معماران اهل ایران در اوایل از معماری اسلامی اعراب پیروی می کرده اند و در ساختن مسجد یک محوطه ای را با دیوار خشتی محدود کرده و سایبانی بر روی این محصوره توسط چوب و حصیر می ساختند. با کامل شدن این طرح سقف مسطح حصیری باحمال های چوبی بر روی ردیف های سنگی یا این که آجری و خشتی مسجد امین مشهد ساخته شده است.
مساجد متعددی را که به تبعیت از مدل و طریق عربی درقرنهای سپس درست شده فعلا می اقتدار مشخص کرد. تاسی از مدل عربی بیشتر در خصوص با مسائل اقلیمی انجام شده میباشد.
مسائل اقلیمی به دو نصیب مصالح و مواد ساختمانی و آب و هوا تقسیم میشوند. در نصیب مصالح و مواد مسجد سجاد مشهد ساختمانی، مناطق کوهستانی که از حیث مصالح خاکی در مضیقه میباشند نیز در ساختمانها از چوب و سنگ مو جود درمنطقه به کارگیری می نمایند.
بارش برف و باران زیاد نیز منجر میشود تانوع و شیوه معماری بخصوصی به عمل گرفته شود تا ساختمان از تعدی باران و برف حفظ گردد. مخصوصا در معماری مساجد که دهانه های بلندمرتبه و فضای تالارها به پوشش نیاز داشت، تاسی از روش عربی از نگاه کاربری و اقتصادی صرفه بیشتری داشت مانند مثال های ذیل:
مسجد کوچه میرنطنز، از قرن ۶ ه. ق مسجد رمز اور گلپایگان، از قرن ۹ ه. ق
مسجد حاجتگاه ابیانه مساجد باطاق ضربی و هلالی (شبستان دار)
با کامل شدن طرح سقف حصیری و چوبی بر روی ستونهای سنگی یا این که آجری یا این که خشتی رزرو مسجد سجاد مشهد در سقف طاق های ضربی از ثواب استعمال شد. بدین ترتیب شبستان با چهل ردیف با ستون پوشش ضربی متداول شد.
اصول فعالیت طاق ضربی با هلالی را که از نیم بیضی معروف به ناری تشکیل میگردد،
مسجد جامع فهرج یزد(نصفه اول قرن نخستین هجری قمری)
ساختمان این مسجد که در طول سعید بن عثمان در قرن نخستین تشکیلشده اینک به به عبارتی شکل گذشته خویش آدرس مسجد سجاد مشهد باقی است. یعنی براساس طرز مسجد مدینه. حیاط مستطیل مرکزی؛ در جناح جنوبی طرف قبله و شبستان ستوندار با دو ستون ردیف برابر دیوار قبله و ۴ ستون ردیف عمقی عمود بر دیوار قبله، که دارنده ۳ نار میباشد. ناو وسطی ناو مهم میباشد که در آخر محراب مسجد را در بین خویش میگیرد طول این ناو نیز از ناوهای طرفین بزرگتر می باشد.
معماران اهل ایران در اوایل از معماری اسلامی اعراب پیروی می کرده اند و در ساختن مسجد یک محوطه ای را با دیوار خشتی محدود کرده و سایبانی بر روی این محصوره توسط چوب و حصیر می ساختند. با کامل شدن این طرح سقف مسطح حصیری باحمال های چوبی بر روی ردیف های سنگی یا این که آجری و خشتی مسجد امین مشهد ساخته شده است.
مساجد متعددی را که به تبعیت از مدل و طریق عربی درقرنهای سپس درست شده فعلا می اقتدار مشخص کرد. تاسی از مدل عربی بیشتر در خصوص با مسائل اقلیمی انجام شده میباشد.
مسائل اقلیمی به دو نصیب مصالح و مواد ساختمانی و آب و هوا تقسیم میشوند. در نصیب مصالح و مواد مسجد سجاد مشهد ساختمانی، مناطق کوهستانی که از حیث مصالح خاکی در مضیقه میباشند نیز در ساختمانها از چوب و سنگ مو جود درمنطقه به کارگیری می نمایند.
بارش برف و باران زیاد نیز منجر میشود تانوع و شیوه معماری بخصوصی به عمل گرفته شود تا ساختمان از تعدی باران و برف حفظ گردد. مخصوصا در معماری مساجد که دهانه های بلندمرتبه و فضای تالارها به پوشش نیاز داشت، تاسی از روش عربی از نگاه کاربری و اقتصادی صرفه بیشتری داشت مانند مثال های ذیل:
مسجد کوچه میرنطنز، از قرن ۶ ه. ق مسجد رمز اور گلپایگان، از قرن ۹ ه. ق
مسجد حاجتگاه ابیانه مساجد باطاق ضربی و هلالی (شبستان دار)
با کامل شدن طرح سقف حصیری و چوبی بر روی ستونهای سنگی یا این که آجری یا این که خشتی رزرو مسجد سجاد مشهد در سقف طاق های ضربی از ثواب استعمال شد. بدین ترتیب شبستان با چهل ردیف با ستون پوشش ضربی متداول شد.
اصول فعالیت طاق ضربی با هلالی را که از نیم بیضی معروف به ناری تشکیل میگردد،
مسجد جامع فهرج یزد(نصفه اول قرن نخستین هجری قمری)
ساختمان این مسجد که در طول سعید بن عثمان در قرن نخستین تشکیلشده اینک به به عبارتی شکل گذشته خویش آدرس مسجد سجاد مشهد باقی است. یعنی براساس طرز مسجد مدینه. حیاط مستطیل مرکزی؛ در جناح جنوبی طرف قبله و شبستان ستوندار با دو ستون ردیف برابر دیوار قبله و ۴ ستون ردیف عمقی عمود بر دیوار قبله، که دارنده ۳ نار میباشد. ناو وسطی ناو مهم میباشد که در آخر محراب مسجد را در بین خویش میگیرد طول این ناو نیز از ناوهای طرفین بزرگتر می باشد.
مسجد سجاد مشهد – محور فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و آموزشی