشه و کنار جواهرده آکنده‌از گل های وحشی، سرخس و دشت گل گاوزبان می‌باشد. تماشای بیشه هیرکانی با درختان راش، ممرز، پادشاه بلوط، اقاقیا، شمشاد و آزاد را نیز از دست ندهید. البته این مجموع زیبایی های طبیعت جواهرده وجود ندارد؛ درختان فندق، سیب، گلابی، گردو، پرتقال و نارنگی، دیگر درختان پوشش گیاهی روستا را تشکیل می‌دهند.

فوندانسیون یا مبنا‌ بنای قلعه در واقع صخره‌ای یک دست و طبیعی از فرآورده آهک است. پلان کلی قلعه مستطیل‌ شکل با ضلع‌های تقریبا مسجد سجاد مشهد معادل و زاویه های نزدیک به قائمه و در جهت شمال‌غربی- جنوب‌شرقی ساخته شده است. در کاوش‌هایی که هنگام سامان‌دهی محوطه صورت رزرو مسجد سجاد مشهد گرفت، چندین فضای داخلی شامل راهرو، دهلیز، برج و مردگرد (1) تشخیص داده شد. طول ضلع شرقی قلعه 70 متر و ارتفاعش 30 متر و طول ضلع غربی آن 9 متر هست. ضلع شمالی با سنگی که در امتداد آن قرار دارد به دو بخش تقسیم می‌شود : بخش غربی آدرس مسجد سجاد مشهد آن 80 متر و بخش شرقی آن که از سر سنگ جدا میشود 15 متر می باشد. مصالح سنگی به شغل رفته در بنای قلعه مارکوه را از بستر صخره‌ای قلعه و دور و اطراف آن برداشته اند. سنگ های به عمل رفته در ساخت بنا در بعدها 10 تا 40 سانتیمتر و به صورت لاشه سنگ بوده است. در دکوراسیون دیوارهای بیرونی تکه سنگ‌های بلندمرتبه و صخره ای شماره تلفن مسجد سجاد مشهد نیز مستعمل است. ملات به عمل رفته در دیواره اصلی، برج و بارو و فضاهای معماری در صدر گچ نیم‌کوب بوده که در طول های بعدی برای لبریز کردن لابه‌لای سنگ‌ها غوره گل نیز به کار رفته است. همچنین در تشکیل داد فضاهای معماری داخل قلعه علاوه بر لاشه سنگ، از آجرهایی در بعدها 37×37 سانتی‌متر بهره گرفته‌اند. این قلعه در سال‌های 80 تا 83 گزینه مرمت قرار گرفت ولی پوشش گیاهی، رطوبت زیاد جنگل، ریشه‌های درختچه‌ها و سرمای محیطی زیاد رخنه‌‌های عمیقی در قلعه ایجاد کرده است. قسمت‌های تخریب شده دیوار بیرونی قلعه را با به کار گیری از سنگ لاشه و ملات سیمان تجدید بنا کرده‌اند.کوهی که امروز مارکوه می‌نامیم در منابع تاریخی نام‌های دیگری هم داشته هست؛ نام‌هایی مانند خوشبختی کوه، مبارک کوه، قلاچکوه و سفالین کوه. قلعه را نیز گاهی اُزبلو نامیده‌اند. ملگنوف جهانگرد روسی در سفرنامه اش اشاره کرده است که به آنجا قلعه-کوه می گویند. البته این مکان زیبا را امروز همه به نام قلعه مارکوه می‌شناسند و علت این نام‌گذاری به طور قطعی معلوم نیست. برخی بر این باورند که به سبب وجود مارهای زیاد آنجا را مارکوه می‌نامند؛ ولی این گمانه چندان درست به حیث نمی رسد زیرا در لهجه گیلکی برای مار لغت ها دیگری وجود دارد و مار با این مضمون‌ به شغل نمی‌رود. گروهی پیش بینی زده‌اند که در طی‌های قدیم اموال زیادی برای ایمنی از دستبرد دزدان و غارتگران در گوشه و کنار قلعه در دل خاک نهفته شده و بعد ها به مالکوه مشهور شد و بر اثر مرور زمان به تدریج مارکوه خوانده شد. لحاظ دیگر این می‌باشد که مارکوه منسوب به مار می باشد و مار هم معنی با مارد و آمارد و مَرد می‌باشد. ماردها به مردمی می‌گفتند که پیش از ورود آریایی‌ها در تنکابن امروزی و حوالی آن سکونت داشتند. بنا به نوشته حدودالعالم \"مَرد\" نام یکی از نواحی ده‌گانه جلگه‌ ساحلی دیلم بوده است که به ظاهر در محدوده شهرستان رامسر واقع شده‌ بود. از فی مابین این گمانه‌ها به حیث می‌رسد که مارکوه یعنی کوهی که متعلق به مارها (آماردها،ماردها،مردها) هست. اهالی مستقر در تلفظ عامیانه به آن مارکو سوای (ها) و مَرکو میگویند.صبح زود یا چندین ساعتی پیش از غروب راهی مارکوه شوید و نیمی از روز را برای این گشت و گذار در طبیعت درنظر بگیرید تا رمز فرصت و با متانت جاده‌ها را بپیمایید. کفش و جامه‌تان را متناسب با آب و هوا و بارندگی انتخاب کنید؛ اما روی هم رفته بازدید از این جاذبه نیاز به تجهیزات و کفش بخصوصی ندارد و یک کفش راحت پیاده‌روی شما را تا بالای قلعه می‌برد.

گردش در بلوار استاد اما با نقطه پایان یافتن مسیر سنگفرش گردیده تمام نمی شود. در انتهای بلوار، ساختمان مسجد سجاد مشهد آبی‌رنگ دیرین به چشم میخورد که در قدیم محل کازینوی شهر بود و امروزه به سفره منزل ای سنتی تبدیل گردیده است. یه خرده آن طرف خیس البته ورودی پلاژ و شهربازی توسکا رزرو مسجد سجاد مشهد جای دارد که در غایت مارا به دریای خزر می‌رساند. پلاژ و شهربازی توسکا قبل از اینکه تله کابین رامسر ساخته شود و توجه ها را به سوی خویش جلب نماید، مهم‌ترین جاذبه تفریحی شهر بود و رونق خاصی داشت. امروز اگرچه از آن جذابیت قدیم در اینجا آدرس مسجد سجاد مشهد اثری چشم نمیشود البته هنوز در شهربازی و حاشیه دریا آن می قدرت خوش طی کرد، در یکی کافه ها شماره تلفن مسجد سجاد مشهد و رستوران های آن غذایی خورد و از بازارچه محلی آن سوغات و صنعت های دستی خرید. شایسته ترین مجال سفر به رامسر و بلوار آن چه هنگامی ست؟ جواب به‌این پرسش سخت هست، به دلیل آنکه مسافرت به عروس شهرهای ایران در هر موقعی از سال جذابیت های خاص خودش را دارد. یاور مان باشید تا از خصوصیت های هر فصل رامسر برای تان بگوییم و خودتان شایسته ترین آن را تعیین فرمایید. فصل بهار: بلوار رامسر در فصل بهار هزار اکنون و هوا داراست. در‌حالتی که عید باشد و فروددین ماه ماه و گذرتان به بلوار معلم به زمین خورد، به احتمال زیاد میهمان نم نم باران های بهاری و مه های صبحگاهی و عصرگاهی میشوید. درختان آکنده از شکوفه های رنگ زرد و سپید و قرمز به استقبال تان می‌آیند و دنیای تان را آکنده‌از رنگ و بو و لطافت می نمایند. در صورتی اردیبهشت ماه باشد و در بلوار رامسر باشید، عطر شکوفه های بهارنارنج شمارا سرمست می نماید و خرداد با گل های درشت سپید و قرمز رنگ خرزهره و سبزی درختان نخل و شمشاد سراغ تان را میگیرد. تابستان: فصل‌تابستان بلوار معلم همان گونه که در نظر گرفتن میگردد گرم خیس از هر فرصت دیگر سال میباشد. ولی وجود درختان زیاد و قربت به دریا تا اندازه ای شدت شرجی بودن هوای شهر را کم می نماید. شایسته ترین فرصت برای گردش در بلوار مدرس در فصل تابستان هکر نست یا این که عصرهاست که هوا خنک خیس می‌گردد.پاییز: بلوار رامسر در فصل‌پاییز غافلگیری منحصربه‌فرد به خویش را دارااست، در این موقع از سال گل های سپید فوق العاده قشنگ و خوشبویی سطح چمن های بلوار را می پوشاند و شما‌را به وجد می آورد. از طرفی دیگر نیز مه و بارش های پاییزی، لطافت و طراوت گشت و گذار در بلوار را چند موازی می نمایند. فصل‌زمستان: فصل زمستان در بلوار مدرس با پاییز آن تفاوت چندانی ندارد، فرق تعالی آن بو گل های یخی ست که از اطراف به مشام می رسند و با عطرشان دنیای تان را خوش عطر می نمایند. ولی در شرایطی‌که خوش شانس باشید و مجال بارش برف در بلوار رامسر باشید، یکی زیباترین صحنه های فقید را می‌توانید از مجاورت مشاهده کنید و تجارب نمایید. به بلوار معلم رسیده ایم و پیاده راهی 2 کیلومتری پیش روی مان می باشد تا ما‌را به کنار دریا دریای شمال برساند. در دو سوی این پیاده رویه و به موازات آن خیابان های یک طرفه بلوار معلم مشهود است که یک کدام از محبوب ترین مسیرهای ماشین سواری در رامسر میباشد. گام در بلوار می‌گذاریم و دل به مسیری سنگفرش گردیده می سپاریم که با درختان نخل، توسکا و شمشاد از دو سو اشراف گردیده‌است و مارا به یک پیاده روی دلچسب و خاطره انگیز میخواند. اینجا هر موقع از روز و هر مجال از سال دلبری های خاص خویش را دارااست. در حالتی‌که صبح ها اینجا باشید، خموشی و متانت، میهمان شما میشود و اگر میانه روز به بلوار بیایید غرق در آشفتگی حضور بشاش و پرانرژی عموم میشوید. شب ها نیز بلوار استاد صفای دیگری دارد و خاموش شب و نوروروشنایی لامپ های بلوار، جذابیت خاصی به فضای اینجا می بخشد. همانطور که به سمت ذیل و رو به دریا گام می زنید چشم انداز ای از درختان پرگل، چمن های سرحال و گلکاری گردیده منظره پیش روی تان را دیدنی خیس می نماید. منزل ها، ساختمان ها، باغات، درخت ها، پل ها یک کدام از بعد از دیگری پشت راز گذارده می شوند و در انتهای بلوار، افسون دریا به‌تدریج خودش را به شما نشان می دهد. هوا سردتر میشود و بوی شن دریا آحاد وجودتان را پر می نماید.

سمبل این روستا درختی با ارزش به اسم دمپایی می‌باشد که در پیشین‌ مسجد سجاد مشهد های بدور تعداد 17 اصله از این درخت در‌این روستا وجود داشت، اما بعد ها به جهت پیشرفت روستا و ایجاد کرد کوچه بیشتر آنان از در بین رفتند و در حال حاضر صرفا 2 اصله از این درختان به‌ جا باقیمانده است. قطر تنه این درختان هرمورد 2.65 متر و قدمت آنان حدود 1200 سال میباشد؛ چوب رزرو مسجد سجاد مشهد این درختان عطر و بوی دل‌انگیزی داراست. در غرب روستای اسفیدان دیواره‌ای آدرس مسجد سجاد مشهد صخره‌ای به اسم تاش قلعه (قلعه سنگی) قراردارد که بر روی شماره تلفن مسجد سجاد مشهد این قلعه، دیواره‌های سنگی، سفال‌های معمولی نخودی و قرمز‌رنگ و سفال‌های منقش به رنگ‌های مختلف چشم می‌گردد در کوه‌های محیط روستای اسفیدان ساختمان بلند‌های سنگی کهن قرار دارا‌هستند که برای تشکیل داد آنان از سنگ و ساروج به کار گیری ‌شد‌ه‌است .در بین این اثرها، مانده ساختمان بلند قاری مالاق و ساختمان بلند قارقه (کلاغ) در شمال‌غرب روستا آوازه بیشتری دارا هستند و اساس‌های آن‌ها هنوز ما‌نده میباشد. در مسافت سه کیلومتری روستای اسپیدان چشمه آب معدنی و آبشار هنرور قرار گرفته میباشد که از یک سو طبیعت و سرزندگی و از سوی دیگر جای قابل قبولی برای گردشگران را مهیا نموده است. دره و چشمه هینورد هینوَرد (هین نزاع) دره‌ای عمیق و طولانی میباشد که در شمال‌غربی اسفیدان وجود دارد. مسافت روستا تا این دره حدود نیم ساعت است. در دامنه صخره‌ای کوه نیز چشمه‌ای زلال به اسم هینورد جریان دارد که همسایه روستا برای آب دادن به گلشن‌های خویش از آب این چشمه به کارگیری می‌نمایند. غارها بر بالای صخره چشمه هینورد کوهی بنام بانک وجود داراست که در بالای آن غار بانک راهه قرار گرفته میباشد. بر پایه ی گفته همسایه روستا، این غاری دست ساز میباشد که در انتهای آن چاهی قراردارد؛ این غار در قبل جایی مانند یک پناهگاه بوده میباشد. از نکات دیدنی درباره این غار صخره‌ای مشابه صورتک در آنجاست. در نزدیکی روستا غار دیگری به اسم ییجت یا این که معصوم وجود داراست که وجود استلاگتیت و استلاگمیت از خصوصیت‌های بارز آن شمرده می شود. بهارگاه بهارگاه دره‌ای دیگر در جنوب‌غربی روستاست که با چشمه‌های مختلف و آبشار دیدنی دیده هر بیننده‌ای را خیره می‌نماید. در اولِ این دره و در سمت چپ آن قطعه زمینی نسبتاً 40 هکتاری و تپه ماهوری به نامموسو وجود داراست که چند سال پیش به انگیزه رانش شدید زمین همه گلشن‌ها، منزل‌ها و درختان کهنسال آن در دل خاک فرو رفت.برای اقامت در روستای اسفیدان بجنورد بهتر میباشد در یکی از شهرهای دور و بر مانند بجنورد که در مسافت 45.7 کیلومتری و یا این که شیروان که در مسافت 47.6 کیلومتری از روستا قرار دارا‌هستند ساکن گردید و یا این که اقامت در اقامتگاه بومگردی روستا را گزینش فرمایید. ازآنجاکه این روستا در حوزه‌‌ای کوهستانی جای دارد شایسته ترین فصل مهاجرت به آن بهار و اوایل تیر ماه میباشد. فصل بهار و تابستان: در بهار زیبایی‌های روستا جلوه بیشتری پیدا می‌نماید و چشمه‌های زلال و سرازیر و طبیعت دیده‌نواز آن بسیار دلنشین خواهد بود. در اوایل تابستان می توانید مزه دل‌انگیز میوه‌ها را بچشید و رایحه آنان را در فضای روستا استشمام نمائید. پاییز و فصل زمستان: فصل پاییز هزار رنگ و فصل‌زمستان برفی اگرچه جلوه‌ای گوناگون به روستا می بخشد البته سوز سوز‌و‌سرما در کنار این جذابیت‌ها مهمان روستا خواهد بود.

این پل آویزان هیجان آور بر روی پارک جنگلی مشگین‌شهر واقع گردیده و بخشی از این پارک نیز به حساب آورده مسجد سجاد مشهد می شود. این پارک با حجم ۳۰۰ هکتار در گوشه غربی رود خیاوچایی و به موازات آن در صدر دست رودخانه قرار گرفته و شکلی رزرو مسجد سجاد مشهد به طور تقریب بیضوی به ارتفاع ۵ کیلومتر دارااست. وجود تفرجگاه، شهربازی، زمین اسکیت و آبشار تصنعی و مصنوعی در ورودی پارک زیبایی و جذابیت آن را دوچندان کرده و گردشگران در اکثر فصول سال در آن مشاهده می گردند. یکی‌از تفریحات این پارک، سوار شدن بر ماشین آدرس مسجد سجاد مشهد های قدیم و گشت و گذار میباشد که دقت برخی گردشگران را به خویش جلب می نماید. پل آویزان مشگین شهر به یار شماره تلفن مسجد سجاد مشهد تجهیزات فضا آن در زمینی به مساحت ۱۳۰ هکتار و با هزینه‌ای بالغ بر ۴۰۰ میلیارد ریال تاسیس گردیده است. دکل پل ۲۱ متر طول داراست و عمق فونداسیون کابل ۱۲ متر با کابل های ۷۰ میلی‌متری فولادی میباشد. برای ایجاد کرد عرشه پل از مواد پلیمری و کامپوزیتی طرح چوب مستعمل که در مقابل رطوبت، آتش، ضربه و فشار مقاومت بالایی دارا‌هستند. صاعقه‌گیر، بادسنج، سنسورهای در دست گرفتن حرکتی و دمپرهای خنثی‌کننده رزونانس نیز درین پل به شغل رفته اند تا ایمنی آن تا حد قابل توجهی ارتقا یابد. این پل با جابه‌جایی افقی ۲ متر تشکیل‌شده و چشم انداز پارک جنگلی در ذیل دست و قله سبلان در ابتدا دست زیبایی و هیجان گام زدن بر روی آن را دوچندان می نماید. امنیت این پل با استانداردهای جهانی تطبیق یافته و مقاومت بالایی داراست؛ به گونه ای که در روزهای تعطیل ۳ هزار نفر نیز می‌توانند از آن عبور نمایند. اجرای بنا این پل نتایج سعی کارشناسان داخلی و مهندسان ناحیه میباشد و دو مهندس به اسم‌های محمود گنجعلی بیک و علی گنجعلی بیک با اعتماد بر علم تشکیل داد مستقر، در بازه ۹ ماه آن را ساخته اند. زیبایی های این پل و خصوصیت های مخصوص بنا آن سبب ساز گردیده تا نامش فی مابین 10 بنا رفیعتر معماری در حوزه توریسم جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد و تحت عنوان یک افتخار ساکن از آن خاطر خواهد شد.

گول‌طویله یک کدام از روستاهای خوشگل و دیده نشده آذربایجان شرقی با آب و هوایی ییلاقی میباشد که یک آبشار رزرو مسجد سجاد مشهد قشنگ با اسم گول‌طویله را در خویش مکان داده میباشد. این آبشار با ارتفاعی حدود 12 متر از 3 چشمه پرآب و خنک از کوه‌های شمالی این روستا سرچشمه گرفته مسجد سجاد مشهد و با شدت به سمت تحت جاری می گردد. بهتر میباشد بدانید که‌این آبشار نزدیک به 70 کیلومتری غرب ورزقان قرار گرفته میباشد و دسترسی راحتی داراست؛ به نحوی که با ماشین میتوانید تا قربت آن بروید. مسیری هم که می بایست به طور پیاده طی فرمایید تا به آبشار آدرس مسجد سجاد مشهد برسید تا حدی مطلوب‌سازی گردیده است. در نیم سال اول می توانید از مناظر خوشگل و آب خنک این آبشار شماره تلفن مسجد سجاد مشهد غایت لذت را ببرید و به تفریحاتی مانند عکاسی، روستاگردی، آب‌تنی، پیک‌نیک و ... بپردازید. در بازدید از این آبشار نباید انتظار تجهیزات متعددی را داشته باشید؛ یک سری آلاچیق، گنجه و دستشویی فقط امکاناتی میباشد که به آنها دسترسی دارید. برای رفتن بدین آبشار بایستی با گذر از ورزقان به طرف خاروانا تکان فرمایید و در سه راهی ارزیل، از روش خط مش آسفالت به سمت روستای ارزیل بروید. در‌این مسیر رودخانه زیبای مکان حاجیلار شمارا ملازمت و همراهی می‌نماید. پس از حدود 20 کیلومتر به روستای زیبای گول استبل می سید. حال می بایست از خودرو پیاده گردید و روش را پیاده طی نمائید.تیم خانقاه و مقبره روحانی صفی الدین اردبیلی بنایی کم از معماری اسلامی در قرن ها وسطاست که فقط تاثیر تصویب جهانی گردیده اردبیل به‌حساب می‌آید. این سازه همانطور که از نامش بر می‌آید خانقاه و عبادتگاه بوده و بعد ها پیکر بنیانگذار گروه و یک سری بدن از بزرگان صفوی را نیز در خویش داده میباشد. به جز روضه خوان صفی الدین اردبیلی -جد سلاطین صفویه و بنیانگذار خانقاه-، چندین بدن از بزرگان، مشایخ و سلاطین عصر صفوی همانند پادشاه اسماعیل اولیه (اولیه شاه صفویه)، همسر فرمانروا اسماعیل (مامان فرمانروا تهماسب) و کشته شدگان پیکار های شیروان و چالدران (1) نیز در این موسسه به خاک ودیعت گردیده اند. این موسسه در کنار به اکران گذاشتن معماری اهل ایران، جلوه‌گاه زیباترین و دیده نوازترین نوع کاشی کاری معرق و مقرنس، گچ‌بری، کتیبه های خوشگل و گرانبها تاثیر خطاطان نام دار عصر صفوی همانند میر عماد، میر قوام الدین و محمد اسماعیل، منبت های بی بدیل، نقره کاری، تذهیب و طلاکاری، نگارگری و... نیز میباشد و از شاخص ترین بناهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران به‌حساب می‌آید.خصوصیت های اختصاصی این سازه سبب شد تا در تاریخ 15 دی ماه سال 1310 با شماره 64 در فهرست اثر ها ملی جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد. همینطور این تاثیر گران بها توانست حیث کارشناسان از سراسر عالم را نیز به خویش جلب نماید و در سال 2010 در فهرست ارثیه جهانی یونسکو تصویب گردد.روضه خوان صفی‌الدین اردبیلی از عرفای معروف کشور ایران و جد تعالی دودمان صفویان بود که از سادات مستقر اردبیل به شمار می‌رفت. او در سال 631 شمسی به دنیا آمد و در 713 شمسی دیده از دنیا فرو بست. از وی با تیتر اساس گذار خانقاه صفوی در اردبیل خاطر می نمایند که با گذر مجال توانست عموم اکثری را در پی خویش نماید. بیشتر مورخان، اجداد او را سُنیِ شافعی مذهب و هاشمی تبار و از مهاجران حجاز به کردستان جمهوری اسلامی ایران دانسته‌اند. روحانی صفی از رهروان روحانی مومن گیلانی بود و با پایه گذاردن خانقاه صفوی (محل معاش، فراگیری و عمل درویشان و صوفیان) در اردبیل توانست رهروان اکثری را به دست آورد. او درین خانقاه به اطعام فقرا و هواخواهی دادن به ضعفا و مسکینان می پرداخت و به آنان یاری میکرد. او در ادبیات نیز دستی داشته و اشعاری را به لهجه مادری خویش، آذری، در کتاب صفوه الصفا و سلسله النسب سروده‌ میباشد.

بازدید از قلعه زنوزق: روستای زنوزق یک قلعه هم داراست که هنوز کاوشی برای انتخاب قدمت آن ایفا نشده می باشد. اما انتظار مسجد سجاد مشهد دیدن برج و باروی بلند را نداشته باشید. در انتهای مسیر شمالی روستا یک دیوار عمودی را میبینید که شاید شباهتی به رزرو مسجد سجاد مشهد قلعه نداشته باشد؛ ولی تماشای روستا از ارتفاع را برای‌تان مهیا می‌کند. در کتاب‌های تاریخی از قلعه‌ای به نام قلعه دیزه در حوزه‌ زنوز-زنوزاق (نام سابق روستای زنوزق) به عنوان یکی مهم‌ترین و مستحکم‌ترین پناهگاه‌های نظامی مرند آدرس مسجد سجاد مشهد خیال شد‌ه‌است. مکان اساسی قلعه دیزه دقیقا معلوم نشده می باشد؛ ولی با تمرکز به آثاری که در شیب تند روستای زنوزق مشاهده می شود احتمال می‌رود که محل قلعه، همان جا باشد. به عقیده مردم روستا، قرارگیری این قلعه در شیب تند در زمان‌های قبل آن را به دژی مستحکم در قبال دشمنان تبدیل شماره تلفن مسجد سجاد مشهد کرده است. آخرین هر که‌این قلعه را در تاریخ 1136 هجری فتح و با خاک یکسان کرد عبدالرحمن پاشا، پسر فرمانده قشون مهاجم عثمانی بود که به قصد فتح مرند و زنوز به ملازمت قشون چهل هزار نفری عثمانی راهی این دیار شده بود و برای مراقبت امنیت پشت رمز قشون اقدام به این شغل کرد. گورستان و مسجد تاریخی: گورستان کهن با سنگ نوشته‌های مربوط به قرن نهم هجری قمری و مسجد زنوزق نیز تاریخی تماشایی را برای شما به نمایش در می‌آورند.حایل قلعه و بند زنوز: در میانه شیوه قلعه می‌توانید حایل قلعه را هم ببینید که البته هنوز خبری از آب در آن نیست؛ ولی جلوه خاص خودش را داراست. در حالتی که هوس تماشای یک سد پرآب را کردید مسیر قلعه را ادامه دهید تا به تندیس «شهید فهمیده» برسید. آن‌گاه روش سمت راست را طی فرمایید تا بعد از گذشت چندین دقیقه حایل پرآب زنوز خودش را به شما نشانه دهد. لحظاتی را در حاشیه سرسبز این بند بگذرانید تا روح‌تان جدید گردد. گشت‌وگذار در دشت‌های فضا روستا: گشت‌وگذار در دشت‌های گوشه و کنار روستا که در طی 2000 متری قرار دارا‌هستند شمارا غرق در ادب طبیعت خواهد کرد. دربین این دشت‌ها از چشیدن طعم آب گوارای چشمه‌ها غافل نشوید. انبوه درختان غیرمثمر در کناره رودخانه زنوز چای و تفرجگاه چشمه كلیستر برای مثال مکان ‌هایی هستند که روز نیکی را برای شما به ارمغان می آورند. در امتداد مسیر کوه کمر، ییلاقی تماشایی به نام ماهار وجود دارااست که دشت‌های سبز و صیفیجات جدید‌اش شهره خاص و عام می‌باشد. کوهنوردی: درصورتی که دل‌تان کوهنوردی در حوالی این روستا را میخواهد می‌توانید به سراغ کوه‌های سلدرم در اطراف روستا بروید و یک کوهنوردی متعدد را تجارب فرمائید.در روستای زنوزق امکانات خاصی برای گردشگران وجود ندارد. این روستا فاقد رستوران است و تنها تعدادی کافه‌ محلی در میدان روستا وجود دارااست که می توانید از آن‌ها چای تنظیم کنید. دور تا بدور این میدان دکان‌های محلی میباشند که میتوانند احتیاجات شما‌را برطرف کنند. اقامت در روستای زنوزق زنوزق اقامتگاهی برای گردشگران ندارد و تنها طرز اقامت در این روستا کمپینگ است. میتوانید در هتل‌های شهر مرند در 55 کیلومتری این روستا هم اقامت نمائید.

در سالن زیرزمین موزه آذربایجان گروه ای دیدنی و تماشایی از اثر ها هنری یکی هنرمندان مجسمه ساز تبریزی به اسم احد حسینی مسجد سجاد مشهد به اکران نهاده گردیده است. قضیه و معنا این مجسمه های گچی، مضمون ها اجتماعی در جامعه بشری مدرن میباشد. این مجسمه ها رویت کرد عمیق رزرو مسجد سجاد مشهد و تاثیرگذاری از سرگذشت و خلق بشر در حین قرنها به ویژه قرن بیستم می‌دهند. جدیدترین بخشی که سال 1386 به موزه آذربایجان اضافه شد، نصیب سنگ نگاره های آن میباشد. سنگ مزارهای تاریخی، پیکره های سنگی، پیکره های انسانی، سنگ گورها، و سنگ های کتیبه آدرس مسجد سجاد مشهد دار و قوچ های سنگی این قسمت به ادراک بخشی از تاریخ کشور‌ایران یاری شایانی می نمایند. درین بخش به گذر شماره تلفن مسجد سجاد مشهد زمانِ اثرها و اشیای مهمی که در موزه آذربایجان به اکران درآمده میباشد میپردازیم. 1- اثر ها طبقه همکف در طبقه همکف می‌توانید اثر ها تاریخی و هنری که مرتبط با سال های پیش از ورود اسلام به کشور‌ایران و زمانه اسلامی می‌باشند را ملاحظه کنید. *مثلا مهم ترینِ این اثر ها می شود به سفال هایی با عمر هفت هزار سال مرتبط با تپه اسماعیل آباد اشاره نمود. این سفال ها تاریخی ترین اشیای موزه می باشند؛ سفال هایی ناپخته و ناپخته و ساخته شده با دست که فارغ از یاری چرخ سفال گری یا این که کوره ساخته و در مقابل آفتاب،‌ کم آب گردیده اند. *سنگ های معدنی سِرپانتین که در شهر جیرفت یافت گردیده اند و قدمتی به درازای روزگار قبل از تاریخ دارا‌هستند. این سنگ های معدنی با تصاویری از گیاهان و حیوان‌ها گوناگون تزیین گردیده اند. *مجسمه سه هزار ساله الهه زن که در رستم آباد گیلان یافت گردیده نیز در‌این طبقه جای دارد. این مجسمه قیمت زن در زمانه جمهوری اسلامی ایران باستان را به اکران می‌گذارد. *ریتون های دو تا سه هزار ساله نیز در قفسه های شیشه ای این موزه به دیده میخورند و آدرس از تاریخ قدیمی و بی نیاز جمهوری اسلامی ایران را در خویش دارا‌هستند. ریتون ها کاسه هایی با ترکیبی از نیم تنه یک حیوان و استکان شربت خوری میباشند که بیشتر در مراسم آیینی گزینه استعمال قرار می گرفتند. *یکی‌از معروفترین اثر ها موزه آذربایجان سنگ بسم الله ساخته دست محمدعلی قوچانی‌ست که در انتهای تالار طبقه همکف قرار گرفته میباشد. چهار بخش از این سنگ پنج قسمتی، کادر آن را تشکیل میدهند و یک بخش دیگر آن متن سنگ میباشد. این تابلو در حین ناصرالدین پادشاه ساخته شد و هنر دست تولیدکننده خویش محمد علی قوچانی دارای شهرت به میرزا سنگلاخ را به اکران می گذاشت. وی که کارش حجاری روی سنگ بود،‌ نیت می نماید این سنگ مرمر را که سه بدن وزن داشته به صورت مدرن خویش در بیاورد تا آن را به مزار رسول در مدینه کادو نماید. این سنگ در 8 سال کامل شدن و به سه گویش ترکی استانبولی،‌ عربی و فارسی آیه‌ها قرآن بر روی آن حجاری شد. *از سایر جذابیت های موزه آذربایجان جسد زن و مردی‌ست که در سال 1378 در جریان حفاری از محوطه مسجد کبود و موزه بعد از ظهر آهن به دست آمد. در واقع این اسکلت ها در گورستانی سابق مدفون گردیده بودند. *در کنار اینها اثراتی مانند ظروف سفالی و دیده تصنعی از شهر سوخته سیستان، اثرها سنگی از جیرفت،‌ شی ها مفرغی از شهر خداآفرین،‌ مجسمه هایی از رستم آباد گیلان نیز در‌این موزه در معرض روئت کرد بازدیدکنندگان قرار گرفته اند. در تراس موزه نیز اثرها و مجسمه‌‏های سنگی حفظ می‌‏گردد.

ارگ علیشاه یا این که ارگ تبریز از پر اسم و رسم‌ترین بناهای این شهر تاریخی‌ست مسجد سجاد مشهد که عمر آن به زمان ایلخانی بازمی‌شود و امروزه تحت عنوان یکی نمادهای رزرو مسجد سجاد مشهد تبریز در بین عموم شناخته می‌گردد. ولی آنچه که اینک در تبریز مشاهده میشود، صرفا بازمانده‌های آدرس مسجد سجاد مشهد تراس جنوبی بنا مهم ارگ علیشاه میباشد که با 33/5 متر طول، صرفا کناره‌ای از عظمت بنای نخستین را علامت می دهد. داستان‌های متفاوتی از غرض ایجاد کرد ارگ علیشاه وجود دارااست؛ بعضا ادله تشکیل داد آن را ساخت‌و‌ساز مسجدی بزرگ شماره تلفن مسجد سجاد مشهد به فرمان تاج الدین علیشاه گیلانی (وزیر مقتدر پاد شاه محمد خدابنده الجایتو) در زمان ایلخانی می دانند؛ البته بعضی بر طبق پژوهش ها دیگر میگویند بنا کنونی ارگ خیر یک مسجد که یک آرامگاه میباشد. ارگ علیشاه بلندترین بنای آجری شهر تبریز میباشد که پهنا دهانه تراس آن به 30 متر میرسد و دیواره‌هایی با پهنا 10.5 متر داراست. مهم‌ترین خصوصیت ارگ علیشاه که با اسم‌های طاق علیشاه، مسجد علیشاه، ارگ تبریز و یا این که ارک علیشاه نیز شناخته میشود، طاق تبارک آن میباشد که عرضی بیشتر از طاق کسری (1) داراست و آن را از سایر بناهای تاریخی کشور ایران متمایز نموده است. در پانزدهم دی ماه 1310 شمسی، ارگ تبریز و محوطه باستانی آن با شماره 170 و با تیتر مسجد علیشاه وارد فهرست اثرها تاریخی ملی کشور ایران گردیده است. رارگ علیشاه در طول سلطنت هشتمین فرمانروا ایلخانی، شاه محمد خدابنده الجایتو، پاد شاه مقتدر ایلخانیان ساخته شد. در حین سلطنت وی دو شخص بسیار مقتدر و زرنگ هم‌زمان با هم به جایگاه وزارت رسیدند که در بین آن‌ها دیده و هم‌چشمی اکثری وجود داشت و هر دو طرف برای جلب اعتنا فرمانروا و همینطور تصویب کردن اسم خویش در تاریخ، شغل های فراوانی اعمال دادند. یکی‌از این اشخاص خواجه رشیدالدین بود که از بی‌نظیرترین شخصیت‌های علمی تاریخ کشور ایران محسوب میشود و تحت عنوان بانی ایجاد کرد کالج دارای شهرت ربع رشیدی در تبریز نیز شناخته می‌گردد. شخص دیگر خواجه علیشاه گیلانی بود که در بالا تاجری دارای اسم و رسم و حاذق به اکانت می‌آمد و بعدا به منزلت وزارت در دربار ایلخانی رسید. وی پس از ایجاد کرد دانش کده ربع رشیدی بوسیله خواجه رشیدالدین، قصد به ایجاد کرد ساختمانی بزرگتر از این دانش گاه گرفت و دستورداد تا بنا‌ای بسیار پهناور در شهر بسازند. بدین شکل در اطراف تاریخ 715 تا 739 هجری قمری (حدود 694 هجری خورشیدی تا 717 هجری خورشیدی)، علیشاه فرمان تشکیل داد بنایی را صادر کرد که جهان قبل از آن نظیرش را ندیده باشد. بنایی که از آحاد نقاط تبریز چشم گردد و هلالی بزرگتر از تراس مدائن داشته باشد. برای این فعالیت معمار تبارک، معلم فلکی تبریزی به عمل دریافت شد تا مسجدی در خور شآن تبریز بسازد. متاسفانه به جهت شتاب خواجه علیشاه بنا نخستین چندان مستحکم ساخته نشد و در هنگام تولید نخستین، بخشی از گنبد و سقف آن فرو سرازیر شد. ایجاد کرد سازه پس از این اتفاق ادامه یافت؛ البته با مرگ خواجه رشیدالدین، علیشاه دیگر علت‌ای برای نقطه پایان شغل مسجد خویش نداشت و اعتنا متعددی به تشکیل داد آن نکرد و سازه را به طور نصفه کاره رها کرد. در برخی منابع آمده میباشد که بعد از مرگ علیشاه، فعالیت متوقف و تن وی بعد از مرگ، در کنار بنای ارگ علیشاه دفن شد.

بافت مهم بازار تبریز از دو راسته سرپوشیده شمالی-جنوبی و شرقی-غربی ساخته شده میباشد. پهنا بازار میان 4 تا 5 و بلندی سقف آن مسجد سجاد مشهد فی مابین 5 تا 6 متر میباشد. سقف راسته‌ها با گنبدهای ضربی و آجری صورت تشکیل شده‌اند که با آب و هوای سرد تبریز تناسب بسیار نیکی رزرو مسجد سجاد مشهد دارااست. در بالای این سقف‌ها دریچه‌هایی مشهود است که فروغ و روشنایی آدرس مسجد سجاد مشهد از باطن آن‌ها وارد دور و اطراف بازار می‌گردد و موقعیت نوروروشنایی یکسانی را در گوشه و کنار تولید می‌نماید. این دریچه‌ها همینطور شماره تلفن مسجد سجاد مشهد برای تهویه هوای بازار نیز مناسبند. وقتی که معماری بازار تبریز را گزینه پژوهش قرار میدهیم متوجه می‌شویم که مجموع بازار به طور مدون به وجود نیامده بلکه معماران و طراحان به گذر زمان نصیب‌هایی را به آن اضافه کرده‌اند5 راسته، 35 سرا، 19 دالان، 24 کاروانسرا، 2 چهارسو (چهارسوق)، 1 میدان، 31 بازار، 7 بازارچه، 20 گروه یا این که تیمچه، 3 مقبره، 29 مسجد، 4 مکتب، 6 گرمابه، 1 زورخانه، 1 سردخانه، 2 پل بازار، 2 گذر، 5 موزه، 1 منزل، 8 دروازه و 2 کتابخانه قسمت‌های گوناگون بازار را تشکیل میدهند. در‌پی به معرفی تنی چند از مهم ترین جذاب‌های بازار میپردازیم: تیمچه مظفریه از پر اسم و رسم‌ترین و زیباترین تیمچه‌هایی بازار تبریز محسوب میشود. تیمچه مظفریه از مهمترین مرکز ها بیزنس فرش و قالی در استان آذربایجان شرقی ست و گران بها‌ترین و زیباترین فرش‌های دستباف تبریز را می‌قدرت اینجا پیدا کرد. اما درین نصیب از بازار، حجره‌دارها به غیر از داد و ستد قالی به عمل پیاده سازی و بازسازی گونه های فرش‌ها و تابلوفرش‌ها نیز سرگرم می‌باشند. سرای امیر از عظیم‌ترین سراهای بازار به حساب می‌آید و در کناره شرقی و نصفه جنوبی گروه بازار جای دارد. دورتادور سرای امیر با حجره هایی دو طبقه تسلط گردیده‌است و در بین آن صحنی مستطیلی صورت با بعد ها پنجاه در هفتاد متر چشم می شود. مسجد جامع تبریز از بناهای تاریخی و زیبای تبریز به حساب می آید. از این مسجد در کتاب های کهن با تیتر جامع کبیری حافظه کرده اند و از اولِ احداث تحت عنوان مسجد جامع شهر تبریز شناخته شد‌ه‌است. مسجد جامع تبریز در انتهای بازار قرار گرفته و گفته می‌گردد عمر آن به زمان سلجوقیان گشوده میگردد. هر چندین این مسجد در حین زمین لرزه والا 1193 ه.ق تخریب و در عصر قاجار مرمت شد. چهت نیل به مسجد جامع می بایست خویش را به انتهای بازار و ضلع جنوبی مکتب طالبیه برسانید. مکتب طالبیه مکتب علمیه طالبیه مشهورترین مکتب بازار تبریز میباشد و بزرگانی مانند علامه امینی، علامه طباطبایی، علامه جعفری، جعفر سبحانی و ... درین مکتب علم آموزی کرده اند. چهت نیل به مکتب طالبیه می بایست خویش را به مسجد جامع برسانید؛ به این دلیل که این مکتب در جوار این مسجد قرار گرفته میباشد. کتابخانه مکتب طالبیه از مشهورترین کتابخانه های تبریز میباشد و بیش تر از ۳۰ هزار جلد کتاب مرجع و ۳۵۰ جلد کتاب خطی، سنگی و سربی در آن حفظ می‌شود.