تاریخانه ترکیبی از لفظ ترکی «تاری» در معنای خداوند شماره تلفن مسجد سجاد مشهد و «منزل» فارسی میباشد و در معنای «خــدای خـانه»، گردآوری‌ای بر این باورند که‌این مسجد در قبلی آتشکده بوده و درواقع مسجد روی آدرس مسجد سجاد مشهد آتشکده بناشده میباشد و بعداز احاطه اعراب آن را «ناری منزل» در معنای حریق‌منزل خوانده‌اند و آن گاه به تاریخانه به شهرت رسیده است.
درباره مجال ایجاد کرد بنای نخستین این مسجد، صاحب و مالک‌نظران اکثری دعوا کـرده‌اند، مولف «پمراه البلدان» امر تشکیل داد تاریخانه را به امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام نسبت داده میباشد، مسجد سجاد مشهد «آرتور پوپ» ساخته‌شدن این مسجد را دربین سال‌های 130 تا 170 هجری قمری دانسته و «محمد کریم ومهربان پیرنیا» تاریخ ایجاد کرد آن را حدود 150 هجری قمری میداند.
در کتاب «تاریخ صنعت های کشور ایران» این‌طور آمده میباشد که دیرین‌ترین رزرو مسجد سجاد مشهد مسجدی که تا به امروز به‌خیر و خوبی باقیمانده تاریخانه دامغان میباشد اگرچه کتیبه‌ای که تاریخ آن را انتخاب نماید نیست، البته از روی مدل سازه می‌قدرت آن را وابسته به پیش از سال 200 هجری دانست.
«آندره گدار» باستان‌شناس فرانسوی خلال ارائه رساله‌ای کامل مدل معماری مسجد تاریخانه را مدل عصر ساسانی می داند و متذکر می‌گردد که در ایجاد کرد مسجد تاریخانه تک تک گونه های معماری اهل ایران خالص میباشد و حتی‌د‌ر به عمل بردن مصالح، به عبارتی مصالح به‌کاررفته در معماری ساسانی یعنی خشت، آجر و گچ و چوب میباشد، درنتیجه تاریخ تشکیل داد این سازه به وسط قرن دوم هجری به فرصت جلوس اول خلیفه عباسی «سفاح» در سال 132 هجری قمری و سلطنت هارون‌الرشید در 193- 170 هجری قمری برمی‌شود.
او می افزاید: مثال‌ای از بناهایی که مقدم بر زمان سلجوقیان میباشد میتوانیم ارائه دهیم یعنی مبتنی بر بر عصر‌ای که مثال اساسی مساجد کشور‌ایران در آن صورت یافته، دو مثال از بین آنان مسجد تاریخانه دامغان و مسجد جامع نائین میباشد.
تاریخانه را مسجد چهل‌ردیف نیز می‌نامند و این تیتر اکثر زمان ها در کشور ایران نماینده آن وجود ندارد که به‌طور حتم چهل‌ردیف داشته باشد بلکه در معنای ردیف‌های متفاوت میباشد.
نقشه این سازه نقشه مساجد صدر اسلام میباشد که از هر عنصر فرنگی عاری بوده، در زمان سلجوقیان به‌مکان مناره آجر و گلی آن که ریخته بود برجی از خشت ساخته‌اند، این مناره نو را در مکان مناره قدیم نساخته‌اند بلکه در کنار آن بناکرده‌اند.
این سازه دربرگیرنده صحنی میباشد به‌شکل تقریبی مربعی که از چهار طرف طاق‌هایی داراست و یکی طاق‌نماها که عمیق‌خیس از دیگر افراد میباشد مکان مقصوره مسجد را دارااست و به همین جهت مواجه با قبله میباشد، نقشه این مسجد معمولی‌ترین و خالص‌ترین و حتی می‌اقتدار اظهار‌کرد علمی‌ترین مساجد صدر اسلام میباشد.
در بنای تاریخانه یعنی در انواع معماری که در آن به‌کاربرده‌اند و در صورت ساختمان هیچ‌چیز وجود ندارد که اهل ایران خالص نباشد حتی می‌اقتدار بیان کرد که در‌این سازه هیچ صورت و هیچ جزئی از ساختمان وجود ندارد که وابسته به معماری فرصت ساسانیان نباشد.
تاریخانه از نظر نقشه به‌قدری بیگانه از کشور‌ایران میباشد و از حیـث ساختمان به‌قدری اهل ایران میباشد که یک کدام از جهانگردان دارای اسم و رسم به اسم «ایستویک» که بدین قبیل اماکن دقت داشته، تصور نموده است که خرابه‌های آن یکی‌از معابد یا این که یکی‌از قصرهای زمان شهر «هکاتم پیلس» میباشد، سازه بر وصفی که شد می بایست حتی‌المقدور تاریخانه را به عصر ساسانیان مجاورت دانست، البته بایستی در وقتی توقیف شد که نقشه مهم مسجد را کشیده‌اند بوسیله مثال‌های مهم می دانیم که‌این نقشه از اواسـط زمان بنی‌امیه متداول بوده میباشد.
این مسجد در اواسط دارنده صحن بازی به بعدها 72.26 متر ارتفاع و 72.25 متر پهنا میباشد که دورتادور آن را فضاهای طاق داری فراگرفته میباشد، ورودی این مسجد از جبهه طولی شرق میباشد، پوشش مسجد، با طاق‌های گهواره‌ای بر روی قوس‌ها و ردیف‌های مستحکم انجام شده میباشد.
امروزه طاق‌های گهواره‌ای مسجد فروریخته‌اند، البته در هیبت اساسی قابل‌مقایسه با طاق‌های گهواره‌ای مسجد جامع فهرج بوده‌اند.
ردیف‌های این مسجد مدور به قطر 160 سانتی‌متر و دور و بر 90.4 تا 97.4 متر میباشد و ارتفاعش از سطح زمین تا محلی که طاق بر آن متکی میباشد، 284 سانتی‌متر و تا پشت‌بام 6 متر تک تک‌گردیده‌است. هر ضلع از آجرهای مربع این ردیف‌ها 34 و ضخامت آنان 5.7 سانتی‌متر میباشد که به‌طور متناوب به تاسی از آجرچینی عصر اشکانی و ساسانی، افقی و عمودی روی‌هم چیده گردیده‌اند.
تاریخانه ترکیبی از لفظ ترکی «تاری» در معنای خداوند شماره تلفن مسجد سجاد مشهد و «منزل» فارسی میباشد و در معنای «خــدای خـانه»، گردآوری‌ای بر این باورند که‌این مسجد در قبلی آتشکده بوده و درواقع مسجد روی آدرس مسجد سجاد مشهد آتشکده بناشده میباشد و بعداز احاطه اعراب آن را «ناری منزل» در معنای حریق‌منزل خوانده‌اند و آن گاه به تاریخانه به شهرت رسیده است.
درباره مجال ایجاد کرد بنای نخستین این مسجد، صاحب و مالک‌نظران اکثری دعوا کـرده‌اند، مولف «پمراه البلدان» امر تشکیل داد تاریخانه را به امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام نسبت داده میباشد، مسجد سجاد مشهد «آرتور پوپ» ساخته‌شدن این مسجد را دربین سال‌های 130 تا 170 هجری قمری دانسته و «محمد کریم ومهربان پیرنیا» تاریخ ایجاد کرد آن را حدود 150 هجری قمری میداند.
در کتاب «تاریخ صنعت های کشور ایران» این‌طور آمده میباشد که دیرین‌ترین رزرو مسجد سجاد مشهد مسجدی که تا به امروز به‌خیر و خوبی باقیمانده تاریخانه دامغان میباشد اگرچه کتیبه‌ای که تاریخ آن را انتخاب نماید نیست، البته از روی مدل سازه می‌قدرت آن را وابسته به پیش از سال 200 هجری دانست.
«آندره گدار» باستان‌شناس فرانسوی خلال ارائه رساله‌ای کامل مدل معماری مسجد تاریخانه را مدل عصر ساسانی می داند و متذکر می‌گردد که در ایجاد کرد مسجد تاریخانه تک تک گونه های معماری اهل ایران خالص میباشد و حتی‌د‌ر به عمل بردن مصالح، به عبارتی مصالح به‌کاررفته در معماری ساسانی یعنی خشت، آجر و گچ و چوب میباشد، درنتیجه تاریخ تشکیل داد این سازه به وسط قرن دوم هجری به فرصت جلوس اول خلیفه عباسی «سفاح» در سال 132 هجری قمری و سلطنت هارون‌الرشید در 193- 170 هجری قمری برمی‌شود.
او می افزاید: مثال‌ای از بناهایی که مقدم بر زمان سلجوقیان میباشد میتوانیم ارائه دهیم یعنی مبتنی بر بر عصر‌ای که مثال اساسی مساجد کشور‌ایران در آن صورت یافته، دو مثال از بین آنان مسجد تاریخانه دامغان و مسجد جامع نائین میباشد.
تاریخانه را مسجد چهل‌ردیف نیز می‌نامند و این تیتر اکثر زمان ها در کشور ایران نماینده آن وجود ندارد که به‌طور حتم چهل‌ردیف داشته باشد بلکه در معنای ردیف‌های متفاوت میباشد.
نقشه این سازه نقشه مساجد صدر اسلام میباشد که از هر عنصر فرنگی عاری بوده، در زمان سلجوقیان به‌مکان مناره آجر و گلی آن که ریخته بود برجی از خشت ساخته‌اند، این مناره نو را در مکان مناره قدیم نساخته‌اند بلکه در کنار آن بناکرده‌اند.
این سازه دربرگیرنده صحنی میباشد به‌شکل تقریبی مربعی که از چهار طرف طاق‌هایی داراست و یکی طاق‌نماها که عمیق‌خیس از دیگر افراد میباشد مکان مقصوره مسجد را دارااست و به همین جهت مواجه با قبله میباشد، نقشه این مسجد معمولی‌ترین و خالص‌ترین و حتی می‌اقتدار اظهار‌کرد علمی‌ترین مساجد صدر اسلام میباشد.
در بنای تاریخانه یعنی در انواع معماری که در آن به‌کاربرده‌اند و در صورت ساختمان هیچ‌چیز وجود ندارد که اهل ایران خالص نباشد حتی می‌اقتدار بیان کرد که در‌این سازه هیچ صورت و هیچ جزئی از ساختمان وجود ندارد که وابسته به معماری فرصت ساسانیان نباشد.
تاریخانه از نظر نقشه به‌قدری بیگانه از کشور‌ایران میباشد و از حیـث ساختمان به‌قدری اهل ایران میباشد که یک کدام از جهانگردان دارای اسم و رسم به اسم «ایستویک» که بدین قبیل اماکن دقت داشته، تصور نموده است که خرابه‌های آن یکی‌از معابد یا این که یکی‌از قصرهای زمان شهر «هکاتم پیلس» میباشد، سازه بر وصفی که شد می بایست حتی‌المقدور تاریخانه را به عصر ساسانیان مجاورت دانست، البته بایستی در وقتی توقیف شد که نقشه مهم مسجد را کشیده‌اند بوسیله مثال‌های مهم می دانیم که‌این نقشه از اواسـط زمان بنی‌امیه متداول بوده میباشد.
این مسجد در اواسط دارنده صحن بازی به بعدها 72.26 متر ارتفاع و 72.25 متر پهنا میباشد که دورتادور آن را فضاهای طاق داری فراگرفته میباشد، ورودی این مسجد از جبهه طولی شرق میباشد، پوشش مسجد، با طاق‌های گهواره‌ای بر روی قوس‌ها و ردیف‌های مستحکم انجام شده میباشد.
امروزه طاق‌های گهواره‌ای مسجد فروریخته‌اند، البته در هیبت اساسی قابل‌مقایسه با طاق‌های گهواره‌ای مسجد جامع فهرج بوده‌اند.
ردیف‌های این مسجد مدور به قطر 160 سانتی‌متر و دور و بر 90.4 تا 97.4 متر میباشد و ارتفاعش از سطح زمین تا محلی که طاق بر آن متکی میباشد، 284 سانتی‌متر و تا پشت‌بام 6 متر تک تک‌گردیده‌است. هر ضلع از آجرهای مربع این ردیف‌ها 34 و ضخامت آنان 5.7 سانتی‌متر میباشد که به‌طور متناوب به تاسی از آجرچینی عصر اشکانی و ساسانی، افقی و عمودی روی‌هم چیده گردیده‌اند.
چگونه هزینههای برگزاری مراسم در مسجد را مدیریت کنیم؟